Mỹ và Iran tiếp tục đối đầu về các yêu cầu cốt lõi, triển vọng hòa bình vẫn xa vời

Các tín hiệu mâu thuẫn

Trong ngày 21/5, Iran đã đưa ra các tín hiệu trái chiều về thỏa thuận hòa bình với Mỹ. Đầu tiên, hãng thông tấn Iranian Students’ News Agency cho biết đề xuất mới nhất của Washington đã giúp “thu hẹp khoảng cách” với Tehran, tuy không tiết lộ nguồn tin. Dù vậy, thông tin này vẫn là tín hiệu các bên đang đạt được tiến triển trong đàm phán.

Tuy nhiên, sau đó, tờ Reuters đưa tin Lãnh tụ Tối cao Mojtaba Khamenei của Iran đã ban hành chỉ thị rằng uranium được làm giàu ở cấp độ cao của nước này không thể được chuyển giao cho nước ngoài. Trong khi đó, đây lại là một trong những yêu cầu quan trọng nhất của Mỹ.

Tiếp đến, Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố ông phản đối việc Iran và Oman nỗ lực nhằm thiết lập một hệ thống thu phí vĩnh viễn tại eo biển Hormuz.

Ông Trump nói với các phóng viên tại Nhà Trắng: “Chúng tôi muốn eo biển Hormuz mở cửa và tàu thuyền được lưu thông tự do, không phải trả phí. Hormuz là tuyến hàng hải quốc tế. Hiện tại họ không thu phí”.

Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio cảnh báo nếu Iran lập hệ thống thu phí ở Hormuz thì việc đạt thỏa thuận với Mỹ sẽ trở thành “không khả thi”.

Giá dầu thô biến động mạnh trong ngày 21/5 khi các nhà đầu tư theo dõi sát sao tín hiệu về quá trình đàm phán hòa bình và số phận của eo biển Hormuz. Sau khi Lãnh tụ Iran phát tín hiệu cứng rắn về uranium, giá dầu thô Brent có lúc tăng hơn 3% trong phiên nhưng sau đó đã quay đầu đi xuống. Kết phiên, giá Brent giảm hơn 2% xuống 102,58 USD/thùng.

Ngân hàng Goldman Sachs cảnh báo dự trữ dầu thô và các sản phẩm dầu mỏ trên toàn cầu đang sụt giảm với tốc độ kỷ lục trong tháng này, khiến “tấm đệm” chống sốc năng lượng của thế giới bị bào mòn đáng kể.

Iran chỉ đề cập đến đề xuất hòa bình ngắn hạn

Theo thông tin từ Bộ Ngoại giao Iran, “đề xuất” được Iranian Students’ News Agency nhắc đến thực chất là kế hoạch 14 điểm đã được gửi đi từ vài tuần trước.

Về cơ bản, đề xuất này gợi mở khả năng hai nước đạt một thỏa thuận ngắn hạn: Iran tái mở cửa eo biển Hormuz, Mỹ dỡ bỏ phong tỏa các cảng của Iran, còn các cuộc đàm phán hạt nhân sẽ được hoãn lại sang thời điểm khác.

Iran cũng yêu cầu Mỹ và Israel chấm dứt chiến sự “trên mọi mặt trận, bao gồm cả Lebanon”. Ngoài ra, nước này cũng muốn lấy lại mọi tài sản đang bị phong tỏa.

Song, cho đến nay, Iran vẫn chưa cho biết khi nào họ sẽ gửi câu trả lời chính thức đến Mỹ.

Việc Iran mất nhiều thời gian để phản hồi có vẻ đang khiến sức kiên nhẫn của Tổng thống Trump cạn kiệt. Sau khi trở về từ hội nghị thượng đỉnh ở Bắc Kinh, ông Trump đã đưa ra một loạt lời đe dọa mới nhằm vào Iran, nhằm nỗ lực sớm đạt được thỏa thuận.

Vào ngày 19/5, ông chia sẻ với các phóng viên: “Tôi có thể chờ thêm hai hoặc ba ngày nữa, có lẽ hạn chót là thứ Sáu, thứ Bảy, Chủ Nhật. Cũng có thể là đầu tuần sau - một khoảng thời gian ngắn”.

Ngoài ra, kênh truyền hình Channel 13 của Israel đã đưa tin rằng hàng chục máy bay vận tải của Mỹ chở đạn dược từ các căn cứ ở Đức đã hạ cánh xuống Tel Aviv, Isarel. Theo Channel 13, đây là bước chuẩn bị để nối lại chiến dịch tấn công Iran.

Tổng thống Trump và Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã có cuộc điện đàm trong tuần này.

Tuy chi tiết của cuộc trò chuyện không được công bố, ông Netanyahu vốn không tin tưởng Iran sẽ tuân thủ bất kỳ thỏa thuận hòa bình nào và từng báo hiệu chiến dịch quân sự sẽ phải được nối lại. Nhìn chung, phía Israel muốn khiến quân đội Iran bị suy yếu hơn nữa.