SSI Research: Ngày càng dựa vào nội địa, hạ tầng và xây dựng nổi lên như các trụ cột tăng trưởng GDP mới

Tại báo cáo chiến lược: Niềm tin tháng 5 mà SSI Research vừa công bố, các chuyên gia của đơn vị này đánh giá, dộng lực tăng trưởng của Việt Nam tiếp tục duy trì vững chắc trong những tháng đầu năm 2026, tuy nhiên nguồn lực tăng trưởng đang có sự dịch chuyển.

"Tăng trưởng ngày càng dựa nhiều hơn vào các yếu tố nội địa, dẫn dắt bởi đầu tư, đồng thời trở nên nhạy cảm hơn với chất lượng thực thi chính sách và lạm phát", báo cáo nêu rõ.

Trong đó, sản xuất công nghiệp vẫn là trụ cột, nhưng đã mở rộng hơn. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 9,2% so với cùng kỳ trong 4 tháng đầu năm 2026, trong đó sản xuất chế biến – chế tạo tăng 9,9%.

Thay đổi then chốt không nằm ở tốc độ tăng trưởng, mà ở cơ cấu đóng góp. Tăng trưởng đã lan tỏa ra ngoài ngành điện tử xuất khẩu (khoảng 8,4%) sang các lĩnh vực chu kỳ và định hướng nội địa hơn như: Hóa chất (tăng 20,6%), kim loại ( tăng 18,7%) và vật liệu xây dựng (tăng 17,9%).

Điều này xác nhận một chu kỳ công nghiệp cân bằng hơn, trong đó đầu tư hạ tầng và xây dựng nổi lên như các trụ cột tăng trưởng bổ sung bên cạnh xuất khẩu.

Về đầu tư, động lực đầu tư công và FDI đang đồng pha. Giải ngân đầu tư công tăng 10,4% so với cùng kỳ, đạt khoảng 19,7% kế hoạch năm. Các tín hiệu ban đầu cho thấy chất lượng thực thi ở cấp địa phương được cải thiện, qua đó hỗ trợ triển vọng ngành xây dựng, dù vẫn tồn tại rủi ro liên quan đến việc dồn giải ngân vào đầu kỳ.

FDI tiếp tục là động lực trung hạn quan trọng. Vốn FDI giải ngân tăng 9,8% so với cùng kỳ, đạt 7,4 tỷ USD, trong khi vốn đăng ký mới tăng mạnh 32% lên 18,2 tỷ USD, với khoảng 70% tập trung vào lĩnh vực sản xuất.

Theo các chuyên gia SSI, đầu tư công đóng vai trò nâng đỡ cầu trong ngắn hạn, trongkhi FDI củng cố năng lực sản xuất trong tương lai, hình thành cấu trúc tăng trưởng “hai động cơ” ngày càng mang tính bổ trợ.

Tổng kim ngạch thương mại tăng 24,2% so với cùng kỳ, trong đó xuất khẩu tăng 19,7% và nhập khẩu tăng 28,7%, dẫn đến thâm hụt thương mại 7,1 tỷ USD. Theo SSI Research, diễn biến này không nên được nhìn nhận theo hướng tiêu cực.

Gần 94% mức tăng nhập khẩu đến từ hàng hóa tư liệu sản xuất và nguyên vật liệu trung gian, phù hợp với bối cảnh đầu tư mạnh và mở rộng năng lực sản xuất, thay vì phản ánh sự suy yếu về năng lực cạnh tranh, các chuyên gia từ SSI Research nhìn nhận.

Tuy nhiên, xuất khẩu vẫn chủ yếu do khu vực FDI dẫn dắt (ctiếm khoảng 80%), cho thấy Việt Nam tiếp tục phụ thuộc lớn vào khu vực sản xuất có vốn đầu tư nước ngoài. Thâm hụt thương mại hiện tại phản ánh chu kỳ đầu tư, không phải sự suy giảm sức mạnh xuất khẩu.

Về tiêu dùng, mặc dù đã có sự ổn định nhưng chưa tăng tốc. Tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng tăng 11,1% so với cùng kỳ trong 4 tháng đầu năm 2026 (tương đương khoảng 6,3% tăng trưởng thực), riêng tháng 4 đạt 12,1%.

Cầu tiêu dùng hộ gia đình đang phục hồi nhưng chưa bứt phá, do bị kìm hãm bởi chi phí sinh hoạt cao hơn và mức cải thiện thu nhập thực còn hạn chế. Lạm phát: áp lực gia tăng, động lực đang thay đổi.

CPI bình quân 4 tháng đầu năm tăng 3,99% so với cùng kỳ nhưng tăng mạnh lên 5,46% so với cùng kỳ năm trước.

Áp lực lạm phát chi phí đẩy mạnh lên cùng với giá năng lượng duy trì ở mức cao. Nhóm nhà ở và xây dựng tăng 2,59% theo tháng, phản ánh giá gas tăng mạnh (tăng 35,3%), chi phí vật liệu xây dựng tăng và điều chỉnh giá dịch vụ tiện ích – cho thấy tác động lan tỏa từ hoạt động đầu tư hạ tầng.

Áp lực giá cũng đang lan rộng, với 10/11 nhóm CPI ghi nhận mức tăng. Trong khi giá xăng giảm, giá dầu diesel và chi phí vận tải lại tăng, củng cố đà tăng chi phí cơ bản. Lạm phát lõi vẫn tương đối được kiểm soát (bình quân 3,89%), nhưng mức 4,66% trong tháng 4 cho thấy sự truyền dẫn áp lực giá đang diễn ra dần dần.

Các chuyên gia từ SSI Research cho rằng tăng trưởng duy trì vững và lan tỏa hơn, tuy nhiên áp lực chi phí và năng lực thực thi nổi lên như những ràng buộc then chốt, định hình môi trường chính sách thiên về kỷ luật triển khai hơn là mở rộng kích thích.