Vấn đề nóng giải quyết xong, đặc phái viên Mỹ khởi hành đến Thụy Sĩ để đàm phán với Iran

Israel và Hezbollah đã nhất trí ngừng bắn tại Lebanon vào ngày 19/6, sau khi các cuộc giao tranh giữa hai làm dấy lên lo ngại về nguy cơ đổ vỡ thỏa thuận hòa bình tạm thời giữa Mỹ và Iran.

Tờ Axios dẫn lời một quan chức Mỹ cho biết ông Steve Witkoff - đặc phái viên của Tổng thống Mỹ Donald Trump - đang lên đường đến Thụy Sĩ để tham gia vòng đàm phán đầu tiên với Iran về một thỏa thuận hạt nhân tiềm năng.

Một ngày trước đó, Phó Tổng thống Mỹ JD Vance đã hủy kế hoạch tham dự các cuộc đàm phán trong bối cảnh giao tranh tại Lebanon tái phùng phát. Diễn biến này làm gia tăng lo ngại về sự mong manh của hòa bình tại Trung Đông cũng như triển vọng ổn định của eo biển Hormuz.

Trong cuộc phỏng vấn với NBC News, ông Trump cho biết đã trao đổi với Israel và nước này đồng ý ngừng bắn. Tuy nhiên, ông từ chối nói rõ liệu ông đã trò chuyện trực tiếp với Thủ tướng Israel Benjamin ​Netanyahu hay với một quan chức khác.

Một quan chức cấp cao của Mỹ cho biết các nhà đàm phán Mỹ và Qatar đã thuyết phục Israel và Hezbollah chấp nhận lệnh ngừng bắn, có hiệu lực vào khoảng 16h ngày 19/6 theo giờ Lebanon. Iran cũng tham gia hỗ trợ nỗ lực trung gian này.

Hai nguồn tin từ Hezbollah và một quan chức Israel xác nhận với Reuters rằng lệnh ngừng bắn đã có hiệu lực.

Vị quan chức Israel cho biết: “Nếu Hezbollah không tấn công chúng tôi, thì đây không phải thời chiến”. Tuy nhiên, Israel sẽ duy trì lực lượng ở miền nam Lebanon.

Hai nguồn tin an ninh Lebanon cho biết Israel đã tiến hành hàng chục cuộc không kích trong giờ đầu tiên của lệnh ngừng bắn, nhưng không có cuộc không kích nào được ghi nhận sau 17h.

Tình hình ở Lebanon có thể sẽ chi phối tiến trình đàm phán giữa Mỹ và Iran trong thời gian tới. Tehran đã nhiều lần khẳng định việc "chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận" là điều kiện tiên quyết để tiến tới một thỏa thuận chính thức.

Còn nhiều vấn đề phức tạp

Văn kiện mà Tổng thống Trump ký kết với Iran trong tuần này tạm thời gác lại chương trình hạt nhân của Iran và các vấn đề phức tạp khác, cho hai bên 60 ngày để đạt được một thỏa thuận lâu dài hoặc gia hạn thỏa thuận hiện tại.

Theo thỏa thuận tạm thời, Mỹ, Iran và các lực lượng đồng minh cam kết chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon.

Israel, quốc gia bị loại khỏi các cuộc đàm phán, tuyên bố họ không bị ràng buộc bởi thỏa thuận này.

Trong cuộc điện đàm với người đồng cấp Pakistan ngày 19/6, Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi tuyên bố Mỹ sẽ phải chịu trách nhiệm đối với bất kỳ hành động vi phạm cam kết nào theo thỏa thuận, bao gồm cả việc không bảo đảm chấm dứt giao tranh tại Lebanon.

Lebanon bị cuốn vào vòng xoáy xung đột khi Hezbollah nổ súng vào Israel ngày 2/3, khiến Israel phát động cuộc tấn công trả đũa và tiến quân vào miền nam nước này.

Tổng thống Lebanon Joseph Aoun lên án các cuộc tấn công mới nhất của Israel nhưng khẳng định sự leo thang này sẽ không cản trở nỗ lực hướng tới một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện.

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết Ngoại trưởng Marco Rubio đã nói chuyện với ông Aoun và nhắc lại sự cần thiết phải giải giáp Hezbollah, đồng thời tái khẳng định sự ủng hộ của Mỹ đối với một nhà nước Lebanon "có toàn vẹn chủ quyền”. 

Bộ Ngoại giao Mỹ cho biết họ cũng đã thảo luận về việc tổ chức vòng đàm phán tiếp theo giữa Israel và Lebanon tại Washington từ ngày 23 đến 25/6. Phó Tổng thống Lebanon cho biết một thỏa thuận ngừng bắn toàn diện sẽ là nền tảng quan trọng cho các cuộc đàm phán sắp tới.