Mỹ tuyên bố sắp gặp Iran tại Qatar, Tehran phủ nhận: Cuộc đàm phán thực chất đang ở đâu?

Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố các nhà đàm phán Mỹ sẽ gặp đại diện của Iran tại thủ đô Doha của Qatar vào ngày 30/6. Tuy nhiên, Tehran ngay lập tức bác bỏ thông tin này và khẳng định không có kế hoạch gặp các quan chức Mỹ.

Dù vậy, Iran xác nhận đã cử một nhóm chuyên gia tới Doha để theo dõi tiến trình giải phóng các tài sản bị phong tỏa theo biên bản ghi nhớ (MOU) ký với Mỹ hồi đầu tháng.

Điều này làm dấy lên câu hỏi liệu cuộc gặp cấp cao giữa Mỹ và Iran có thực sự diễn ra hay không, và nếu có thì hai bên sẽ thảo luận những vấn đề gì.

Phía Mỹ nói gì?

Ông Trump công bố kế hoạch gặp gỡ của Mỹ với Iran trong bài đăng trên mạng xã hội ngày 29/6: "Iran đã đề nghị một cuộc gặp. Sự kiện này sẽ diễn ra vào ngày mai tại Doha!"

Khi nói chuyện với các phóng viên, Tổng thống Mỹ thể hiện thái độ mập mờ như thường lệ. Ông nói: “Cuộc gặp ở Doha có thể mang ý nghĩa quan trọng, cũng có thể không”.

Trong khi đó, bà Karoline Leavitt, Thư ký Báo chí Nhà Trắng, nói với truyền thông Mỹ rằng ông Steve Witkoff, đặc phái viên phụ trách vấn đề Trung Đông và ông Jared Kushner, con rể của ông Trump, sẽ đến Doha trong tuần này để tham dự một “cuộc họp cấp cao”.

Thị trường năng lượng đang theo dõi sát sao triển vọng nối lại đối thoại giữa Washington và Tehran, bởi đây có thể là tín hiệu cho thấy căng thẳng giữa hai nước đang hạ nhiệt sau các vụ tấn công trả đũa cuối tuần trước.

Trong phiên giao dịch 30/6, hợp đồng tương lai dầu thô Brent giao tháng 8 có thời điểm tăng 0,3% lên 72,93 USD/thùng, theo CNBC. 

Phía Iran nói gì?

Bộ Ngoại giao Iran bác bỏ thông tin về bất kỳ cuộc gặp nào với Mỹ, nhưng cho biết sẽ cử một nhóm chuyên gia đến Doha để theo dõi tiến trình giải phóng các khoản tiền bị phong tỏa của nước này.

Ông Esmaeil Baghaei, người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Iran, cho biết "ưu tiên hiện nay" của Tehran là đảm bảo việc thực thi MOU với Washington.

"Chúng tôi sẽ không tiến hành bất kỳ cuộc đàm phán nào với phía Mỹ ở bất kỳ cấp độ nào trong những ngày tới. Việc các đại diện Mỹ đến Qatar hoàn toàn không liên quan đến chuyến đi của phái đoàn Iran", ông nhấn mạnh.

Qatar xác nhận điều gì?

Vào ngày 30/6, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Qatar cho biết ông Kushner và ông Witkoff đã đến Doha, nhưng sẽ không gặp mặt trực tiếp với giới chức Iran. Thay vào đó, hai đại diện của Mỹ sẽ gặp gỡ các bên trung gian và trao đổi về tiến trình đàm phán.

Qatar cũng xác nhận khoản tài sản trị giá 6 tỷ USD của Iran vẫn chưa được chuyển giao.

Về vấn đề eo biển Hormuz, Doha cho biết đường dây nóng được thiết lập giữa các bên đã được sử dụng để giúp kiểm soát căng thẳng sau các vụ đụng độ giữa Mỹ và Iran tuần trước.

Mỹ muốn thảo luận gì tại Qatar?

Theo bà Leavitt, bên lề cuộc họp cấp cao sẽ có một "cuộc họp kỹ thuật". Phóng viên tờ Al Jazeera tại Washington cho biết cuộc họp kỹ thuật này nhằm trao đổi các chi tiết liên quan đến việc triển khai MOU giữa hai nước.

Đối với cuộc gặp cấp cao, trọng tâm được cho sẽ là Hormuz và quyền kiểm soát tuyến hàng hải chiến lược này.

Iran muốn thảo luận gì tại Qatar?

Phái đoàn Iran cho biết mối quan tâm chính của họ việc giải phóng các tài sản bị phong tỏa, đặc biệt sau khi Washington thông báo sẽ thiết lập cơ chế giải ngân khoản tiền 6 tỷ USD đang được giữ tại Qatar trong giai đoạn đầu thực hiện MOU.

Tuy nhiên, ông Trump và các quan chức cấp cao của Mỹ đặt điều kiện tiền sẽ chỉ được giải ngân nếu Tehran tuân thủ các điều khoản của MOU. Về phần mình, Iran muốn bảo đảm rằng khoản tiền này có thể được sử dụng trên thực tế, thay vì chỉ được giải ngân trên danh nghĩa nhưng vẫn bị hạn chế tiếp cận.

Ông Muhanad Seloom, giáo sư tại Viện Nghiên cứu Sau đại học Doha, nhận định trong khi chưa tiếp cận được số tiền bị phong tỏa, Tehran có khả năng sẽ sử dụng ảnh hưởng tại eo biển Hormuz như một đòn bẩy trong đàm phán.

Ngoài ra, theo Al Jazeera, nhóm chuyên gia Iran đến Doha không phải để khởi động vòng đàm phán chính trị tiếp theo giữa hai nước, mà chủ yếu nhằm rà soát tiến độ triển khai biên MOU

Phí Iran được cho là đang lo ngại trước tốc độ thực hiện thỏa thuận tạm thời, bao gồm việc giải ngân tài sản bị phong tỏa, áp dụng lệnh ngừng bắn tại Lebanon và xử lý các tranh chấp liên quan đến Hormuz.