Nếu bắt đầu tăng lãi suất vào tuần tới, Fed sẽ không dừng lại ở một lần

Câu hỏi khó

Đa số các nhà đầu tư đã đi đến kết luận rằng Fed sẽ tăng lãi suất vào tuần tới, lần đầu tiên trong vòng ba năm. Câu hỏi khó hơn là điều gì sẽ xảy ra sau đó.

Hầu như không một quan chức Fed nào tin rằng một đợt tăng lãi suất đơn lẻ sẽ đủ để đưa lạm phát xuống. Vì vậy, nếu Fed hành động vào tuần tới, động thái đó chỉ cho thấy chính sách tiền tệ hiện tại chưa đủ thắt chặt. Và nếu vậy, một lần điều chỉnh sẽ không thể giải quyết vấn đề.

Fed hiếm khi hành động cho đến khi các quan chức tin rằng một lần điều chỉnh là chưa đủ. Ông Richard Clarida, cựu Phó Chủ tịch Fed, khẳng định: “Nếu Fed tăng lãi suất vào tuần tới, chắc chắn họ sẽ tiếp tục lặp lại điều đó”.

Kể từ thập niên 1990 đến nay, ngân hàng trung ương Mỹ mới chỉ có một lần duy nhất tăng lãi suất theo kiểu “một lần rồi thôi”, đó là vào năm 1997. Ông Clarida dự đoán nếu Fed hành động vào tuần tới, “chắc chắn” họ sẽ không dừng lại ngay.

Bản thân Chủ tịch Warsh Kevin Warsh cũng cho nhà đầu tư lý do để suy nghĩ tương tự. Hồi tháng 7, ông cho ông không tin Fed có khả năng điều hướng nền kinh tế với những điều chỉnh nhỏ. “Tôi không cho rằng Fed thực sự giỏi trong việc tinh chỉnh chính sách”, ông nói.

Theo các nhà phân tích, một vị chủ tịch hoài nghi về khả năng tinh chỉnh chính sách khó có khả năng nâng lãi suất thêm 0,25 điểm % rồi tuyên bố đã hoàn tất công việc.

Thống đốc Fed Christopher Waller cũng thể hiện quan điểm tương tự vào tuần trước, khi ông vạch ra các kịch bản mà Fed có thể chờ đợi thêm trước khi hành động. Cụ thể, ông bình luận tăng lãi suất 0,25 điểm % tại một cuộc họp duy nhất sẽ không thể đưa lãi suất về 2%.

Ông Kurt Lewis, cựu quan chức Fed cấp cao nay là chiến lược gia tại Piper Sandler, nhận xét: “Một khi khi đã quyết định thắt chặt chính sách, Fed sẽ phải điều chỉnh ở mức đủ lớn để cảm thấy rằng mình đã thay đổi đáng kể mức độ hạn chế nền kinh tế”.

Theo ông Lewis, lựa chọn tăng hay duy trì lãi suất ở mức hiện tại từ lâu đã là một quyết định “rất khó khăn và sít sao” với Fed. Báo cáo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) tháng 8 chính là “giọt nước làm tràn ly”.

Sau khi báo cáo cho thấy CPI lõi tăng mạnh hơn dự kiến, nhà đầu tư đã không còn coi cuộc họp chính sách tháng 9 chỉ là vấn đề của một sự kiện đơn lẻ. Kỳ vọng về tổng mức tăng lãi suất từ nay đến tháng 6 năm sau đã tăng lên ít nhất ba đợt, thay vì hai đợt như trước.

Fed sẽ tăng lãi suất thêm bao nhiêu?

Câu hỏi quan trọng với thị trường hiện nay là lãi suất sẽ tăng thêm bao nhiêu. Các chủ tịch Fed từ lâu đã xử lý vấn đề này bằng cách giải thích mục đích của từng động thái - chẳng hạn như điều chỉnh lại chính sách, phòng ngừa rủi ro hay quản trị rủi ro - mà không nhất thiết phải cam kết về các bước đi tiếp theo.

Bản thân ông Warsh thì tránh giải thích sâu về quy trình ra quyết định của Fed và trong nhiều năm qua vẫn luôn lập luận rằng việc đưa ra các chỉ dẫn định hướng (forward guidance) sẽ trói buộc ngân hàng trung ương.

Nhưng nếu Fed không sự giải thích rõ ràng, một lần tăng lãi suất 0,25 điểm % có thể bị thị trường diễn giải thành tín hiệu về một chu kỳ thắt chặt lớn hơn nhiều.

Ông Vincent Reinhart, nhà kinh tế trưởng tại BNY Investments và cựu giám đốc bộ phận các vấn đề tiền tệ của Fed, nhận định: “Nếu không phát tín hiệu rõ để tạo quan điểm đồng thuận, Fed sẽ làm gia tăng rủi ro rằng động thái chính sách bị suy diễn quá mức, dẫn đến phản ứng thái quá từ thị trường”.

Fed có một công cụ có thể giúp định hình các kỳ vọng trong tuần tới. Mỗi năm 4 lần, các quan chức sẽ công bố các dự báo về tăng trưởng kinh tế tỷ lệ thất nghiệp, lạm phát và lộ trình lãi suất dự kiến. Những dự báo này có thể cho thấy Fed đang cân nhắc bao nhiêu đợt tăng lãi suất.

“Các dự báo tuần tới sẽ cung cấp nhiều tín hiệu hơn bình thường”, ông Dean Maki, nhà kinh tế trưởng tại Point72 Asset Management, dự đoán.

Ông Warsh cũng có thể tiến xa hơn và tự mình đặt ra giới hạn cho các kỳ vọng. Theo ông Maki, nếu ông Warsh nói rằng đợt tăng lãi suất này nhằm đảo ngược một phần các đợt cắt giảm của năm ngoái, thì các nhà đầu tư sẽ hiểu rằng sẽ chỉ có tối đa hai hoặc ba đợt tăng nữa.

Mặt khác, nhà kinh tế Reinhart của BNY Investments lo ngại thị trường đang dồn Fed vào thế phải tăng lãi suất trong khi chưa thực sự cần thiết. Theo ông, các nhà đầu tư đã phản ứng thái quá trước những biến động lạm phát do giá năng lượng gây ra.

Trong khi đó, nhiều cấu phần trong các chỉ số giá đang dần hạ nhiệt nhưng lại bị lu mờ bởi những thay đổi liên tục và nhanh chóng của giá năng lượng.