[Phần 1] Triển vọng nào cho ASEAN trong năm 2019: Thương mại và bầu cử

Trong khi chính quyền Campuchia vừa kết thúc đợt bầu cử khi ông Hun Sen giành chiến thắng, Chính quyền Quân sự (Junta) tại Thái Lan lại tiếp tục trì hoãn cuộc bầu cử mà họ hứa hẹn tổ chức. Tại Malaysia hoàn tất cuộc tổng tuyển cử lần thứ 14.

Ảnh minh họa

Là một khu vực, ASEAN đã chứng minh được tầm quan trọng theo cách không thể phủ nhận được. Đông Nam Á đang nhanh chóng trở thành một trung tâm công nghiệp 4.0.

Về mặt địa chính trị, Đông Nam Á đã trở thành một địa điểm tranh chấp có giá trị với các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc, nhằm thiết lập ảnh hưởng của hai quốc gia này đối với khu vực.

2019 sẽ là một năm thú vị khi nhiều vấn đề phát sinh trong năm 2018 vẫn còn bỏ ngỏ. Trong chuỗi bài viết gồm hai phần này, The ASEAN Post sẽ xem xét một số vấn đề chính, có tác động lớn đến khu vực ASEAN năm 2019.

Thương mại

Năm 2018, thương mại đã thống trị các cuộc thương thuyết chính trị. Đóng vai trò lớn cho việc này chính là Tổng thống Mỹ Donald Trump, người dẫn đầu phong trào chống chủ nghĩa đa phương và thương mại tự do cũng như kêu gọi các chính sách thu hẹp hơn. Đầu năm 2018, ông Trump đã áp thuế quan lên hàng hóa Trung Quốc và Liên minh châu Âu (EU).

Trong khi đó, ASEAN đã nỗ lực xóa bỏ những thách thức đó bằng cách đề xuất một hiệp định thương mại của riêng khu vực, Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP). Nếu RCEP được thông qua, nó sẽ trở thành một trong những thỏa thuận lớn nhất trong lịch sử khi chiếm 25% tổng sản phẩm quốc nội (GDP) toàn cầu, 45% tổng dân số, 30% thu nhập toàn cầu và 30% thương mại toàn cầu.

Những quốc gia khác có liên quan đến thỏa thuận thương mại này gồm Ấn Độ, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Australia và New Zealand.

Tuy nhiên, việc thông qua thỏa thuận cũng là một thách thức. Năm 2018, ASEAn và các quốc gia có liên quan đã lỡ thời hạn thứ tư để kí thỏa thuận, mặc dù đã đàm phán hơn một năm. Trong bài phát biểu tại Hội nghị Thượng đỉnh ASEAN năm 2018, Thủ tướng Singapore Lý Hiển Long đã đề cập rằng việc kí kết RCEP “cuối cùng đã trong tầm tay”.

Năm 2019, trách nhiệm thúc đẩy đàm phán đã chuyển giao cho Chủ tịch ASEAN mới, Thái Lan. Đạt được sự đồng thuận là điều không dễ dàng bởi mỗi quốc gia có những mối quan tâm và nghi ngại riêng.

Tuy nhiên, nếu đạt được thỏa thuận cuối cùng, ASEAN có thể tự hào tuyên bố rằng Đông Nam Á chính là đầu tàu mũi nhọn đứng sau một trong những thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới.

Trong một thế giới đang cùng nhau chống thương mại tự do, một thỏa thuận thương mại thành công như RCEP có thể chứng tỏ tầm quan trọng trong thương mại tự do toàn cầu của ASEAN.

Mùa bầu cử

Cơn sốt bầu cử sẽ khuấy động khu vực Đông Nam Á một lần nữa trong năm 2019, sau hai cuộc tổng tuyển cử vào năm ngoái tại Malaysia và Campuchia. Năm 2019, Indonesia, Thái Lan và Phillipines sẽ tiến hành cuộc bầu cử.

Tại Indonesia, Tổng thống đương nhiệm Joko Widodo, hay còn gọi là Jokowi, đang nóng lòng giành chiến thắng sau khi kết quả thăm dò cho thấy ông đang chiếm ưu thế so với đối thủ cũ Prabowo Subianto.

