Iran nêu điều kiện để tàu thuyền đi qua Eo biển Hormuz, hơn 3.000 tàu chở dầu như ngồi trên đống lửa

Căng thẳng Trung Đông đang có dấu hiệu leo thang khi Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) phát đi những tuyên bố cứng rắn liên quan đến eo biển Hormuz, tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển phần lớn dầu mỏ của thế giới.

Theo tờ Tehran Times, IRGC cho biết bất kỳ quốc gia Arab hoặc châu Âu nào trục xuất đại sứ Israel và Mỹ khỏi lãnh thổ của mình sẽ được trao “toàn quyền tự do và thẩm quyền đi lại” qua eo biển Hormuz từ ngày mai.

Động thái này được xem là một tín hiệu cho thấy Tehran sẵn sàng sử dụng vị trí địa chiến lược của mình tại eo biển Hormuz như một công cụ gây sức ép trong bối cảnh khu vực đang chìm trong vòng xoáy căng thẳng.

Nằm giữa Iran và Oman, eo biển Hormuz là một trong những tuyến vận tải năng lượng quan trọng nhất thế giới. Mỗi ngày, một lượng lớn dầu thô xuất khẩu toàn cầu phải đi qua tuyến đường biển hẹp này, khiến bất kỳ nguy cơ gián đoạn nào cũng có thể gây chấn động thị trường năng lượng quốc tế.

Trong một tuyên bố riêng, IRGC khẳng định chính lực lượng này - chứ không phải Mỹ - sẽ quyết định thời điểm kết thúc cuộc xung đột. Tuyên bố được đưa ra nhằm phản bác nhận định của Tổng thống Mỹ Donald Trump, người trước đó cho rằng cuộc chiến trong khu vực có thể sớm đi đến hồi kết.

“Chúng tôi mới là bên quyết định khi nào chiến tranh kết thúc”, IRGC nhấn mạnh.
“Cán cân quyền lực và tương lai của khu vực hiện nằm trong tay chúng tôi. Quân đội Mỹ sẽ không phải là bên chấm dứt cuộc chiến này”.

Những phát biểu cứng rắn này cho thấy Tehran đang muốn gửi thông điệp rằng vai trò của Iran sẽ mang tính quyết định trong cục diện khu vực.

Không chỉ dừng ở tuyên bố chính trị, IRGC còn đưa ra cảnh báo mạnh mẽ về năng lượng, một yếu tố có thể tác động sâu rộng tới kinh tế toàn cầu.

Theo hãng tin Reuters, người phát ngôn IRGC cho biết Iran sẽ không cho phép “một lít dầu nào” được xuất khẩu khỏi khu vực nếu các cuộc tấn công quân sự của Mỹ và Israel tiếp tục. Lời cảnh báo này làm dấy lên lo ngại rằng nguồn cung dầu từ Trung Đông - khu vực cung cấp phần lớn năng lượng cho thế giới - có thể bị gián đoạn nghiêm trọng nếu xung đột leo thang.

Những tuyên bố mới nhất từ IRGC cho thấy Iran đang sẵn sàng sử dụng cả sức mạnh quân sự lẫn vị thế địa chiến lược để gây sức ép trong cuộc đối đầu với Mỹ và Israel.

Với vai trò then chốt của eo biển Hormuz trong chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, bất kỳ bước đi nào của Tehran tại khu vực này đều có thể tạo ra những biến động lớn trên thị trường dầu mỏ và kinh tế thế giới.

Được biết, eo biển Hormuz là một tuyến đường thủy uốn cong, với điểm hẹp nhất chỉ khoảng 33 km, nối Vịnh Ba Tư với Vịnh Oman. Từ đây, các tàu chở dầu có thể tiếp tục hành trình ra các đại dương và tới nhiều khu vực trên thế giới.

Dù Iran và Oman có vùng lãnh hải tại khu vực này, eo biển Hormuz vẫn được coi là tuyến hàng hải quốc tế, nơi tàu thuyền của mọi quốc gia đều có quyền đi lại. Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng nằm gần tuyến đường thủy quan trọng này.

Trong điều kiện bình thường, hàng chục tàu chở dầu khổng lồ di chuyển qua Hormuz mỗi ngày, biến nơi đây thành một trong những tuyến vận tải năng lượng nhộn nhịp nhất hành tinh. Theo IEA, trong năm 2025, gần 20 triệu thùng dầu/ngày đã được xuất qua eo biển này.

Theo ước tính của Clarksons Research, đơn vị chuyên theo dõi dữ liệu vận tải biển toàn cầu, hiện có khoảng 3.200 tàu, tương đương khoảng 4% tổng trọng tải tàu biển toàn cầu, đang phải nằm chờ trong Vịnh Ba Tư.

Trong số đó, khoảng 1.231 tàu chủ yếu hoạt động nội vùng trong Vịnh, còn khoảng 500 tàu khác - tương đương 1% tổng trọng tải toàn cầu - đang phải neo đậu bên ngoài khu vực, tại các cảng dọc bờ biển UAE và Oman.