Khối ngoại rút 2 tỷ USD khỏi cổ phiếu Việt Nam, VinaCapital nói gì về nền tảng thị trường?

Trong phân tích mới công bố, ông Michael Kokalari, Giám đốc Phân tích Kinh tế Vĩ mô và Nghiên cứu Thị trường VinaCapital, cho biết nhà đầu tư nước ngoài đã bán ròng khoảng 2 tỷ USD cổ phiếu Việt Nam từ đầu năm đến nay, sau mức bán ròng khoảng 5 tỷ USD trong năm 2025.

Dòng vốn ngoại rút ròng kéo dài là một trong những yếu tố khiến tâm lý thị trường thận trọng hơn. Áp lực này diễn ra trong bối cảnh chứng khoán Việt Nam vẫn phân hóa mạnh, khi chỉ số chung được nâng đỡ bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn, còn phần lớn cổ phiếu trên thị trường giao dịch ở mức định giá thấp.

Định giá thấp, lợi nhuận vẫn tăng vượt kỳ vọng

Theo VinaCapital, VN-Index hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13 lần, trong khi tăng trưởng lợi nhuận năm 2026 được kỳ vọng đạt 15%. Nếu chỉ nhìn vào chỉ số chung, mức định giá này không quá thấp.

Tuy nhiên, bức tranh phía sau chỉ số lại khác đáng kể. Hơn 70% cổ phiếu trên thị trường đang giao dịch dưới mức P/E 10 lần, vùng định giá thường chỉ xuất hiện trong các giai đoạn khủng hoảng.

“Định giá thị trường đang ở mức thường thấy trong giai đoạn khủng hoảng, dù kinh tế Việt Nam vẫn giữ được sức chống chịu tốt”, ông Kokalari nhận định.

Sự lệch pha này diễn ra trong bối cảnh một số cổ phiếu vốn hóa lớn tăng mạnh, khiến chỉ số chung tích cực hơn so với cảm nhận của phần còn lại của thị trường. Theo VinaCapital, phần lớn cổ phiếu đang được định giá như trong giai đoạn khủng hoảng, trong khi điều kiện kinh tế thực tế nhìn chung vẫn ổn định.

Lợi nhuận doanh nghiệp cũng là một điểm được nhấn mạnh. Lợi nhuận sau thuế của các doanh nghiệp niêm yết tăng 51% so với cùng kỳ trong quý I, vượt xa mức kỳ vọng đồng thuận của thị trường là 15%. Dù một phần mức tăng đến từ Vinhomes, lợi nhuận toàn thị trường vẫn tăng khoảng 30% nếu loại trừ doanh nghiệp này, tức gấp đôi kỳ vọng thị trường.

Tăng trưởng lợi nhuận diễn ra ở nhiều nhóm ngành, gồm bất động sản, vật liệu, bán lẻ, năng lượng và hàng tiêu dùng thiết yếu. Nhóm vật liệu được hỗ trợ bởi nhu cầu thép tăng; các doanh nghiệp lọc dầu hưởng lợi từ biên lợi nhuận lọc dầu mở rộng; trong khi nhóm hàng tiêu dùng bắt đầu cho thấy tín hiệu phục hồi từ mức nền thấp của năm trước.

Bên cạnh đó, nhóm ngân hàng vẫn có định giá hấp dẫn, với P/B khoảng 1,3 lần trong khi ROE ở mức hai chữ số. Các cổ phiếu tiêu dùng, công nghệ thông tin và năng lượng cũng đang giao dịch ở vùng định giá tương đối thấp, trong nhiều trường hợp dưới mức trung bình 5 năm.

Thị trường chưa phản ánh hết cải cách và kỳ vọng nâng hạng

Ngoài yếu tố định giá và lợi nhuận, VinaCapital cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam vẫn chưa phản ánh đầy đủ tác động của các cải cách đang được triển khai.

Các yếu tố được nhắc đến gồm nâng cao hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp nhà nước, đáp ứng các tiêu chí liên quan đến việc được FTSE nâng hạng lên thị trường mới nổi, cũng như tháo gỡ vướng mắc để tái khởi động các dự án bất động sản chậm tiến độ.

Những thay đổi này có thể không tạo tác động tức thời lên giá cổ phiếu, nhưng được kỳ vọng hiện thực hóa dần thông qua thanh khoản cải thiện, số lượng doanh nghiệp niêm yết gia tăng, tái cơ cấu doanh nghiệp nhà nước và việc tái khởi động các dự án bị đình trệ.

