Mark Zuckerberg đang phải trả giá vì các đợt sa thải nhân sự liên tiếp, làn sóng bất mãn lan rộng

Mới đầu năm ngoái, Giám đốc Công nghệ (CTO) của Meta, ông Andrew Bosworth, còn gửi đi một thông điệp vô cùng lạnh lùng và dứt khoát tới các nhân viên của mình. “Bạn nên nghỉ việc nếu cảm thấy bị đối xử không công bằng”.

Đó là cách Bosworth khắc sâu bản sắc mà Meta đã dành cả vài năm qua để theo đuổi: một bộ máy tinh gọn, tốc độ, áp lực và không còn chỗ cho những cuộc tranh luận nội bộ. “Bạn có thể rời đi”, Bosworth nói, “Hoặc chấp nhận phục tùng dù không đồng thuận”.

Thế nhưng trong tháng này, thông qua một bản ghi nhớ nội bộ và cuộc họp với toàn thể nhân viên, Bosworth bỗng nhiên biến thành một con người hoàn toàn khác. Ông thừa nhận tinh thần làm việc của nhân viên hiện đang ở mức tồi tệ nhất trong lịch sử, đồng thời tự trách ban lãnh đạo đã sai. “Chúng tôi đã hủy hoại niềm tin của các bạn”, ông nói. 

Kể từ năm 2022, Meta đã tự tái định hình xung quanh một cẩm nang quản trị tàn nhẫn, thứ từng góp phần định nghĩa nên một kỷ nguyên mới tại Thung lũng Silicon.

Thông qua các làn sóng sa thải không tiếc tay và hàng loạt quyết định gây phẫn nộ khác, các nhà điều hành vẫn ngạo nghễ lao về phía trước, được chống lưng bởi mức lợi nhuận kỷ lục và dường như miễn nhiễm trước làn sóng bất mãn đang dâng cao. 

Tuy nhiên, những phát biểu tuần trước của Bosworth lại mang một sắc thái hoàn toàn khác - một lời thừa nhận muộn màng rằng giới thượng tầng của Meta cuối cùng đã phải trả giá cho những hành động của mình.

Sức chịu đựng chạm ngưỡng giới hạn

Lực lượng lao động của Meta hiện đang đứng trên bờ vực tan vỡ. Các nhân viên tại Anh đang nỗ lực thành lập một công đoàn, lên án hành vi tàn nhẫn và thiển cận của ban lãnh đạo. Hơn 1.600 nhân sự đã đặt bút ký vào một bản kiến nghị yêu cầu Meta chấm dứt việc theo dõi thao tác gõ bàn phím của nhân viên để huấn luyện các mô hình AI.

Tình hình tồi tệ đến mức một nhân viên phẫn nộ đã chiếm sóng cuộc họp livestream toàn công ty để buông những lời chửi thề tục tĩu nhắm thẳng vào một giám đốc cấp cao. Một người khác ví von việc phải làm việc trong bộ phận huấn luyện AI mới chẳng khác nào bị đày vào “trại tập trung”, trong khi số khác thì tuyệt vọng đến mức cầu nguyện mình sẽ bị sa thải.

Trước bối cảnh hỗn loạn đó, Bosworth vội đứng ra dập tắt cuộc khủng hoảng truyền thông nội bộ. Giám đốc Sản phẩm (CPO) Chris Cox đã phải thừa nhận sự điên rồ của công ty này khi tạo ra một môi trường làm việc khắc nghiệt và bạo tàn. Ngay cả Mark Zuckerberg cũng phải muối mặt thừa nhận: “Chúng tôi đã phạm sai lầm”.

“Đây là một ví dụ kinh điển cho câu gieo gió gặt bão”, một người nhận định. “Khách quan mà nói, họ đã phá hủy niềm tin một cách có hệ thống. Giờ đây, họ đang loay hoay tìm cách thoát khỏi cái hố do chính mình đào”.

Hành trình đào hố bắt đầu bằng đợt sa thải 11.000 người vào cuối năm 2022. Ngay mùa xuân năm sau, công ty tiếp tục cắt giảm 10.000 việc làm khác trong chiến dịch được Zuckerberg ca tụng là năm của sự hiệu quả, và rồi bồi thêm một đợt cắt giảm 36.000 nhân sự nữa vào năm 2025 với lý do loại bỏ nhân sự yếu kém.

Quyết định này đã gián tiếp bức tử cơ hội tìm việc mới của nhiều người, dù trên thực tế, không ít người trong số họ có kết quả đánh giá năng lực rất tốt.

