Lãi suất năm 2026: Lãi suất huy động tiếp tục leo thang, áp lực đẩy lãi vay tăng

Làn sóng tăng lãi suất huy động chưa hạ nhiệt

Bước sang năm 2026, xu hướng tăng lãi suất huy động chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, tiếp tục lan rộng và trải dài từ các ngân hàng quốc doanh cho tới nhóm ngân hàng cổ phần. Nhiều nhà băng nâng mặt bằng lãi suất huy động ở nhiều kỳ hạn, cho thấy mức độ cạnh tranh huy động vốn ngày càng gay gắt trong hệ thống. 

Ở nhóm ngân hàng thương mại nhà nước, theo khảo sát của người viết đến ngày 8/1, 4 ngân hàng có nguồn vốn nhà nước (Big4) gồm Agribank, Vietcombank, VietinBank và BIDV đều đã nâng lãi suất huy động lên một mặt bằng mới.

Theo đó, lãi suất tiết kiệm cho hình thức trả lãi cuối kỳ đươc các ngân hàng áp dụng từ 2,1%/năm đến 5,3%/năm dành cho khách hàng cá nhân gửi tại quầy kỳ hạn 1 - 36 tháng. Nếu so với tháng trước, 4 ngân hàng quốc doanh đều đã đồng loạt tăng từ 0,5 - 0,6 điểm % lãi suất huy động tại các kỳ hạn. Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất nhóm Big4 vẫn ở mức thấp trong hệ thống.

Theo số liệu được ghi nhận, Vietcombank, VietinBank, Agribank và BIDV đang cùng neo lãi suất tiết kiệm cho kỳ 12 tháng ở 5,2%/năm. Từ kỳ hạn 24 tháng trở đi, cả 4 ngân hàng quốc doanh này đều ấn định lãi suất tiết kiệm là 5,3%/năm.

Ở nhóm ngân hàng cổ phần, ngay từ đầu năm 2026, ngân hàng MSB đã điều chỉnh biểu lãi suất tiết kiệm trực tuyến, tăng thêm 0,2 điểm % ở tất cả kỳ hạnso với tháng 12/2025. Theo đó khung mới dao động trong khoảng 4,1 - 5,8%/năm, kỳ hạn 1 - 36 tháng.

Không riêng MSB, ngân hàng LPBank cũng đưa ra mức lãi suất huy động tiền gửi mới từ ngày 5/1, dành cho khách hàng cá nhân gửi tại quầy dao động 4% - 5,8%/năm, trả lãi cuối kỳ. Cụ thể, tại kỳ hạn 1 tháng và 2 tháng là 4%/năm. Tại kỳ hạn 3 tháng đến 5 tháng, áp dụng là 4,2%/năm; 5,2%/năm với kỳ hạn 6 tháng đến 11 tháng. Mức 5,5%/năm áp dụng cho kỳ hạn 12 tháng đến 16 tháng. Đối với kỳ hạn 18 tháng trở đi, lãi suất được neo lên 5,8%/năm.

Ngân hàng VPBank cũng nhập cuộc khi tăng thêm 0,2 điểm % lãi suất các kỳ hạn từ 6 tháng trở lên kể từ ngày 1/1/2026, đưa lãi suất kỳ hạn dài lên mức 6%/năm đối với khoản tiền gửi dưới 1 tỷ đồng.

Lãi suất tạo lập mặt bằng mới trong năm 2026?

Theo số liệu của Ngân hàng Nhà nước (NHNN), đến ngày 24/12/2025, tăng trưởng huy động vốn chỉ đạt khoảng 14,1%, thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng tín dụng 17,87%. Khoảng chênh lệch này được xem là nguyên nhân trực tiếp tạo sức ép lên thanh khoản hệ thống.

Dựa trên diễn biến thực tế, các tổ chức tài chính, giới phân tích đều đưa ra nhận định thận trọng về xu hướng lãi suất trong năm 2026.

Trao đổi với người viết, chuyên gia Nguyễn Thế Minh - Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng trong giai đoạn quý I/2026, đặc biệt là thời điểm trước Tết Âm lịch, tình hình thanh khoản và mặt bằng lãi suất liên ngân hàng nhiều khả năng sẽ không quá căng thẳng. Do đó, hệ thống ngân hàng vẫn còn dư địa để duy trì mặt bằng lãi suất ở mức thấp, đặc biệt là đối với lãi suất cho vay.

