Thỏa thuận Mỹ - Iran mở ra hy vọng lạm phát Mỹ đã đạt đỉnh, Fed bớt áp lực tăng lãi suất

Giá cả sẽ đi xuống

Nếu thỏa thuận hòa bình giữa Mỹ và Iran được duy trì, áp lực lạm phát do chiến sự gây ra có thể đã qua giai đoạn căng thẳng nhất. Tuy nhiên, triển vọng đối với người tiêu dùng Mỹ và nền kinh tế nói chung vẫn còn nhiều bất định.

Các nhà kinh tế cảnh báo sẽ cần thêm thời gian để hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz trở lại bình thường và giá xăng dầu trở về mức trước khi xung đột Trung Đông bùng nổ. Tuy nhiên, lạm phát nhiều khả năng đã đạt đỉnh.

Ông Andrew Hollenhorst, nhà kinh tế trưởng về Mỹ tại Citigroup, bình luận: “Ba tháng qua đã dạy cho chúng ta rằng rất khó để dự báo diễn biến trên thị trường năng lượng và thị trường dầu mỏ. Nhưng tôi nghĩ mọi người điều đồng ý xu hướng chung của giá cả sẽ là đi xuống”.

Washington và Tehran vẫn chưa công bố các chi tiết của thỏa thuận hòa bình tạm thời trong 60 ngày. Tuy nhiên, chỉ riêng thông tin về thỏa thuận đã đủ để thúc đẩy chứng khoán tăng điểm và đẩy giá dầu giảm mạnh.

Ông Stephen Stanley, nhà kinh tế trưởng về Mỹ tại Santander US Capital Markets, nhận xét: “Các thị trường có vẻ đã vội vàng kết luận rằng thỏa thuận đã hoàn tất, mọi thứ đều tốt đẹp và về cơ bản thế giới sẽ quay trở lại trạng thái gần như trước khi xung đột xảy ra. Theo tôi, giá tài sản hiện đang phản ánh một kịch bản gần như tốt nhất có thể”.

Tuy nhiên, ông Stanley lưu ý việc mở lại eo biển Hormuz cũng giống như đưa một sân bay trở lại vận hành bình thường sau khi bị thời tiết cực đoan làm gián đoạn. Ngay cả khi cơn bão đã qua, vẫn cần thời gian để đưa máy bay về đúng vị trí và khôi phục toàn bộ hoạt động.

Trong tháng 5, chỉ số giá tiêu dùng (CPI) của Mỹ tăng 4,2% so với một năm trước, mức cao nhất trong hơn ba năm. Hơn một nửa mức tăng hàng tháng đến từ chi phí năng lượng.

Giá xăng dầu đã đạt đỉnh vào cuối tháng 5 và được dự báo sẽ tiếp tục giảm, dù với tốc độ từ tốn. Nếu vậy, tỷ lệ lạm phát toàn phần gần như chắc chắn cũng sẽ giảm theo.

Một yếu tố khác có thể giúp hạ nhiệt lạm phát là sự sụt giảm của giá nhiều hàng hóa khác, theo bà Anna Wong, nhà kinh tế trưởng về Mỹ tại Bloomberg Economics.

Nữ chuyên gia cho biết: “Tác động thứ cấp từ cuộc chiến - tức là từ ảnh hưởng lan tỏa của giá dầu thô sang những hàng hóa khác - cũng có vẻ đã đạt đỉnh.

Trước đây chúng tôi đã xác định nhiên liệu máy bay, phân bón, nhựa, nhôm, polyme, khí tự nhiên và thép là những mặt hàng chịu ảnh hưởng trực tiếp từ cú sốc giá dầu. Lạm phát ở tất cả các nhóm hàng này đã đạt đỉnh và hiện đang giảm, chỉ trừ thép”.

Thỏa thuận Mỹ - Iran được công bố quá muộn để có thể tác động đến cuộc họp chính sách trong tuần này của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed). Tuy nhiên, diễn biến mới vẫn có thể giảm giảm bớt áp lực lên các nhà hoạch định chính sách. Thậm chí tại các cuộc họp sau, giới chức Fed có khả năng sẽ thảo luận về phương án hạ lãi suất.

Trên thị trường lãi suất tương lai, nhà đầu tư hiện dự kiến có 43% khả năng Fed sẽ không tăng lãi suất trong năm nay, cao hơn hẳn mức 29% ghi nhận tuần trước, theo dữ liệu của CME Group.

Thách thức vẫn chưa hết

Hiện tại, vẫn còn nhiều câu hỏi chưa có lời giải - bao gồm cả việc giao thương qua eo biển Hormuz có thể được khôi phục nhanh chóng đến mức nào.

Bà Christiane Baumeister, Giáo sư kinh tế tại đại học Nortre Dame, cho biết dù mọi chuyện diễn ra ổn thỏa, lưu lượng hàng hóa qua Hormuz khó có thể phục hồi hoàn toàn cho đến cuối năm 2027.

Ngoài ra, trong vài tháng tới giá xăng vẫn có thể sẽ di lên nếu tồn kho dầu không dược bổ sung do cơ sở hạ tầng bị hư hại.

“Chúng ta vẫn chưa vượt qua giai đoạn khó khăn nhất”, bà Baumeister cảnh báo.

Chi tiêu tiêu dùng ở Mỹ vẫn tương đối vững vàng bất chấp giá xăng dầu và các chi phí khác tăng cao do chiến sự. Nhưng lạm phát đã bào mòn thu nhập của người lao động khi tốc độ tăng của giá cả vượt quá tốc độ tăng trưởng tiền lương trong hai tháng liên tiếp.  

Dù xung đột ở Trung Đông chấm dứt, người tiêu dùng chưa chắc sẽ đẩy mạnh chi tiêu.

Ông Neil Dutta, chuyên gia kinh tế hàng đầu tại Renaissance Macro Research, viết trong báo cáo: “Tôi không kỳ vọng chi tiêu của người tiêu dùng sẽ tăng nhanh”.

Ông Marc Giannoni, nhà kinh tế trưởng về Mỹ tại Barclays, có ý kiến tiêu cực hơn. Theo ông, do tốc độ tăng trưởng thu nhập giảm tốc, tiêu dùng khó có thể phục hồi dẫu cho áp lực giá cả suy yếu.

“Trên thực tế, chúng tôi vẫn dự báo chi tiêu của người tiêu dùng sẽ tiếp tục giảm tốc trong phần còn lại của năm nay”, ông cho biết.