Lợi suất trái phiếu Mỹ vượt 5%: Mốc nào sẽ là giới hạn tiếp theo?

Lợi suất có thể tăng cao đến đâu?

Lần cuối cùng lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ kỳ hạn 10 năm vượt mốc 5% là khi nền kinh tế phải đương đầu với các cú sốc hậu đại dịch COVID-19. Lần này, nguyên nhân chính là một cuộc chiến chưa thấy hồi kết.

Các nỗi lo ngày càng tăng về giá năng lượng và lạm phát đã kéo lợi suất 10 năm vượt mức 5% trong phiên 14/9. Cột mốc quan trọng này buộc các nhà đầu tư phải đánh giá liệu thị trường trái phiếu có đang bước sang một kỷ nguyên mới hay không.

Kết luận của họ sẽ có ý nghĩa sâu rộng với người tiêu dùng và doanh nghiệp trên toàn nước Mỹ. Lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm là yếu tố then chốt chi phối chi phí vay trên toàn nền kinh tế, đà tăng gần đây đã thúc đẩy lãi suất vay thế chấp mua nhà trở lại mức gần 7%.

Với chính phủ Mỹ, mặt bằng lợi suất cao hơn trong thời gian dài sẽ khiến chi phí vay tăng đáng kể, gây thêm áp lực lên ngân sách. Trong năm tài khóa 2025, chi phí trả lãi của chính phủ Mỹ đã vượt cả chi tiêu quốc phòng.

Hạ nghị sĩ Đảng Cộng hòa David Schweikert cảnh báo trên mạng xã hội vào ngày 14/9: “Quốc hội Mỹ nên sợ hãi trước con số lợi suất ngày hôm nay”.

Bộ trưởng Bộ Tài chính Scott Bessent đã triển khai những biện pháp đặc biệt để cố kìm hãm lợi suất, nhưng không thành công.

Giờ đây, giới đầu tư đang đặt câu hỏi liệu 5% có thể tiếp tục là “trần” đối với lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm, như từng xảy ra vào năm 2023, hay lần này lợi suất sẽ vượt hẳn ngưỡng đó, mở ra một môi trường vay vốn tương tự những năm 2000. Khi đó, lợi suất từng duy trì trên 5% trong nhiều tháng.

Một số nhà đầu tư thậm chí liên tưởng đến thập niên 1990, khi lợi suất nằm trên mốc 5% trong nhiều năm.

Những yếu tố có thể đẩy lợi suất xuống

Không lâu sau khi thị trường Mỹ mở cửa phiên đầu tuần, giá dầu tăng vọt đã kéo lợi suất kỳ hạn 10 năm vượt mức 5%. Trong phiên, lợi suất có lúc lên tới 5,012% - mức cao nhất trong phiên kể từ năm 2007 - trước khi giảm về 4,96% ở cuối phiên.

Diễn biến này gợi nhớ phiên 23/10/2023, khi lợi suất kỳ hạn 10 năm cũng chạm 5% vào buổi sáng rồi giảm mạnh, xuống chỉ còn hơn 4,8% vào cuối phiên. Đây được xem là dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư có thể đã chờ mốc 5% được xác lập trước khi ồ ạt mua trái phiếu.

Tuy nhiên, sự đảo chiều trong ngày 14/9 không mạnh như năm 2023 và không ít nhà đầu tư tin rằng lợi suất 10 năm có thể dễ dàng tăng vượt 5% trong những tuần tới.

Nhiều người lạc quan về sức mạnh của nền kinh tế và cho rằng lợi suất 5% cũng không thể khiến tăng trưởng GDP giảm tốc nhanh chóng. Mặt khác, nhiều nhà đầu tư dự đoán giá dầu sẽ tiếp tục neo cao do xung đột ở Trung Đông chưa hạ nhiệt.

Ông Greg Peters, đồng Giám đốc đầu tư tại PGIM Credit, bình luận: “Tôi luôn tự hỏi: ‘Đâu sẽ là chất xúc tác khiến lãi suất giảm xuống?’ Và thật khó để tìm ra yếu tố nào khác ngoài một cuộc suy thoái kinh tế. Mọi điều kiện hiện tại đều ủng hộ một môi trường lãi suất cao hơn, hoặc duy trì ở mức cao”.

Trong phần lớn thời gian vài năm qua, lợi suất 10 năm đã dao động quanh ngưỡng 4% - 5%. Lợi suất giảm xuống dưới 4% ngay trước khi Mỹ và Israel phối hợp tấn công Iran vào cuối tháng 2.

Kể từ đó, lợi suất đã liên tục tăng do Iran cản trở hoạt động vận tải qua eo biển Hormuz, kéo giá năng lượng lên cao và thúc đẩy kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) tăng lãi suất. Kỳ vọng về lãi suất chính sách có ảnh hưởng to lớn đến lợi suất trái phiếu kho bạc.

Theo quan điểm của một số nhà đầu tư, đà tăng của lợi suất gần đây phần nào phản ánh quá trình bình thường hóa của nền kinh tế, hay nói cách khác là sự trở lại trạng thái của thế giới trước năm 2008 - thời kỳ các ngân hàng trung ương chưa ồ ạt mua trái phiếu và duy trì môi trường lãi suất cực thấp.

Tuy nhiên, bối cảnh hiện nay cũng mang những nét đặc thù riêng. Nợ công Mỹ gần đây đã chạm mốc 40.000 tỷ USD, gấp đôi so với một thập kỷ trước.

Nợ công gia tăng đồng nghĩa với việc nguồn cung trái phiếu kho bạc cũng lớn hơn, có khả năng đẩy giá xuống thấp và kéo lợi suất đi lên. Dưới sự chỉ đạo của ông Bessent, Bộ Tài chính gần đây đã bắt đầu tăng cường mua lại trái phiếu dài hạn. Tuy nhiên, quy mô các đợt mua lại này vẫn còn rất nhỏ so với tổng lượng trái phiếu kho bạc đang lưu hành.

Nhiều nhà phân tích cũng cho rằng thị trường chứng khoán bùng nổ - được thúc đẩy bởi cơn sốt AI - đang giúp bù đắp những ảnh hưởng kinh tế tiêu cực do lợi suất cao gây ra

Thông thường, lợi suất và chi phí vay cao hơn có thể khiến doanh nghiệp ngần ngại đầu tư. Tuy nhiên, nhiều công ty công nghệ hiện coi việc đầu tư vào AI là vấn đề sống còn.

 "Tôi không cho rằng họ phản ứng với các điều kiện tài chính theo cách giống như các doanh nghiệp khác”, ông Eric Winograd, nhà kinh tế trưởng tại AllianceBernstein, nhận định.

Một số chuyên gia tin rằng Fed có thể kiềm chế lợi suất dài hạn bằng cách tăng lãi suất giống như kỳ vọng của các nhà đầu tư. Sau báo cáo CPI nóng hơn dự kiến vào tuần trước, giới đầu tư gần như tin chắc Fed sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp 15 - 16/9 và tiếp tục tăng lãi suất trong những tháng cuối năm.

Bà Meghan Swiber, chuyên gia cấp cao về lãi suất Mỹ của Bank of America, bình luận: "Nếu Fed thực sự tăng lãi suất trong tuần này và phát đi thông điệp rằng họ sẽ làm mọi cách cần thiết để kiểm soát lạm phát, thì theo chúng tôi, điều đó thực sự có thể giúp đẩy lợi suất dài hạn xuống”.