Trung Quốc mua ròng gần 15 tấn vàng, chiến lược 'âm thầm' đằng sau là gì?

Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) tiếp tục mua mạnh vàng trong tháng 6 vừa qua, với lượng mua ròng lớn nhất trong 2 năm rưỡi. Động thái cho thấy Bắc Kinh đã tranh thủ việc giá vàng giảm sâu để gia tăng tỷ trọng dự trữ.

Theo số liệu chính thức vừa được công bố, khối lượng vàng dự trữ của PBOC đạt 75,44 triệu ounce vào cuối tháng 6, tăng từ mức 74,96 triệu ounce vào tháng trước đó. Lượng mua ròng 480.000 ounce, tương đương gần 15 tấn vàng, đánh dấu tháng thứ 20 liên tiếp PBOC mua ròng vàng.

Động thái diễn ra trong bối cảnh giá vàng giảm sâu do nhà đầu tư lo ngại cuộc chiến tranh ở Vùng Vịnh dẫn tới lạm phát cao dai dẳng, buộc các ngân hàng trung ương trên toàn cầu phải tăng lãi suất. Việc đồng USD tăng giá mạnh hơn cũng gây áp lực giảm giá lên vàng.

Chiến lược quốc gia

Theo ông Gu Fengda, chuyên gia phân tích trưởng tại Guoxin Futures, việc liên tục mua vàng không đơn thuần là điều chỉnh cơ cấu tài sản dự trữ mà phản ánh chiến lược dài hạn của Trung Quốc trong việc coi vàng là nguồn lực chiến lược quan trọng giữa bối cảnh kinh tế và địa chính trị toàn cầu đang tái cấu trúc mạnh mẽ.

Ông cho rằng mức giá vàng hiện nay thấp hơn so với giai đoạn đỉnh cao trước đó lại tạo cơ hội tốt hơn cho các ngân hàng trung ương tích lũy thêm kim loại quý. Xu hướng mua vàng mang tính cấu trúc sẽ khó đảo chiều chỉ vì những biến động ngắn hạn của thị trường.

Đối với các nhà quản trị dự trữ ngoại hối tại Bắc Kinh, các diễn biến trong ngắn hạn không phải là rủi ro, mà là một cửa sổ cơ hội hoàn hảo để phân bổ lại tài sản quốc gia với chi phí tối ưu nhất. Có hai động lực lớn giải thích cho làn sóng “bắt đáy” chiến lược này.

Thứ nhất, dư địa tích lũy còn quá lớn. Theo số liệu từ Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), dù liên tục mua ròng gần hai năm qua, tỷ trọng vàng hiện tại vẫn chiếm chưa đầy 10% trong tổng quy mô dự trữ ngoại hối khổng lồ trị giá hơn 3,4 nghìn tỷ USD của Trung Quốc.

Trong khi đó, các cường quốc tài chính phương Tây như Mỹ hay Đức đang nắm giữ tỷ lệ vàng lên tới 65 - 70%. Khoảng cách này buộc Trung Quốc phải duy trì lộ trình thu mua dài hạn để đảm bảo cấu trúc an toàn.

Thứ hai, khi các kênh đầu tư truyền thống trong nước như thị trường bất động sản và chứng khoán nội địa chịu nhiều áp lực rung lắc, vàng trở thành thỏi nam châm hút dòng vốn cực mạnh nhằm bảo toàn giá trị.

Đây là loại tài sản dự trữ quốc tế duy nhất nằm hoàn toàn ngoài hệ thống ngân hàng số toàn cầu, không có rủi ro đối tác, không thể bị đóng băng từ xa và không chịu sự kiểm soát của bất kỳ chính phủ ngoại quốc nào.

Báo cáo từ Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) trước đó cho thấy lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại, tính đến cuối năm ngoái, vàng đã chính thức vượt qua trái phiếu chính phủ Mỹ để trở thành cấu phần tài sản dự trữ lớn nhất của các ngân hàng trung ương trên toàn cầu.

