Khởi đầu năm mới, VN-Index thường tăng hay giảm nhìn từ thống kê 25 năm?

Những phiên giao dịch đầu tiên sau kỳ nghỉ Tết Nguyên đán thường mang nhiều kỳ vọng. Nhà đầu tư quay lại bảng điện sau quãng nghỉ dài, vừa quan sát diễn biến đầu năm, vừa dò tìm tín hiệu cho cả chặng đường phía trước.

Tuy nhiên, dữ liệu lịch sử cũng cho thấy diễn biến của VN-Index sau Tết không chỉ mang tính mùa vụ rõ ràng, mà phụ thuộc nhiều vào trạng thái thị trường và bối cảnh đã hình thành từ trước đó.

Số lần tăng chiếm đa số

Thống kê giai đoạn 2001–2025 cho thấy, trong 25 năm quan sát, VN-Index tăng điểm 5 phiên đầu tiên trong 16 năm sau kỳ nghỉ đầu năm, tương đương khoảng 64% số lần, trong khi 9 năm còn lại ghi nhận giảm điểm. Với các năm tăng, mức tăng trung bình trong 5 phiên giao dịch đầu năm đạt khoảng 4,15%.

Ở chiều ngược lại, các năm giảm ghi nhận mức giảm (5 phiên đầu) trung bình khoảng 4,53%. Biên độ tăng và giảm tương đối cân bằng cho thấy diễn biến sau Tết không tạo ra lợi thế rõ ràng cho một kịch bản duy nhất.

Những năm thị trường tăng mạnh sau Tết thường trùng với giai đoạn dòng tiền đã hình thành xu hướng tích cực từ trước đó, trong khi các năm giảm điểm chủ yếu xuất hiện khi thị trường bước vào hoặc đang chịu tác động của các yếu tố bất lợi. Điều này cho thấy diễn biến đầu năm mang tính kế thừa trạng thái thị trường nhiều hơn là khởi phát xu hướng mới.

Đơn cử như năm 2020, thị trường mở cửa trong bối cảnh dịch COVID-19 bắt đầu lan rộng, khiến tâm lý nhà đầu tư nhanh chóng chuyển sang trạng thái phòng thủ. Trong 5 phiên giao dịch đầu năm, VN-Index giảm khoảng 6,6%, phản ánh mức độ thận trọng ngay từ những phiên đầu tiên.

Giai đoạn 2021–2022 chứng kiến sự cải thiện đáng kể về mặt xu hướng. Sau kỳ nghỉ đầu năm 2021, VN-Index tăng hơn 5,6% trong 5 phiên, khi dòng tiền trong nước duy trì tích cực và mặt bằng lãi suất ở mức thấp.

Sang đầu năm 2022, thị trường tiếp tục tăng nhẹ khoảng 1,5% sau Tết, trong bối cảnh VN-Index vẫn đang vận động theo xu hướng đi lên và tiến sát vùng trên 1.500 điểm, trước khi các yếu tố rủi ro tích tụ dần trong các quý tiếp theo.

Đến năm 2023, bối cảnh thị trường thay đổi rõ rệt. Sau những biến động mạnh của năm 2022, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến thị trường trái phiếu doanh nghiệp, tâm lý thận trọng chiếm ưu thế. Diễn biến này phản ánh ngay trong những phiên đầu năm, khi VN-Index giảm khoảng 2,8% trong 5 phiên sau kỳ nghỉ.

Trong hai năm gần đây, thị trường dần ổn định hơn về mặt tâm lý. Sau kỳ nghỉ đầu năm 2024, VN-Index tăng khoảng 2,6%, phản ánh kỳ vọng cải thiện nhưng với nhịp độ vừa phải. Sang năm 2025, chỉ số tiếp tục tăng nhẹ khoảng 0,8% trong những phiên giao dịch đầu năm, với vai trò nâng đỡ rõ nét hơn từ nhóm ngân hàng, giúp thị trường duy trì trạng thái tích cực dù mức độ lan tỏa chưa rộng.

Kịch bản khởi động nào cho năm Bính Ngọ?

Bước sang năm 2026 (Bính Ngọ), thị trường chứng khoán Việt Nam mở cửa trở lại vào ngày 23/2, cũng là tuần lễ khép lại tháng 2 dương lịch.

Theo báo cáo chiến lược tháng 2 của SSI Research, dữ liệu lịch sử cho thấy xác suất thị trường tăng điểm trong giai đoạn sau Tết ở mức tương đối cao, với khoảng 75% khả năng tăng trong hai tuần giao dịch đầu năm.

Trên cơ sở đó, SSI Research cho rằng giai đoạn đầu năm 2026 vẫn tồn tại các yếu tố hỗ trợ, đến từ triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp niêm yết cũng như mặt bằng định giá chưa ở mức cao.

Nhóm phân tích cho biết, một số doanh nghiệp thuộc các ngành như ngân hàng, bán lẻ và bất động sản đã bắt đầu công bố kế hoạch kinh doanh sơ bộ cho năm 2026, với mục tiêu tăng trưởng lợi nhuận phổ biến trong khoảng 20–30%.

Đây được xem là yếu tố góp phần củng cố kỳ vọng của nhà đầu tư trong bối cảnh thị trường bước vào năm mới. Bên cạnh đó, diễn biến lãi suất qua đêm hạ nhiệt trong thời gian gần đây cũng được SSI Research đánh giá là yếu tố hỗ trợ tâm lý trong ngắn hạn.

Ở góc nhìn trung và dài hạn, SSI Research duy trì kịch bản cơ sở với mục tiêu 1.920 điểm cho VN-Index trong năm 2026.

Về định giá, thị trường hiện giao dịch ở mức P/E dự phóng khoảng 13 lần cho năm 2026, thấp hơn mức trung bình 10 năm, cho thấy dư địa định giá vẫn còn nếu tăng trưởng lợi nhuận được hiện thực hóa. Tuy nhiên, đơn vị này cũng lưu ý rằng dư nợ margin gia tăng từ quý IV/2025 có thể khiến biên độ dao động của thị trường lớn hơn trong các nhịp điều chỉnh ngắn hạn.

Trong khi đó, Chứng khoán Bảo Việt (BVSC) đưa ra góc nhìn thận trọng hơn đối với diễn biến ngắn hạn.

Theo BVSC, sau giai đoạn tăng điểm liên tiếp trước đó, thị trường trong tháng 2 có thể xuất hiện các nhịp dao động mạnh, dù mức điều chỉnh về mặt điểm số có thể không quá lớn. Nhóm phân tích cho rằng quy mô margin ở mức cao, cùng với đặc thù dòng tiền thận trọng sau kỳ nghỉ dài ngày, có thể khiến thị trường biến động đan xen trong giai đoạn đầu năm.

Ở chiều hỗ trợ, BVSC đánh giá nền tảng vĩ mô trung và dài hạn vẫn duy trì trạng thái tương đối thuận lợi. Các định hướng chính sách được nêu trong Nghị quyết 01/2026, bao gồm hoàn thiện thể chế, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng và thúc đẩy khoa học – công nghệ, được kỳ vọng tạo nền tảng cho tăng trưởng kinh tế.

Bên cạnh đó, áp lực tỷ giá được đánh giá không lớn, cùng với kỳ vọng liên quan đến tiến trình nâng hạng thị trường theo FTSE, tiếp tục là những yếu tố hỗ trợ cho thị trường chứng khoán trong năm 2026.