Đối với lãi suất huy động, chuyên gia nhận định khả năng giảm mạnh là không lớn, song xu hướng hạ nhiệt vẫn hiện hữu. Trước mắt, trong quý I, lãi suất huy động có thể hạ nhiệt trở lại khi các ngân hàng bắt đầu có thêm những nguồn vốn bổ sung, chẳng hạn như nguồn vốn từ phát hành trái phiếu hoặc tăng vốn trong đợt cuối năm vừa qua. Khi các dòng tiền này được hiện thực hóa, áp lực lên huy động vốn của các ngân hàng sẽ giảm bớt.

Tuy nhiên, chuyên gia lưu ý rằng sau quý I, lãi suất có thể đảo chiều tăng trở lại, đặc biệt là lãi suất huy động. Nguyên nhân là từ quý II trở đi, tăng trưởng tín dụng thường tăng tốc, kéo theo nhu cầu vốn cao hơn. Đồng thời, áp lực thanh khoản hệ thống ngân hàng cũng có thể gia tăng khi tín dụng được đẩy mạnh.

Chuyên gia dự báo trong năm 2026, lãi suất cơ bản có thể được điều chỉnh tăng từ 0,25 đến 0,5 điểm %, mức tối đa khoảng 0,5 điểm %. Theo đó, dư địa để duy trì mặt bằng lãi suất thấp như hiện nay không còn nhiều.

Ở góc độ phân tích của Chứng khoán MB (MBS), lãi suất sẽ tạo lập mặt bằng mới trong năm 2026. Nhóm phân tích dự báo lãi suất huy động 12 tháng có thể sẽ tiếp tục tăng thêm 0,5 điểm % trong năm 2026.

Nguyên nhân là nhu cầu vốn của nền kinh tế được dự báo tăng mạnh, tín dụng có thể tăng khoảng 20% trong khi tiền gửi có xu hướng dịch chuyển sang các kênh như vàng, USD và bất động sản, khiến nguồn vốn huy động kém dồi dào hơn.

Bên cạnh đó, cấu trúc kỳ hạn huy động – cho vay mất cân đối khi khoảng 80% tiền gửi là ngắn hạn, trong khi nhu cầu vốn trung và dài hạn cho đầu tư hạ tầng rất lớn, gây thiếu hụt vốn dài hạn trong hệ thống ngân hàng. Chất lượng tài sản cũng chưa cải thiện rõ rệt khi nợ xấu vẫn ở mức cao, tỷ lệ bao phủ nợ xấu giảm, làm gia tăng áp lực trích lập dự phòng, từ đó hạn chế dư địa giảm lãi suất.

Ngoài ra, khả năng Ngân hàng Trung ương Nhật Bản tiếp tục tăng lãi suất trong năm 2026 có thể khiến dòng vốn quay trở lại Nhật Bản, gián tiếp tạo thêm áp lực lên nguồn vốn trong nước.

Theo báo cáo chiến lược của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), trong kịch bản cơ sở, NHNN nhiều khả năng chưa tăng lãi suất điều hành ít nhất đến nửa đầu năm 2026, mà ưu tiên điều tiết thanh khoản thông qua thị trường mở nhằm ứng phó với áp lực tỷ giá và nhu cầu thanh khoản ngắn hạn.

"Nhu cầu vốn đầu tư của nền kinh tế vẫn đang được đáp ứng bởi nguồn vốn ngắn và trung hạn từ hệ thống ngân hàng. Hệ lụy là có thể gây ra các đợt căng thẳng thanh khoản cục bộ tại một số thời điểm trong năm, có thể dẫn đến các đợt cao trào biến động lãi suất thực tế trong nền kinh tế", báo cáo VDSC nêu rõ. 

