Môi giới bất động sản tất bật thi chứng chỉ hành nghề

Đăng ký khóa học chứng chỉ môi giới bất động sản từ đầu năm, anh Nguyễn Trung Hiếu, môi giới bất động sản tại TP HCM, cho biết mất gần một tháng để hoàn thành chương trình đào tạo. Sau đó, anh tiếp tục chờ nhiều tháng mới được xếp lịch thi sát hạch.

Đầu tháng 7, anh thi đạt nhưng đến nay vẫn chưa nhận được chứng chỉ hành nghề. "Chỗ học nhiều, học phí chỉ vài triệu đồng, nhưng học xong phải chờ kỳ thi, thi đậu lại chờ cấp chứng chỉ", anh Hiếu nói. Theo anh, trong thời gian chờ đợi, nếu tuân thủ đúng quy định, môi giới không được hành nghề, đồng nghĩa không có việc làm.

Chị Hạnh, môi giới nhà phố tự do tại TP HCM, cho hay đã hoàn thành khóa học nhưng vẫn chờ lịch sát hạch. Chị phải liên tục theo dõi thông tin từ Sở Xây dựng để tìm kỳ thi gần nhất, thậm chí dự tính đăng ký tại các tỉnh lân cận để sớm hoàn tất điều kiện hành nghề.

Nhu cầu lấy chứng chỉ tăng sau khi Luật Kinh doanh bất động sản 2023 yêu cầu môi giới phải có chứng chỉ, không được hành nghề tự do. Nghị định 339/2026 mới đây quy định môi giới không có chứng chỉ có thể bị phạt tới 60 triệu đồng.

Quy định siết chặt khiến nhiều môi giới tìm nơi học, thi để sớm đủ điều kiện hành nghề. Tuy nhiên, khâu tổ chức thi và cấp chứng chỉ đang trở thành điểm nghẽn. Tại TP HCM, từ đầu năm đến nay, Sở Xây dựng mới tổ chức một kỳ thi, thu hút hơn 6.000 thí sinh, trong đó hơn 5.200 người đạt. Số người được cấp chứng chỉ vẫn khá nhỏ so với lực lượng môi giới hàng chục nghìn người trên địa bàn.

Ông Nguyễn Hoàng, Phó giám đốc Học viện Eagle Academy, nói TP HCM có hàng chục nghìn môi giới hoạt động nhưng từ đầu năm đến nay chỉ tổ chức một đợt thi sát hạch. Nhiều người hoàn thành khóa học vẫn chưa có lịch thi, trong khi thông tin về các kỳ thi ở địa phương khác không được công bố rộng rãi.

Theo ông, pháp luật đã yêu cầu môi giới có chứng chỉ nhưng hạ tầng thực thi chưa theo kịp. "Người muốn tuân thủ pháp luật cũng không có đủ 'cửa' để hoàn thành thủ tục đúng hạn", ông nói. Nếu kéo dài, một bộ phận môi giới có thể quay lại hoạt động không đúng quy định hoặc sử dụng chứng chỉ của người khác, đi ngược mục tiêu quản lý.

Không chỉ thiếu kỳ thi, ông Hoàng cho rằng nội dung đào tạo và sát hạch cũng chưa thống nhất. Quy định hiện hành mới nêu các nhóm kiến thức phải đào tạo, chưa hướng dẫn cụ thể về nội dung, giáo trình, khiến mỗi cơ sở triển khai một cách. Đề thi giữa các địa phương cũng khác nhau về mức độ, nơi tỷ lệ đỗ cao, nơi nhiều người trượt, dẫn đến tình trạng môi giới tìm đến các tỉnh được cho là dễ thi hơn.

Ông Hoàng nhận xét kiến thức pháp lý trong chương trình khá nặng so với đặc thù công việc môi giới. Khi việc học và thi trở thành rào cản, một số đơn vị còn quảng cáo "bao đậu", làm giảm ý nghĩa của kỳ sát hạch trong đánh giá năng lực và chất lượng người hành nghề.

Theo Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS), cả nước hiện có khoảng 300.000 người tham gia hoạt động môi giới dưới nhiều hình thức và khoảng 2.000 doanh nghiệp, sàn giao dịch bất động sản. Tuy nhiên, số người có chứng chỉ hành nghề mới hơn 40.000, tương đương hơn 10% lực lượng môi giới trên thị trường.

VARS cho biết hàng chục nghìn học viên đã hoàn thành chương trình đào tạo nhưng chưa thể tham gia kỳ thi sát hạch do nhiều địa phương triển khai chậm. Khoảng 416 sàn giao dịch cũng phản ánh tình trạng thiếu nhân sự đạt chuẩn, ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh.

Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch VARS, cho rằng đây là nghịch lý giữa mục tiêu quản lý và quá trình thực thi. "Chính sách đã có nhưng địa phương tổ chức thi rất chậm. Doanh nghiệp thiếu nhân lực hợp pháp, còn người hành nghề không biết học và thi ở đâu", ông nói.

Trước phản ánh thông tin về các kỳ thi sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề môi giới bất động sản tại địa phương còn hạn chế, chưa được công bố rộng rãi, Bộ Xây dựng đã có chỉ đạo yêu cầu tăng cường phổ biến quy định, tổ chức thi định kỳ và công khai lịch, địa điểm cùng các điều kiện liên quan để người dân, doanh nghiệp thuận tiện đăng ký. Từ đầu năm đến nay, nhiều địa phương đã chủ động tổ chức các đợt thi nhưng số lượng vẫn còn hạn chế so với nhu cầu của thị trường.

Các chuyên gia đề xuất số hóa toàn bộ quy trình từ học, đăng ký, thi đến cấp chứng chỉ để rút ngắn thời gian chờ. Trong giai đoạn chuyển tiếp, có thể cho phép người đã hoàn thành khóa đào tạo được hành nghề đến khi có cơ hội sát hạch, tránh tình trạng muốn làm đúng luật nhưng không thể hành nghề vì thiếu chứng chỉ.

Về lâu dài, cần cơ chế quản lý ba cấp gồm Bộ Xây dựng, cơ quan chuyên môn cấp tỉnh và sàn giao dịch. Một đơn vị chuyên trách tại địa phương có thể quản lý xuyên suốt từ đào tạo, sát hạch, cấp chứng chỉ đến giám sát và xử phạt.

Các chuyên gia cũng kiến nghị cho phép thi liên tỉnh hoặc trực tuyến để đáp ứng nhu cầu của lực lượng môi giới và giảm áp lực tổ chức cho từng địa phương. Chuẩn hóa nghề môi giới là cần thiết, nhưng chứng chỉ không nên trở thành rào cản với những người muốn hành nghề hợp pháp.