Hàng không đứng trước nguy cơ thiếu hụt nhiên liệu bay khi Trung Quốc, Thái Lan tạm dừng xuất khẩu

Bộ Xây dựng vừa có đề xuất với Chính phủ, trong đó có nội dung tiếp tục thiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các nước trong khu vực như: Thái Lan, Trung Quốc để tạo điều kiện cho các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện được các hợp đồng mua nhiên liệu Jet A-1 đã ký cũng như việc mua hàng trong tương lai.

Thông tin này cùng với việc nguồn cung nhiên liệu bay trong nước không đủ đáp ứng nhu cầu khiến các hãng hàng không lo ngại sẽ phải cắt giảm tần suất bay trong các tháng cao điểm hè.

Nguy cơ thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu

Theo đưa tin từ Báo Chính phủ, tại cuộc họp với Cục Hàng không Việt Nam ngày 9/3, ông Trần Minh Tuấn, Tổng giám đốc Công ty TNHH MTV Nhiên liệu hàng không Việt Nam (Skypec), cho biết nguồn nhiên liệu của công ty chủ yếu nhập từ Singapore, Thái Lan, Trung Quốc (chiếm khoảng 70 - 80% nguồn cung) và trong nước ở nhà máy lọc dầu Dung Quất và Nghi Sơn (khoảng 20 – 30%).

Skypec khẳng định sẽ đảm bảo cung cấp nhiên liệu cho các hãng hàng không đến 31/3/2026 và đã đặt hàng cho nhu cầu tháng 4/2026. Tuy nhiên, những thông báo mới đây của Trung Quốc và Thái Lan về việc dừng xuất khẩu nhiên liệu bay khiến việc mua hàng trong tương lai gặp nhiều khó khăn.

Chính vì vậy, Skypec đề nghị Cục Hàng không Việt Nam phải khuyến cáo các hãng hàng không trong và ngoài nước phải tối ưu hoá kế hoạch sử dụng nhiện liệu. Đồng thời, các hãng phải cam kết về mặt sản lượng tương đối chính xác trong các tháng 3-5/2026 để Skypec chủ động về nguồn hàng và tài chính.  

Tương tự, ông Nguyễn Văn Học, Tổng giám đốc Công ty cổ phần nhiên liệu bay Petrolimex cũng cam kết sẽ đảm bảo nguồn cung nhiên liệu cho các hãng hàng không đến hết tháng 3/2026. Tuy nhiên, trong tháng 4 vẫn chưa thể khẳng định trước khi khững đơn hàng đã ký nhưng có nguy cơ bị huỷ (do các bên liên quan được kích hoạt điều khoản Force Majeure – điều khoản bất khả kháng).

"Có rủi ro thiếu hụt nhiên liệu bay đối với các hãng hàng không Việt Nam từ đầu tháng 4 và những tháng tiếp theo," Cục Hàng không Việt Nam (HKVN) thông tin và đề nghị Bộ Xây dựng kiến nghị Chính phủthiết lập cơ chế làm việc cấp cao với các nước trong khu vực như: Thái Lan, Trung Quốc để đảm bảo nhập khẩu nhiên liệu bay.

Việt Nam hiện đang phụ thuộc tới 70% vào nhiên liệu nhập khẩu, trong đó hơn 60% đến từ Thái Lan và Trung Quốc. Tuy nhiên, các nhà máy lọc dầu châu Á hiện đang phải cắt giảm công suất hoặc ngừng xuất khẩu để đảm bảo nguồn cung nội địa. 

Theo thông tin từ Cục Hàng không Việt Nam, tình hình nguồn cung dầu thô căng thẳng cũng khiến các nhà máy lọc dầu châu Á (đối tác cung cấp chính của Việt Nam) phải cắt giảm công suất và các nước cấm xuất khẩu sản phẩm để đảm bảo nguồn cung trong nước.

Hiện tại, hầu hết nhà cung cấp, nhà máy trong khu vực không có hàng sẵn. Các nước có năng lực sản xuất xuất khẩu lớn và các nhà máy lớn đều đã và có nguy cơ phải giảm, ngừng xuất khẩu bán hàng (bao gồm cả Hàn Quốc, Nhật Bản) dẫn đến tình trạng tranh mua, đẩy giá lên cao.