VDSC dự báo lãi suất huy động trong năm 2026 có thể tăng thêm 0,5 - 1 điểm %, khi vòng quay tiền tiếp tục giảm xuống mức quanh 0,6 lần, cho thấy tín dụng chưa lan tỏa đến các lĩnh vực sản xuất và đầu tư; và áp lực huy động để đảm bảo tỷ lệ an toàn thanh khoản (LDR, vốn ngắn hạn cho vay trung – dài hạn) có thể diễn ra ở một số ngân hàng thương mại, dẫn đến cuộc đua cạnh tranh lãi suất nhằm giữ chân khách hàng.

Lãi suất cho vay "leo thang" 

Lãi suất tiết kiệm tăng diện rộng tạo áp lực lên lãi suất đầu ra. Theo giới phân tích dự báo đà tăng của lãi suất huy động có thể kéo theo lãi suất cho vay nhích tăng nhẹ trở lại trong thời gian tới, khi biên lãi ròng (NIM) của hệ thống bị thu hẹp đáng kể, sau một thời gian điều chỉnh giảm theo chỉ đạo của Chính Phủ.

Tuy nhiên, mặt bằng lãi suất nhìn chung vẫn được kì vọng duy trì ở mặt bằng thấp, chủ yếu nhằm cân bằng giữa mục tiêu duy trì NIM hợp lý và kiểm soát rủi ro hệ thống, đồng thời tiếp tục hỗ trợ khu vực sản xuất – kinh doanh, đặc biệt các lĩnh vực ưu tiên, phù hợp với định hướng chính sách của Chính Phủ và NHNN.

Về tác động đến lãi suất cho vay, theo VDSC lãi suất cho vay sẽ nhích lên mặt bằng mới theo sau mức tăng lãi suất huy động. Ngoại trừ các gói lãi suất hỗ trợ mua nhà ở xã hội của Chính phủ, các gói lãi suất vay ưu đãi cũng sẽ hạn chế hơn hoặc mức lãi suất vay sẽ nhích cao hơn.

Chia sẻ với chúng tôi, chuyên gia Trần Ngọc Báu -CEO Công ty Dữ liệu Kinh tế Tài chính WiGroup, nhận định mức độ tăng lãi suất cho vay phụ thuộc lớn vào việc lãi suất huy động có duy trì xu hướng tăng trong trung và dài hạn hay không. Nếu lãi suất huy động chỉ tăng ngắn hạn 1–2 tháng rồi hạ nhiệt, ngân hàng có thể chưa cần tăng lãi suất cho vay; nhưng nếu kéo dài trên 6 tháng, chi phí vốn sẽ đội lên và tác động trực tiếp đến lãi suất cho vay.

Ông cho biết lãi suất huy động tăng sẽ khiến chi phí vốn của ngân hàng tăng lên với độ trễ khoảng 1–2 quý. Vì vậy, tác động hiện tại có thể chưa phản ánh vào chi phí vốn ngay, nhưng từ quý I trở đi khi các khoản đáo hạn, chi phí sẽ tăng rõ rệt.

Theo ông Báu, chi phí vốn của hệ thống đã bắt đầu tăng từ đợt tăng lãi suất 2023 và đến nay vẫn tăng. Trong khi đó, lợi suất đầu ra lại giảm. Điều này cho thấy các ngân hàng đã trải qua hai năm “bóp” NIM để hỗ trợ nền kinh tế, khiến NIM về mức thấp nhất lịch sử. 

"Nếu tiếp tục thu hẹp NIM, hệ thống sẽ gặp bất ổn. Với NIM đã chạm đáy, còn chi phí vốn tăng, thì trong quý I–II/2026, lãi suất cho vay tăng là điều khó tránh. Ngân hàng khó có thể tiếp tục hỗ trợ như hai năm trước vì chính các ngân hàng cũng đang khó khăn", ông Báu nói.

Ngoài ra, nhiều hợp đồng vay mua nhà hết thời hạn ưu đãi lãi suất, chuyển sang lãi suất thả nổi. Trong bối cảnh lãi suất huy động tăng, các khoản vay này sẽ tự động tăng lãi suất, đẩy chi phí vay của người mua nhà lên cao.

Theo ông Báu, chu kỳ tăng lần này có thể tạo áp lực lớn hơn lên lãi suất cho vay so với trước, do hệ thống ngân hàng không còn nhiều bộ đệm. Vì vậy, doanh nghiệp và người vay cần chuẩn bị phương án dự phòng.