Vào tháng 3 năm nay, thông tin rò rỉ cho biết công ty chuẩn bị khai tử thêm nhiều vị trí nữa. Tuy nhiên, Meta đã giữ im lặng một cách tàn nhẫn suốt nhiều tuần và không hề thông báo cho những người bị ảnh hưởng cho đến tận tháng 5, đẩy toàn bộ nhân viên vào một “phòng chờ địa ngục” kéo dài hai tháng đầy kiệt quệ về tinh thần.

Chưa dừng lại ở đó, ngay trong tâm bão lấp lửng ấy, vào tháng 4, Meta thông báo bắt đầu theo dõi thao tác gõ bàn phím của nhân viên, thổi bùng lên nỗi sợ hãi rằng công ty muốn tự động hóa hoàn toàn công việc của họ. Và đến tháng 5, khi sa thải 8.000 người, hãng đã tự động điều chuyển 7.000 người khác sang các công việc phổ thông là dán nhãn dữ liệu để huấn luyện AI.

Trong một cuộc họp với các nhân viên Instagram tháng này, Cox ví von trải nghiệm làm việc tại đây giống như bạn đang chạy marathon ở giữa một trận bão mưa đá, rồi bỗng nhiên đồng đội của bạn bị thay thế. Ông nói thêm một cách bất lực: “Thật không thể hiểu nổi cái quái gì đang diễn ra nữa”.

Cái giá phải trả

Làn sóng giận dữ, bất mãn và cuộc nổi loạn công khai đang phá nát năng suất lao động của công ty. Mô hình quản trị cực đoan đã hoàn toàn thất bại. Meta ngày càng hụt hơi và bị bỏ lại phía sau. 

Điều này đặt ra một dấu hỏi lớn: Phải chăng chiến lược quản trị thời hậu 2022 của Meta là một sai lầm vĩ đại? Nhiều thập kỷ nghiên cứu về quản trị đã chứng minh rằng, việc gieo rắc nỗi sợ hãi và sự bất ổn là con đường ngắn nhất dẫn đến tình trạng chảy máu chất xám, bóp nghẹt khả năng tuyển dụng nhân tài mới và triệt tiêu hoàn toàn tinh thần dám chấp nhận rủi ro sáng tạo - thứ vốn là cội nguồn của mọi bước đột phá công nghệ.

“Tôi hy vọng chúng ta có thể thắp lại những giá trị văn hóa tốt đẹp nhất mà chúng ta từng tự hào”, Bosworth nói. “Một môi trường nơi mọi người có được sự an toàn về mặt tâm lý để chấp nhận rủi ro và kiên định làm những điều đúng đắn trong dài hạn”.

Giáo sư Sucher, chuyên gia nghiên cứu về lòng tin trong tổ chức, nhận định rằng các nhà điều hành Meta đang có bước đi đúng hướng khi thẳng thắn thừa nhận sai lầm.

Những nhượng bộ nhỏ trong vài tuần qua cũng là tín hiệu tích cực, bao gồm lời hứa giảm quy mô đội ngũ quản lý, thu hẹp chương trình giám sát bàn phím và tăng ngân sách cho các hoạt động tập thể để hàn gắn sợi dây liên kết giữa các nhân viên.

Trong tuần này, Meta cũng thông báo nội bộ rằng những nhân sự bị điều chuyển sang khối huấn luyện AI sẽ có quyền lựa chọn chuyển đổi sang một vị trí khác theo nguyện vọng.

Tuy nhiên, Giáo sư Sucher cảnh báo, bước đi đầu tiên và thực chất nhất phải đến từ chính Mark Zuckerberg: Một lời xin lỗi chính thức và chân thành. Quan trọng hơn cả, Zuckerberg cần phải đưa ra một cam kết có trọng lượng rằng ông sẽ không bao giờ lặp lại sai lầm cốt lõi này nữa.

“Cực kỳ khó để đảo ngược tình thế trong những cuộc khủng hoảng niềm tin kiểu này”, bà Sucher nhấn mạnh. “Thông thường, nó đòi hỏi một vị lãnh đạo mới thay thế”.

Liệu con tàu Meta có thực sự xoay chuyển bánh lái hay không vẫn là một dấu hỏi lớn đối với khoảng 70.000 con người đang ở lại. Câu trả lời này cũng sẽ định hình tương lai của toàn ngành công nghệ.