Xu hướng này phản ánh sự dịch chuyển mang tính hệ thống nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào một đồng tiền duy nhất.

Giới phân tích nhận định lực mua từ các ngân hàng trung ương vẫn đang là một trong những yếu tố hỗ trợ quan trọng nhất đối với thị trường vàng toàn cầu. Trong những năm gần đây, nhu cầu từ khu vực công đã giúp bù đắp các giai đoạn dòng vốn đầu tư suy yếu và thị trường biến động mạnh.

Triển vọng dài hạn của vàng vẫn được nhiều tổ chức tài chính lớn đánh giá tích cực. Goldman Sachs từng dự báo giá vàng có thể đạt 5.400 USD/ounce vào cuối năm. JPMorgan đưa ra mức dự báo 6.000-6.300 USD/ounce, trong khi Deutsche Bankkỳ vọng con số 6.000 USD/ounce.

Cuộc cách mạng “Ôm vàng bỏ USD”: Từ thượng tầng đến người dân

Hành động của PBoC thực chất chỉ là bề nổi của một làn sóng ngầm sâu sắc hơn đang diễn ra tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới: Cuộc cách mạng phi ròng USD hóa và thay thế bằng tài sản cứng.

Nhiều năm qua, Trung Quốc là một trong những chủ nợ lớn nhất của Mỹ khi nắm giữ hàng nghìn tỷ USD trái phiếu Chính phủ. Tuy nhiên, bài học từ việc các tài sản ngoại hối bị đóng băng gần đây đã đẩy nhanh tiến trình thoái vốn khỏi các công cụ nợ bằng đồng bạc xanh của Bắc Kinh. Dòng tiền rút ra từ việc bán tháo trái phiếu Mỹ được hoán đổi trực tiếp thành vàng vật chất.

Điều thú vị là cuộc cách mạng “ôm vàng bỏ USD” này không chỉ gói gọn ở cấp độ vĩ mô của ngân hàng trung ương, mà đã biến thành một hệ ý thức đầu tư lan rộng trong dân cư.

Tại các sàn giao dịch lớn như Sàn Giao dịch Vàng Thượng Hải (SGE), lực cầu mua vàng miếng, vàng nhẫn hay thậm chí là các hạt vàng nhỏ (gold beans) của giới trẻ Trung Quốc liên tục bùng nổ mỗi khi giá thế giới có nhịp điều chỉnh sâu. Người dân Trung Quốc đang có cùng một tư duy với ngân hàng trung ương của họ: Tin vào giá trị nội tại của kim loại quý hơn là cam kết trên các tờ tiền giấy.

Tái định hình trật tự tài chính

Chiến lược tận dụng đà giảm của thị trường để gia tăng tỷ trọng vàng của Trung Quốc đang đẩy nhanh tiến trình hình thành một trật tự tài chính đa cực mới. Bằng cách không ngừng gia cố kho dự trữ bằng vàng, Bắc Kinh đang tạo ra một bệ đỡ niềm tin vững chắc cho đồng Nhân dân tệ trên trường quốc tế.

Một đồng nội tệ được bảo chứng bởi một kho vàng khổng lồ, mà theo giới phân tích độc lập ước tính, con số thực tế có thể cao gấp đôi số liệu công bố, sẽ mang lại vị thế hoàn toàn khác biệt cho Trung Quốc trong các giao dịch thương mại song phương và đa phương, đặc biệt là trong khối BRICS.

Rõ ràng, đợt giảm giá sâu của vàng thế giới không làm thay đổi bản chất của cuộc chơi toàn cầu. Khi những biến động địa chính trị vẫn tiếp diễn, chiến dịch gom vàng của Trung Quốc đã gửi đi một thông điệp đanh thép đến hệ thống tài chính toàn cầu: Thời kỳ độc tôn của đồng USD đang bị thách thức bởi những bước đi gom tài sản thực vô cùng lạnh lùng và chuẩn xác.