Margin kỷ lục và ‘căng’ ở một số đơn vị, CTCK nào còn nhiều dư địa cho vay nhất?

Khi quy mô thị trường Việt Nam lớn dần lên, vốn chủ sở hữu của các công ty chứng khoán không ngừng nâng. Việc margin của toàn thị trường phình lên như một hệ quả tất yếu. Những con số tuyệt đối có giá trị tham khảo với nhà đầu tư, nhưng để thấy toàn diện bức tranh margin, việc tham chiếu những con số tương đối về tỷ lệ là cần thiết. Khi đó, nhà đầu tư sẽ có câu trả lời xác đáng hơn về khả năng “margin thị trường có căng hay không?”.

Theo quy định hiện thời, hạn mức cho vay margin được khống chế không vượt quá 200% vốn chủ sở hữu của công ty chứng khoán. Trong đó, khoản mục vốn chủ sở hữu của công ty chứng khoán được xác định theo báo cáo tài chính kiểm toán hoặc báo cáo tài chính được soát xét gần nhất nhưng không quá 6 tháng kể từ thời điểm tính toán. Trường hợp công ty chứng khoán được điều chỉnh tăng vốn điều lệ giữa hai kỳ báo cáo kiểm toán và soát xét, khoản mục vốn chủ sở hữu được xác định trong trường hợp này là tại báo cáo tài chính được lập tại kỳ gần nhất.

Như vậy, hạn mức cho vay margin được tính theo dữ liệu vốn chủ sở hữu tại ngày 30/6/2025 trong trường hợp công ty không tăng vốn và 30/9/2025 với những đơn vị tăng vốn. Tuy nhiên, để đồng nhất dữ liệu, phép tính được đưa ra dựa trên dữ liệu cùng thời điểm 31/12/2025. Số liệu trên bởi báo cáo tài chính kiểm toán 2025 là cơ sở để tính hạn mức cho vay của hai quý đầu năm 2026.

Trở lại với câu hỏi chính rằng, margin của thị trường có “căng” hay không? Câu trả lời chính xác nhất nằm ở trạng thái của từng đơn vị, đặc biệt là 20 công ty chứng khoán lớn nhất bởi nhóm này thường xuyên chiếm trên 85% thị phần cho vay.

Ước tính dựa trên dữ liệu vốn chủ sở hữu ngày 31/12/2025, 9/20 công ty chứng khoán có tỷ margin trên vốn chủ đạt trên ngưỡng 150%. Như đã lập luận ở trên, việc tính toán dựa trên dữ liệu chốt số cuối quý II hoặc quý III (trong thực hiện tăng vốn), nhiều công ty chứng khoán rơi vào trạng thái “hết nguồn”, gần như hết dư địa cho vay.

Với việc margin tăng vọt lên 28.150 tỷ đồng cuối quý IV/2025, tỷ lệ margin/vốn chủ của Chứng khoán HSC (Mã: HCM) đạt 193,56%, tiệm cận ngưỡng giới hạn 200%.

Tại Chứng khoán KB Việt Nam, tỷ lệ này là gần 188%. Tỷ lệ này cao hơn so với tại Mirae Asset (Việt Nam) (177,5%) và KIS (Việt Nam) (156,1%).

Với trường hợp của Chứng khoán MB (Mã: MBS), dư nợ cho vay của công ty là 14.517 tỷ đồng, tỷ lệ cho vay trên vốn chủ sở hữu ghi nhận tại ngày 31/12/2025 là 181,58%. Nếu tính bao gồm khoản cho vay ứng trước tiền bán với nhà đầu tư, MBS chỉ còn dư địa cho vay vài trăm tỷ đồng.

Ngoài những đơn vị kể trên, nhiều công ty chứng khoán khác còn dư địa cho vay dưới 2.000 tỷ đồng (chưa bao gồm cho vay ứng trước tiền bán) có BSC, VCBS, FPTS và Yuanta (Việt Nam).

Trong khi những công ty chứng khoán kể trên gần như “hết room” cho vay, nhiều công ty chứng khoán lớn vẫn còn nhiều dư địa khi tỷ lệ margin trên vốn chủ sở hữu vẫn còn cách khá xa mức chặn 200% theo như quy định, đơn cử như TCBS, SSI, VPBankS, VPS, VIX, VNDirect. Dư địa tăng trưởng margin của các đơn vị này đạt trên ngưỡng 1 tỷ USD.

Từ những thống kê trên cho thấy trạng thái margin tại các công ty chứng khoán đang có sự phân hóa rõ nét. Nhóm công ty chứng khoán tư nhân lớn và đơn vị trong hệ sinh thái ngân hàng vẫn còn nhiều dư địa tăng trưởng margin trong khi đó các công ty nhỏ đang gặp áp lực lớn, gần như hết dư địa cho vay.

Theo ghi nhận, để giải “cơn khát” margin, một công ty chứng khoán trong hệ sinh thái ngân hàng có tỷ lệ cho vay trên vốn chủ sở hữu đạt trên 180% vừa kể trên phải sử dụng nguồn vốn vay ba bên đối với khách hàng. Với sản phẩm này, khách hàng vẫn có thể vay tiền đầu tư chứng khoán thông qua một đơn vị khác có mối quan hệ với công ty.

Ở trạng thái này, việc tính toán về dư địa cho vay margin được đưa ra dựa trên số liệu cuối năm 2025. Do đó, các công ty chứng khoán ở trong trạng thái “tới hạn” và gần như “hết room” ở thời điểm này sẽ khó có thể phát triển margin trong nửa đầu năm 2026.

Trong tình huống công ty đã thực hiện phương án tăng vốn được đại hội đồng cổ đông thông qua hoặc đại hội bất thường, kịch bản phải tổ chức đại hội 2026 sớm, ngay trong quý đầu 2026 là dễ hiểu. Tăng vốn có thể tiếp tục là chủ đề nóng được đưa vào trong nội dung đại hội.

Gần đây nhất, tại một đơn vị không còn nhiều dư địa tăng trưởng margin là VCBS, cổ đông mẹ là Vietcombank (Mã: VCB) đã đưa ra phương án tăng vốn thêm 10.000 tỷ đồng, từ 2.500 tỷ đồng lên 12.500 tỷ đồng sau hàng chục năm “dậm chân tại chỗ” trong cuộc đua tăng vốn của khối ngân hàng tư nhân và công ty chứng khoán ngoại.