Khủng hoảng nguồn cung LNG: Loạt tàu chở hàng đổi hướng, dự báo hụt 40 triệu tấn vào cuối năm nay

Loạt tàu LNG đổi hướng hải trình

Vào ngày 28/6, Hlaitan - một siêu tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) - đã nhổ neo rời Freeport, bang Texas, hướng về Pháp. Thế nhưng gần như ngay lập tức, nó đột ngột bẻ lái đổi hướng. 

TotalEnergies, đơn vị thuê tàu, vừa nhận được một lời chào giá hấp dẫn hơn từ châu Á. Theo dữ liệu từ công ty phân tích Kpler, siêu tàu Hlaitan dự kiến sẽ cập bến tại điểm đến mới vào ngày 1/8.

Những câu chuyện như thế này đang dần trở nên quen thuộc trên thị trường năng lượng. Các khách hàng tại châu Á đang liên tục trả giá cao hơn, cạnh tranh với châu Âu để mua các lô hàng Mỹ. Số lượng tàu chở LNG phải đổi hướng hải trình đã chạm mức kỷ lục. 

Ở bên kia chiến tuyến, các nước châu Âu đang phải chứng kiến các kho dự trữ khí đốt, vốn đã cạn kiệt sau một mùa đông lạnh giá, hiện chỉ được lấp đầy 47%. Đây là mức tồn kho thấp nhất trong vòng 15 năm qua tính tại thời điểm này của mùa hè.

Hệ quả này bắt nguồn từ tình trạng đứt gãy nguồn cung nghiêm trọng tại Qatar, quốc gia vốn là nhà cung ứng chủ lực của châu Á. Kể từ khi Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận mở lại Eo biển Hormuz vào giữa tháng 6, chỉ có vỏn vẹn 11 tàu chở LNG băng qua tuyến hải lộ này.

Đến ngày 7/7, Mỹ đã tung đòn không kích trả đũa Iran sau các vụ tấn công của nước này nhắm vào các tàu chở dầu (bao gồm một tàu LNG bị đánh trúng một ngày trước đó). Tổng thống Donald Trump cũng lập tức thu hồi lệnh miễn trừ vốn cho phép Iran bán dầu, đồng thời tuyên bố thỏa thuận ngừng bắn với Iran chính thức “khai tử”.

Không giống như giá dầu vốn vẫn đang neo dưới mức đỉnh thời chiến bất chấp những đợt rung lắc gần đây do xung đột leo thang, giá khí đốt tại châu Âu vẫn cao hơn 48%, và tại châu Á là 62% so với thời điểm tháng 2.

Giới phân tích kỳ vọng dòng chảy năng lượng từ Qatar sẽ trở lại quỹ đạo bình thường vào tháng 9, vừa vặn thời gian để châu Âu tái tích lũy kho dự trữ trước khi mùa đông ập đến. Thế nhưng những rủi ro vẫn ở phía trước.

Xung đột tại Iran đã gây gián đoạn 1/5 tổng dòng chảy LNG toàn cầu; tác động tới 17% năng lực xuất khẩu của Qatar - tổn thất mà quốc gia này phải mất nhiều năm mới có thể phục vụ tái thiết. Việc tái khởi động các nhà máy cũng cần một khoảng thời gian không nhỏ. 

Bất chấp nguồn cung bổ sung từ châu Phi và Australia được thu hút bởi mặt bằng giá cao và nhu cầu tiêu thụ đã giảm bớt nhờ các biện pháp tiết kiệm điện của các nước châu Á, việc hoãn mua hàng của các doanh nghiệp công nghiệp cũng như việc tái khởi động các nhà máy điện than, thế giới vẫn sẽ đối mặt với mức thiếu hụt lên tới 40 triệu tấn LNG từ Qatar vào cuối năm 2026, tương đương gần 1/10 tổng sản lượng cung ứng của năm ngoái.

Các nhà nhập khẩu đang cố trì hoãn

Hiện tại, các nhà nhập khẩu ở cả châu Á lẫn châu Âu vẫn chưa bắt tay vào việc tái lấp đầy các kho dự trữ cho mùa đông. Phần lớn đều đang cố né tránh và trì hoãn lâu nhất có thể.

Hai nguyên nhân chính là mặt bằng giá giao ngay vẫn neo ở mức quá cao và giá khí đốt giao mùa đông không hề cao hơn giá hiện tại.

