Tỷ giá ổn định từ nay đến cuối năm, phải đến quý II/2027 'độ nóng' lãi suất mới có thể giảm

Mặc dù Việt Nam đang đối mặt với tình trạng thâm hụt thương mại trên 20 tỷ USD trong 7 tháng đầu năm - một hiện tượng hiếm thấy trong lịch sử, nhưng theo các chuyên gia tỷ giá vẫn giữ được sự ổn định nhờ công tác điều hành.

Phát biểu tại chương trình Data Talk | Macro Insight: Dòng tiền cuối năm sẽ chảy vào đâu? phát sóng ngày 9/8,ông Trần Ngọc Báu, Nhà sáng lập và Giám đốc điều hành Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, đánh giá tỷ giá năm nay đang điều hành tương đối nhịp nhàng,mức độ mất giá của VND không quá lớn so với các năm trước, tạo tiền đề khá tốt để giải tỏa kỳ vọng mất giá đồng Việt Nam (VND) từ giờ đến cuối năm. 

Tỷ giá đang khá ổn định 

Khi doanh nghiệp và người dân đều nghĩ tỷ giá đang chịu áp lực, họ sẽ có xu hướng găm giữ USD nhưng đến hiện tại, mặc dù thâm hụt thương mại rất lớn tỷ giá vẫn giữ được mức tốt.

Nhà sáng lập và Giám đốc điều hành Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup cho rằng sự ổn định này đóng vai trò quan trọng trong việc giữ chân dòng vốn ngoại. "Khối ngoại cần một môi trường tỷ giá ổn định để hoạch định chiến lược giải ngân dài hạn, thay vì những biến động 'giật cục".

Theo ông, tỷ giá vẫn giữ được ngưỡng ổn định nhờ hai yếu tố chủ chốt. Thứ nhất là, cơ chế tự cân đối của khu vực FDI. Hiện nay, sự thâm hụt chủ yếu đến từ khu vực FDI do các doanh nghiệp này gia tăng nhập khẩu. Tuy nhiên, khối FDI thường có khả năng tự quay vòng và chủ động nguồn ngoại tệ, giúp giảm tải áp lực trực tiếp lên dự trữ ngoại hối trong nước.

"Còn việc thâm hụt thương mại đến từ việc gia tăng đầu tư công - vì chúng ta không thể sản xuất toàn bộ hàng hóa phục vụ đầu tư công và hoạt động đầu tư của doanh nghiệp nội địa mỗi tháng khoảng 500 triệu đến 1 tỷ USD", ông Báu ước tính.

Thứ hai là mặt bằng lãi suất huy động hấp dẫn. Hiện tại, lãi suất huy động tại Việt Nam đã tăng nhanh lên mức 7 - 8%/năm. Mức lãi suất này đủ sức hấp dẫn để "trung hòa" dòng vốn, ngăn chặn tình trạng tháo chạy của dòng tiền ra nước ngoài (đặc biệt là đồng USD), đồng thời bù đắp cho mức thâm hụt thương mại từ 500 triệu đến 1 tỷ USD mỗi tháng của khu vực kinh tế trong nước.

Khả năng cao lãi suất sẽ duy trì ở mặt bằng đến hết năm 2026 chứ không giống như năm 2022 là "giật lên" rồi giảm ngay. Mức lãi suất huy động tầm 7 - 8% là đủ để cân bằng về mặt chính sách, nhưng nếu tăng trên 10%, Ngân hàng Nhà nước bắt buộc phải can thiệp", ông Báu phân tích và dự báo, có thể đến giữa năm 2027 mặt bằng lãi suất mới dịu bớt. 

Bổ sung một yếu tố nữa giúp tỷ giá ổn định là của việc kiểm soát thị trường vàng, ông Nguyễn Anh Khoa, Giám đốc Phân tích, CTCP Chứng khoán Agribank (Agriseco), cho rằng 

mặt bằng lãi suất tiền gửi tương đối hấp dẫn so với thế giới, giúp kiềm chế lượng tiền rút ra ngoài, đặc biệt là USD.

Bên cạnh đó, nhà điều hành đã có biện pháp quyết liệt trong việc kiểm soát giá vàng. "Giá vàng Việt Nam xưa nay luôn cao hơn quốc tế khá nhiều, khoảng chênh lệch này khiến hoạt động nhập lậu qua đường tiểu ngạch diễn ra mạnh, làm một lượng lớn ngoại tệ bị rút ra. Khi nhiệt được thị trường vàng, áp lực tỷ giá sẽ giảm tương đối", ông Khoa phân tích.