Tuy nhiên, một số nhà quan sát đã tuyên bố rằng cuộc bầu cử này chưa phải là hồi kết của cuộc đối đầu giữa Jokowi và Prabowo.

Prabowo là người theo phe cánh hữu và bảo thủ, trái ngược với Jokowi, người biết cách “sử dụng” các vấn đề tôn giáo để huy động những người Hồi giáo bảo thủ. Như đã thấy trong cuộc bầu cử tại Jakarta năm 2014 khi Anies Baswedan giành chiến thắng trong cuộc đua sau khi nhận được sự ủng hộ từ các nhóm bảo thủ, chính trị hóa tôn giáo có thể ảnh hưởng lớn đến kết quả của một cuộc bầu cử.

Tổng thống Indonesia Joko Widodo (phải), người đang tranh cử nhiệm kì thứ hai, ôm ứng viên tổng thống Prabowo Subianto trong một tuyên bố hoàn bình cho cuộc tổng tuyển cử tại Đài tưởng niệm quốc gia tại Jakarta ngày 23/9/2018 (Adek Berry/AFP Photo)

Tuy nhiên, nhiều người nghi ngờ rằng Jokowi có thể giành được phiếu bầu của giới trẻ khi ông bước vào những đợt bầu cử cuối cùng. Với số lượng cử tri dưới 40 tuổi chiếm hơn 50% số cử tri, các chuyên gia cho rằng nhiều thanh niên Indonesia đã vỡ mộng với tình hình chính trị hiện tại.

Thời gian chiến dịch và kết quả sẽ tiết lộ hướng đi mà Indonesia sẽ thực hiện từ năm 2019 trở về sau.

Tại Thái Lan, dường như cuộc bầu cử sẽ diễn ra sau nhiều năm bị trì hoãn bởi Junta. Ngày bầu cử chưa được ấn định, tuy nhiên, nhiều khả năng cuộc bầu cử sẽ được tổ chức vào giữa tháng 2 và tháng 5 năm nay.

Nhiều người tin rằng Thủ tướng đương nhiệm, Prayuth Chan-o-cha, người đã lãnh đạo cuộc đảo chính năm 2014, sẽ tìm cách bảo vệ chính quyền của mình bằng cách ứng cử vào Đảng Palang Pracharat. Đối thủ chính của Junta chính là Đảng Vì nước Thái, được thành lập bởi cựu Thủ tướng Thaksin Shinawatra.

Với Đảng Vì nước Thái có khả năng giành được nhiều phiếu bầu nhất, cuộc đua giành quyền thành lập chính phủ sẽ trở nên rất gây cấn. Việc sửa đổi hiến pháp theo Chính quyền Quân sự hiện tại đã biến cuộc đua này trở này một sân chơi không cân bằng cho Đảng Vì nước Thái. Cuộc bầu cử có thể là một thách thức lớn cho Junta và sẽ cho biết liệu Thái Lan có thể dân chủ trở lại hay không.

Tại Phillipines, cuộc bầu cử giữa nhiệm kì có thể sẽ được tổ chức vào tháng 5. Mặc dù đây không phải là cuộc bầu cử tổng thống, cuộc bầu cử này vẫn có ý nghĩa quan trọng vì nó quyết định đảng nào sẽ giành quyền kiểm soát Thượng viện và Hạ viện.

Xem thêm Chính phủ muốn môi trường kinh doanh Việt Nam vào Top 4 ASEAN Chính phủ muốn môi trường kinh doanh Việt Nam vào Top 4 ASEAN Mỹ, Nga, Trung Quốc mong muốn thúc đẩy quan hệ với ASEAN Mỹ, Nga, Trung Quốc mong muốn thúc đẩy quan hệ với ASEAN Toàn cảnh ngành công nghiệp cà phê ASEAN phát triển mạnh Toàn cảnh ngành công nghiệp cà phê ASEAN phát triển mạnh ASEAN sẽ là thị trường màu mỡ nhất của công nghệ tài chính ASEAN sẽ là thị trường màu mỡ nhất của công nghệ tài chính