Nếu nguồn cung của Qatar kịp trở lại vào tháng 9, áp lực nhu cầu của châu Á đối với các lô hàng Mỹ sẽ hạ nhiệt, giá giao ngay sẽ giảm xuống và tạo điều kiện cho các khách hàng châu Âu gom hàng dự trữ.

Đến tháng 11, các kho chứa của Liên minh Châu Âu (EU) có thể được lấp đầy khoảng 3/4. Đây được xem là một con số khiêm tốn nhưng vừa đủ để châu Âu dùng trong mùa đông với nhiệt độ bình thường, không quá lạnh. Khi đó, giá cả sẽ nằm trong tầm kiểm soát.

Tuy nhiên, miếng bánh thị trường hiện đang bị thắt chặt đến mức chỉ cần một chuỗi các cú sốc nhỏ cũng đủ kích ngòi cho một cuộc khủng hoảng năng lượng toàn diện. 

Những rủi ro lớn của thị trường năng lượng

Thứ nhất, bất kỳ một vụ đụng độ lặp lại nào cũng sẽ làm lung lay tâm lý người mua và ép châu Á phải lao vào cuộc chiến đấu thầu khốc liệt hơn nữa để tranh giành các lô hàng từ Mỹ.

Thứ hai, thiên tai và thời tiết cực đoan vào tháng 6, châu Âu đã phải hứng chịu những đợt nắng nóng kỷ lục, đẩy nhu cầu làm mát và tiêu thụ điện lên các mức đỉnh mới.

Tại châu Á, hiện tượng El Niño mang theo cái nóng khô hạn cũng đang buộc các quốc gia như Bangladesh và Pakistan phải chấp nhận quay trở lại thị trường giao ngay để gom hàng. Thời tiết đồng nghĩa với việc các lệnh mua hàng sẽ càng dày đặc hơn.

Sự khó đoán trong hành vi mua sắm của Trung Quốc cũng là một biến số lớn. Nhà nhập khẩu LNG lớn nhất hành tinh này chủ yếu mua hàng thông qua các hợp đồng dài hạn. Bắc Kinh không có thói quen tích trữ khí tích lượng lớn như đối với dầu mỏ. Những gì không dùng hết, họ sẵn sàng bán lại ra thị trường, như cách họ đã làm trong tháng 3 và 4. 

Rủi ro thứ ba, sự đổ vỡ của hệ thống hạ tầng. Tình trạng khô hạn kéo dài đang làm cạn kiệt các hồ chứa thủy điện. Theo công ty dữ liệu Kpler, giá điện tại Thụy Sĩ đã tăng vọt do quốc gia này phải nhập khẩu điện từ các nước láng giềng vốn đang chạy bằng nhiên liệu hóa thạch.

Thêm vào đó, nếu nhiệt độ các dòng sông tăng cao bất thường, các nhà máy điện hạt nhân sẽ buộc phải giảm công suất vận hành, do các lò phản ứng bắt buộc phải có nguồn nước mát để hạ nhiệt.

Cuối cùng là những biến số nằm ngoài mọi kịch bản dự báo. Một trạm xuất khẩu LNG quy mô lớn hoàn toàn có thể gặp sự cố kỹ thuật, tương tự như vụ hỏa hoạn tại nhà máy Freeport vào năm 2022 - thời điểm cơ sở này đang nắm giữ 4% nguồn cung toàn cầu.

Các cuộc đình công, như sự cố tại Australia vào năm 2023, có thể làm tê liệt các nhà máy suốt nhiều tuần trời. Nếu nhiều cú sốc nói trên cùng đồng loạt giáng xuống một lúc, một tình thế vốn đang trong tầm kiểm soát sẽ lập tức biến thành một cơn ác mộng tồi tệ.

“Khi các tin tức tiêu cực tích tụ và cộng hưởng lại với nhau,” Anne-Sophie Corbeau từ Đại học Columbia nhận định sắc sảo, “tác động lên giá cả có thể tăng trưởng theo cấp số nhân.”

Dư địa để thế giới chuyển đổi sang các loại nhiên liệu thay thế hiện gần như đã cạn kiệt. Các quốc gia nghèo tại Nam Á chắc chắn sẽ là những kẻ đầu tiên phải bấm bụng cắt giảm mức tiêu thụ.

Ngược lại, những đại gia giàu có như Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc thừa tiềm lực tài chính để tiếp tục cuộc đua đấu thầu giữ thế thượng phong. Châu Âu có thể sẽ không bị đóng băng trong mùa đông này, nhưng cái giá phải trả sẽ là một hóa đơn tiền sưởi khổng lồ với sức tàn phá khủng khiếp.