Một rủi ro có thể bào mòn lợi nhuận của nhà đầu tư ngoại tại Việt Nam

Tại phiên Fireside Chat “Khi thế giới định giá lại thị trường vốn Việt Nam” trong khuôn khổ Vietnam Investment Forum 2027, ông Nguyễn Sơn, Chủ tịch HĐTV Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSDC), cho rằng phòng vệ rủi ro tỷ giá là một trong những vấn đề cần được quan tâm nếu muốn thu hút và giữ chân dòng vốn đầu tư nước ngoài.

Theo ông Sơn, nhà đầu tư nước ngoài có thể đưa ngoại tệ vào Việt Nam, đầu tư trên thị trường chứng khoán và thu được lợi nhuận. Tuy nhiên, khi thoái vốn và chuyển phần lợi nhuận thu được trở lại ngoại tệ, họ có thể đối mặt với rủi ro từ biến động tỷ giá.

Trong trường hợp tỷ giá thay đổi bất lợi, giá trị lợi nhuận quy đổi sang ngoại tệ có thể giảm so với kỳ vọng ban đầu. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả đầu tư và sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam đối với các quỹ quốc tế.

Ông Sơn lưu ý rằng đầu tư gián tiếp có đặc điểm khác với đầu tư trực tiếp do không có hợp đồng gốc. Dù vậy, thị trường vẫn cần xây dựng cơ chế phòng vệ rủi ro tỷ giá để nhà đầu tư nước ngoài yên tâm khi đưa vốn vào thị trường chứng khoán.

Đây cũng là vấn đề được nhiều nhà đầu tư quan tâm trong các hoạt động xúc tiến đầu tư và nâng hạng thị trường. Theo ông Sơn, những quỹ lớn như Vanguard, BlackRock hay Morgan Stanley đều đặt ra các vấn đề liên quan trong quá trình trao đổi.

'Vốn vào được phải rút ra an toàn'

Theo ông Sơn, để thu hút dòng vốn quốc tế, Việt Nam không chỉ cần cải thiện quy mô thị trường, chất lượng doanh nghiệp và cơ chế vận hành mà còn phải bảo đảm nhà đầu tư có thể đưa vốn vào, thoái vốn và chuyển lợi nhuận ra nước ngoài một cách thuận lợi.

Các yếu tố như đa dạng hóa sản phẩm, phát triển công nghệ và công cụ phòng vệ rủi ro cần được cải thiện theo lộ trình. Trong đó, cơ chế phòng vệ tỷ giá là nội dung mà Ngân hàng Nhà nước và các đơn vị liên quan cần quan tâm.

Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân, Phó Chủ tịch Cơ quan điều hành Trung tâm Tài chính Quốc tế Việt Nam tại TP HCM (IFC HCM), nhấn mạnh nguyên tắc thu hút vốn ngoại là dòng tiền vào được thì cũng phải ra được, đồng thời quá trình rút vốn phải an toàn.

Theo ông Huân, khi thị trường vốn được thiết kế để dòng tiền có thể luân chuyển thuận lợi, an toàn và có khả năng sinh lời, nhà đầu tư quốc tế sẽ có thêm động lực tham gia. Việc dòng vốn có thể thoái ra và tái đầu tư cũng góp phần tăng sức hấp dẫn của thị trường Việt Nam.

Không chỉ nâng hạng, thị trường cần thêm điều kiện giữ chân dòng vốn

Câu chuyện phòng vệ tỷ giá được đặt ra trong bối cảnh Việt Nam đang hướng tới thu hút thêm các quỹ đầu tư quốc tế sau khi thị trường chứng khoán được nâng hạng.

Tại phiên thảo luận, PGS.TS Nguyễn Hữu Huân đưa ra tình huống giả định một quỹ đầu tư thị trường mới nổi cân nhắc phân bổ thêm 300 - 500 triệu USD vào Việt Nam trong 12 - 18 tháng tới. Tuy nhiên, quỹ sẽ không giải ngân toàn bộ ngay lập tức mà có thể đầu tư trước một phần, sau đó quan sát thanh khoản, khả năng thanh toán và cơ chế quản trị rủi ro trước khi quyết định tăng quy mô.

Theo góc nhìn của ông Nguyễn Sơn, thông thường các quỹ nước ngoài sẽ phối hợp với đối tác trong nước để nghiên cứu và đánh giá toàn diện thị trường. Với khoản vốn 300 triệu USD, bước đầu họ có thể thăm dò khoảng 50 - 100 triệu USD thông qua việc phân bổ vào danh mục đầu tư.

Bên cạnh quy mô và độ sâu thị trường, các quỹ còn quan tâm đến khả năng mua bán tài sản, thanh khoản, cơ chế xử lý giao dịch và các rủi ro hệ thống. Chất lượng doanh nghiệp, quản trị công ty, tỷ lệ sở hữu nước ngoài và tỷ lệ nắm giữ vốn nhà nước cũng là những yếu tố ảnh hưởng đến quyết định phân bổ vốn.

Ông Sơn nhấn mạnh mục tiêu không chỉ là thu hút được dòng tiền mà còn phải tạo điều kiện để nhà đầu tư ở lại. Việc thu hút vốn rồi để dòng tiền rút ra có thể gây ra những hệ lụy lớn đối với thị trường.

"Bên cạnh các cải cách về quy mô, chất lượng hàng hóa và cơ chế vận hành, khả năng phòng vệ rủi ro tỷ giá cũng là một điều kiện cần được tính đến để nâng cao sức hấp dẫn của thị trường vốn Việt Nam đối với nhà đầu tư quốc tế", ông Sơn lưu ý.