Nối gót Trung Quốc, Mỹ cũng phát đi thông điệp ‘nhà là để ở’

Hai siêu cường lần lượt phát đi cùng một thông điệp

Nhờ các chính sách cải cách mà Bắc Kinh thực hiện vào cuối thập niên 1990 và sự bứt tốc của nền kinh tế hậu thời kỳ mở cửa, thị trường bất động sản Trung Quốc đã trải qua hai thập kỷ tăng trưởng nóng.

Do sự phát triển nhanh chóng của thị trường và thực tế là người dân địa phương không có nhiều lựa chọn tài chính khác, bất động sản đã trở thành nguồn đầu cơ hàng đầu trong giai đoạn đó.

Sau khi cơn sốt đi qua, hệ luỵ cuối cùng cũng lộ diện. Từng vay mượn mạnh tay để phát triển dự án trên khắp cả nước, các công ty địa ốc phải ôm núi nợ khổng lồ, nhiều cái tên lớn như Evergande lần lượt sụp đổ.

Những người có nhu cầu mua nhà thực sự bị đẩy ra bên lề thị trường, nhường chỗ cho những người đầu cơ. Điều này, cùng các yếu tố kinh tế xã hội khác, đã tạo ra áp lực to lớn lên nhiều thế hệ, đặc biệt là người trẻ.

Theo một số ước tính, tính đến năm 2021, bong bóng bất động sản của Trung Quốc đã kéo giá nhà lên cao chót vót, vượt 17 lần thu nhập trung bình của người dân nước này.

Nhằm đưa giá nhà trở lại tầm với của người mua nhà, tại cuộc họp thường niên của chính phủ Trung Quốc vào tháng 12/2016, Chủ tịch Tập Cận Bình đã lần đầu giới thiệu khái niệm “nhà là để ở, không phải để đầu cơ”.

Ông lặp lại thông điệp này trong bài phát biểu khai mạc đại hội đảng lần thứ 19 vào tháng 10/2017. Nhà lãnh đạo Trung Quốc còn nhấn mạnh chính phủ sẽ bổ sung nguồn cung nhà ở và nâng cao khả năng chi trả của người mua nhà.

Kể từ đó, Bắc Kinh đã triển khai một loạt chính sách mới như “ba lằn ranh đỏ” nhằm kìm hãm đà tăng của giá nhà nhưng điều này cũng góp phần đẩy thị trường địa ốc vào khủng hoảng và bài toán mua nhà để ở của nhiều người cũng chưa thành.

Tua nhanh đến 10 năm sau, nền kinh tế lớn nhất thế giới cũng phát đi một thông điệp tương tự như Trung Quốc trong bối cảnh khả năng mua nhà của người dân ngày càng xuống thấp.

Trong một bài đăng trên mạng xã hội vào ngày 7/1, Tổng thống Mỹ Donald Trump viết: “Trong một thời gian dài, mua và sở hữu nhà được coi là đỉnh cao của giấc mơ Mỹ. Đó là phần thưởng khi người dân làm việc chăm chỉ và sống đàng hoàng”.

Nhưng giờ đây, do lạm phát cao kỷ lục mà cựu Tổng thống Joe Biden và Đảng Dân chủ gây ra, giấc mơ Mỹ ngày càng nằm ngoài tầm với của quá nhiều người, đặc biệt là những người Mỹ trẻ tuổi, ông bày tỏ.

“Chính vì lý do đó, và nhiều lý do khác, tôi sẽ ngay lập tức thực hiện các bước để cấm các nhà đầu tư tổ chức lớn mua thêm nhà ở đơn lập và tôi sẽ kêu gọi Quốc hội ban hành luật về việc này”, ông viết tiếp.

“Nhà là để người dân ở, chứ không phải các doanh nghiệp. Tôi sẽ thảo luận về chủ đề này cùng các đề xuất khác về nhà ở và khả năng mua nhà trong bài phát biểu tại Davos hai tuần tới”, vị tổng thống nhấn mạnh.

Thực trạng nhà ở tại Mỹ

Chi phí mua nhà tại Mỹ đã tăng vọt trong những năm gần đây, chủ yếu là do lượng tồn kho nhà đất tiếp tục mắc kẹt ở mức thấp kỷ lục và chi phí đi vay mua nhà vẫn neo cao trên 6%.

Ngoài tình trạng thiếu hụt nguồn cung, nhiều người bán cũng không muốn từ bỏ hợp đồng đi vay mua nhà với mức lãi suất cực thấp mà họ chốt được trong đại dịch COVID-19, khi ngân hàng trung ương hạ lãi suất xuống gần bằng 0.

Theo một báo cáo gần đây của Hiệp hội Xây dựng Nhà ở Quốc gia Mỹ, từ đầu năm 2020 đến quý III năm 2025, giá nhà đã nhảy vọt gần 55% trên toàn quốc.

Và tương tự như tại Trung Quốc, thị trường bất động sản Mỹ cũng khiến nhiều người mua tiềm năng phải gác lại kế hoạch mua nhà do hoạt động đầu tư cũng như đầu cơ mạnh mẽ.

Đáng chú ý, trong những năm gần đây, các nhà đầu tư tổ chức lớn như Blackstone và JPMorgan Chase đã tăng cường thu mua nhà ở với mục đích gặt hái lợi nhuận ngày càng cao từ giá nhà.

Những tổ chức này thường mua, sau đó cho thuê nhà. Sự hiện diện của họ bắt đầu tăng lên sau làn sóng tịch thu nhà trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, đặc biệt là tại các tiểu bang Vành đai Mặt trời.

Theo Văn phòng Trách nhiệm Giải trình Chính phủ, tính đến năm 2011, không nhà đầu tư tổ chức lớn nào sở hữu từ 1.000 căn nhà đơn lập. Tuy nhiên, đến năm 2015, các nhà đầu tư tổ chức đã sở hữu tổng cộng tới 300.000 căn nhà.

Tuy nhiên, dù bài đăng của ông Trump cho biết lệnh cấm sẽ nhắm vào các nhà đầu tư tổ chức lớn, dữ liệu của nền tảng Realtor.com cho thấy phần lớn (82,5%) giao dịch mua nhà của các nhà đầu tư được thực hiện bởi các công ty quy mô nhỏ.

Vì lý do này, các chuyên gia cảnh báo một chính sách chỉ nhắm vào các nhà đầu tư tổ chức lớn có thể sẽ không tạo tác động đáng kể đến khả năng chi trả của người mua nhà tiềm năng.

“Nghiên cứu đã liên tục chỉ ra rằng các nhà đầu tư tổ chức lớn đóng một vai trò tương đối nhỏ trên thị trường nhà ở đơn lập”, ông Norbert Michel, Giám đốc Trung tâm Giải pháp Tiền tệ và Tài chính thuộc Viện Cato, lập luận.