Nhà phân tích từAgriseco, dự báo tỷ giá sẽ ổn định từ nay đến cuối năm. Với mặt bằng lãi suất những hành động quyết liệt của Chính phủ giúp duy trì, thậm chí hạ nhẹ lãi suất nhưng sẽ không giảm nhiều, bởi nhu cầu vốn 5 năm tới rất cao.

"Chúng ta đang đặt mục tiêu tăng tỷ lệ tổng vốn đầu tư toàn xã hội từ 32% lên 40% GDP. Khi nhu cầu vốn và cầu tiền tăng cao, chắc chắn lãi suất dài hạn sẽ lên, đây là điều không tránh khỏi. Vấn đề là lộ trình đi lên như thế nào, có bị tăng sốc hay không thôi; điều đó ảnh hưởng trực tiếp đến cơ hội đầu tư và nền kinh tế", ông Khoa nói.

Ông cũng đánh giá, áp lực từ nhập siêu sẽ giảm mạnh trong nửa cuối năm bởi thâm hụt thương mại kỷ lục nửa đầu năm, một phần đến từ việc nhập khẩu năng lượng để đảm bảo an ninh năng lượng, đặc biệt trong bối cảnh xung đột Mỹ - Iran kéo dài.

Tuy nhiên, việc nhập khẩu này mang tính thời điểm. Giai đoạn tới áp lực vẫn còn nhưng sẽ giảm dần, ông Khoa đánh giá.

Nhà phân tích từ Agriseco cho rằng việc nhập khẩu máy móc, linh kiện phục vụ đầu tư công (chiếm 20 - 40% giá trị dự án) phụ thuộc nhiều vào hiệu quả của dự án. Nếu đầu tư công đạt hiệu quả cao, nó sẽ tạo ra nguồn thu ngoại tệ và thúc đẩy sản xuất trong tương lai. Ngược lại, nếu hiệu quả kém, đây sẽ là gánh nặng lớn lên cán cân thanh toán.

Phải đến giữa năm 2027, lãi suất mới có thể hạ nhiệt

Với mặt bằng lãi suất, ông Khoa dự báo, lãi suất có thể duy trì như hiện nay đã là may mắn, ít nhất là đến năm sau, rất khó để lãi suất hạ được như giai đoạn 2 - 3 năm trước.

Trong kịch bản tiêu cực, ông cho rằng, lãi suất thậm chí có thể tăng nhẹ vào năm tới và duy trì đến hết năm 2027, 2028. "Sau năm 2028, khi các dự án đầu tư công đi vào giai đoạn thu hoạch và quyết toán, dòng tiền chảy ngược lại vào nền kinh tế thực, kinh tế tăng trưởng tốt thì lúc đó lãi suất mới có thể giảm dần", nhà phân tích từAgriseco dự báo.

Còn theo ông Trần Ngọc Báu, có nhiều dòng tiền sẽ được đẩy vào hệ thống ở giai đoạn cuối năm nay hoặc đầu năm sau. Tuy nhiên, dòng tiền đó cần thời gian để thẩm thấu. Ví dụ như dòng tiền nhàn rỗi từ Kho bạc Nhà nước muốn đẩy thêm vào hệ thống ngân hàng thương mại là vấn liên ngành chứ không phải một mình ngành ngân hàng quyết định được. Do đó, cần một quá trình thảo luận và trao đổi lâu dài, chứ không phải muốn bơm tiền là bơm ngay được.

"Chúng ta có thể kỳ vọng sự thẩm thấu này diễn ra trong khoảng hai quý. Khoảng quý II/2027, mới có thể kỳ vọng lãi suất hạ nhiệt. Mặc dù chúng ta không biết chắc tương lai thế nào, nhưng nhìn vào các "điểm rơi" của chính sách và áp lực thanh khoản hiện tại, thì phải đến 2027 mới bớt áp lực", ông Báu nói.

Từ nay đến cuối năm, lượng tiền mới đẩy vào hệ thống không nhiều, nhưng nền kinh tế lại chịu áp lực từ mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số. Đây thực sự là một thách thức lớn, đặc biệt trong bối cảnh khu vực dịch vụ đang yếu đi.

Khu vực công nghiệp và tiêu dùng sẽ phải gánh vác vai trò lớn hơn, mà muốn công nghiệp phát triển thì bắt buộc phải bơm vốn qua tín dụng, mọi "mắt xích" đều đang thắt chặt nên lãi suất khó mà hạ nhiệt, ông Báu nhìn nhận.