Ở góc nhìn thị trường vốn, đây là lớp thông tin quan trọng trong bối cảnh khối ngoại vẫn bán ròng. Dòng tiền ngoại rút khỏi thị trường là lực cản thực tế, nhưng không phải biến số duy nhất chi phối triển vọng chứng khoán Việt Nam. Nếu thanh khoản cải thiện, tiến trình nâng hạng có chuyển biến và nguồn cung doanh nghiệp niêm yết mới tăng lên, mặt bằng định giá thấp hiện nay có thể được nhìn nhận khác đi.

Dù vậy, việc lựa chọn cổ phiếu vẫn giữ vai trò then chốt trong một thị trường phân hóa mạnh. Nhà phân tích của VinaCapital lưu ý rằng tại Việt Nam, chỉ một hoặc hai cổ phiếu chủ chốt cũng có thể tác động đáng kể đến lợi nhuận của cả một ngành. Vì vậy, chiến lược quản lý danh mục chủ động và lựa chọn đúng cổ phiếu dẫn dắt có thể tạo khác biệt lớn đối với hiệu quả đầu tư.

Vĩ mô còn áp lực, nhưng thâm hụt thương mại cần nhìn kỹ hơn

VinaCapital cũng lưu ý thị trường vẫn đối mặt với một số thách thức vĩ mô. Các biến số chính gồm gián đoạn vận tải tại Eo biển Hormuz, thâm hụt thương mại tăng, lạm phát vượt 5% tạo áp lực lên lãi suất và dòng vốn ngoại tiếp tục rút khỏi thị trường.

Theo ông Kokalari, thâm hụt thương mại của Việt Nam đã tăng từ mức khoảng 3% GDP trước chiến sự lên trên 6% GDP vào giữa tháng 5, tương đương khoảng 13 tỷ USD. Chiến sự Trung Đông góp phần làm thâm hụt thương mại tăng thêm hơn 2 điểm phần trăm, do giá dầu và giá trị đồng nhân dân tệ đều tăng mạnh.

Tuy nhiên, phần lớn mức thâm hụt hiện nay chủ yếu đến từ việc gia tăng nhập khẩu nguyên vật liệu sản xuất và tư liệu vốn phục vụ sản xuất các sản phẩm công nghệ cao. Đây là điểm được VinaCapital cho rằng khá quan trọng để lý giải vì sao thị trường tiền tệ và chứng khoán phần nào không quá lo ngại trước mức tăng gần đây của thâm hụt thương mại.

Cụ thể, các doanh nghiệp FDI trong lĩnh vực công nghệ cao đang tăng nhập khẩu máy móc, thiết bị sản xuất được sử dụng để sản xuất các linh kiện có độ chính xác cao. Khác với các linh kiện đầu vào thường được đưa vào sản xuất và tiêu thụ trong vòng 3–4 tháng, việc nhập khẩu máy móc và thiết bị có thời gian hoàn vốn dài hơn.

Điều này có thể tạo ra hiệu ứng “đường cong J”, trong đó cán cân thương mại ban đầu xấu đi, trước khi cải thiện trở lại khi máy móc, thiết bị và linh kiện nhập khẩu được đưa vào sản xuất hàng xuất khẩu.

Một trong những điểm đỡ của kinh tế Việt Nam là xuất khẩu công nghệ cao. Xuất khẩu máy tính và điện tử của Việt Nam tăng gần 50% trong năm nay, sau khi cũng tăng gần 50% trong năm trước. Theo vị chuyên gia, đây là một trong những trụ cột giúp kinh tế Việt Nam duy trì sức chống chịu trong bối cảnh một số nền kinh tế châu Á chịu áp lực lớn hơn từ nhập khẩu năng lượng.

VinaCapital duy trì kỳ vọng tăng trưởng GDP Việt Nam năm 2026 đạt 7%, dựa trên giả định Mỹ và Iran sớm đạt được một thỏa thuận, qua đó hạn chế tác động tiêu cực từ căng thẳng tại Trung Đông đối với giá năng lượng và chuỗi cung ứng.

Như vậy, dù khối ngoại tiếp tục rút ròng và các áp lực vĩ mô chưa biến mất, VinaCapital cho rằng nền tảng thị trường Việt Nam vẫn có những điểm đỡ từ định giá thấp, lợi nhuận doanh nghiệp tăng tốt hơn kỳ vọng, xuất khẩu công nghệ cao và các cải cách thị trường vốn đang được triển khai.