Đặc biệt, từ ngày 11/3, Trung Quốc đã yêu cầu các nhà lọc dầu không ký kết các hợp đồng xuất khẩu mới vào đầu tháng này để bảo vệ nguồn cung nội địa. Động thái tương tự cũng diễn ra tại Thái Lan khi nước này ấm xuất khẩu dầu nhiên liệu từ ngày 6/3 đối với tất cả các nước ngoại trừ Myanmar và Lào.

Theo dữ liệu từ Hải quan Trung Quốc, Việt Nam là khách hàng mua nhiên liệu hàng không lớn thứ ba của nước này, sau Australia và Nhật Bản trong năm 2025. Vì vậy, việc Trung Quốc dừng xuất khẩu đơn hàng nhiên liệu bay mới sẽ ảnh hưởng không nhỏ đến hoạt động vận tải hàng không của Việt Nam.

Giá nhiên liệu bay duy trì ở mức cao

Theo thông báo từ Cục Hàng không Việt Nam ngày 16/3, thị trường dầu thế giới tiếp tục duy trì mức giá cao trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.

Trong phiên giao dịch ngày 16/3, giá dầu Brent tăng lên khoảng 104,0–105,0 USD/thùng, trong khi West Texas Intermediate (WTI) dao động quanh mức 99–100 USD/thùng.

Trên thị trường nhiên liệu hàng không châu Á, giá Jet A-1 theo điều kiện FOB tại Singapore duy trì ở mức khoảng 198–200 USD/thùng, cho thấy nguồn cung nhiên liệu tinh chế vẫn ở trạng thái thắt chặt. Đồng thời, cấu trúc giá thị trường tiếp tục duy trì trạng thái giá đảo (backwardation), phản ánh nhu cầu giao ngay cao trong khi nguồn cung ngắn hạn bị hạn chế.

Giá nhiên liệu bay tăng cao khiến các hãng hàng không rơi vào cảnh chi phí tăng vọt. Theo ông Nguyễn Quang Trung, Phó Tổng giám đốc Vietnam Airlines, nguồn cung nhiên liệu bay trong tháng 4 sẽ rất khó khăn. Trước mắt, hãng sẽ sử dụng nguồn nhiên liệu dự trữ từ tháng 3, đồng thời triển khai các giải pháp tiết kiệm nhiên liệu nhằm đảm bảo một phần nhu cầu khai thác trong tháng 4. 

"Nếu giá nhiên liệu tăng lên khoảng 200 USD/thùng, chi phí khai thác có thể tăng gấp đôi. Khi đó các hãng hàng không sẽ càng bay càng lỗ", ông Trung nhận định.

Hiện tại cả Cục Hàng không Việt Nam và các hãng hàng không chưa có thông tin về việc điều chỉnh lịch bay cũng như tần suất bay, đồng thời, Chính phủ đang nỗ lực đàm phán để có thể đảm bảo nguồn cung nhiên liệu. Tuy nhiên, nếu không có giải pháp, nguy cơ giảm tần suất bay tại để cắt giảm chi phí và duy trì hoạt động của các hãng hàng không là rất lớn.

Theo Reuters, trong cuộc gặp với Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Trung Quốc Vương Nghị nhân dịp hai nước tổ chức Phiên họp lần thứ 17 Ủy ban Chỉ đạo hợp tác song phương và Hội nghị lần thứ nhất Đối thoại chiến lược cấp Bộ trưởng Ngoại giao, Quốc phòng, Công an Việt Nam – Trung Quốc ngày 15/3, Bộ trưởng Bộ Ngoại giao Lê Hoài Trung đã đề xuất phía Trung Quốc phối hợp chặt chẽ "để đảm bảo an ninh năng lượng"

Trước đó, Thủ tướng Phạm Minh Chính cũng đã đề nghị Thái Lan hỗ trợ giải quyết tình trạng thiếu hụt nhiên liệu trong cuộc gặp với đại sứ Thái Lan tại Việt Nam. Bộ Ngoại giao các nước Việt Nam, Trung Quốc và Thái Lan hiện chưa phản hồi ngay lập tức các yêu cầu bình luận.