FiinRatings: Chi phí vốn dự kiến đi ngang trong quý IV/2026

Theo báo cáo Tâm điểm Thị trường vốn nợ Việt Nam 2026 từ FiinRatings, tăng trưởng kinh tế duy trì ở mức cao, song bối cảnh vĩ mô hạn chế dư địa giảm chi phí vốn. Dòng vốn FDI kỷ lục cùng hoạt động sản xuất tăng tốc tiếp tục hỗ trợ tăng trưởng; tuy nhiên, nhu cầu đầu tư phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu đã khiến cán cân thương mại hàng hóa chuyển sang thâm hụt, trong khi lạm phát đã tiệm cận ngưỡng mục tiêu.

Chi phí vốn dự kiến đi ngang trong quý IV/2026

FiinRatings dự báo Ngân hàng Nhà nước (NHNN) nhiều khả năng sẽ duy trì lãi suất điều hành thay vì cắt giảm và ưu tiên điều tiết thông qua các công cụ thanh khoản và an toàn vĩ mô.

Thanh khoản eo hẹp đang trở thành yếu tố chi phối mặt bằng giá vốn tín dụng. Do tăng trưởng tín dụng vượt tốc độ huy động, các ngân hàng phải nâng lãi suất tiền gửi có kỳ hạn và chuyển phần chi phí tăng thêm sang lãi suất cho vay và coupon trái phiếu.

Tính đến cuối tháng 8, tăng trưởng tín dụng vẫn vượt tăng trưởng huy động khoảng 1,4 điểm phần trăm, gây áp lực lên cân đối nguồn vốn và các tỷ lệ an toàn của ngân hàng, đồng thời là nguyên nhân chính khiến lãi suất huy động tăng liên tục từ cuối năm 2025.

Chi phí vốn trung và dài hạn của ngân hàng gia tăng: coupon trái phiếu ngân hàng phát hành mới duy trì trên 8% từ tháng 3 và đạt 8,5% vào tháng 7, mức mà năm 2025 chỉ ghi nhận ở kỳ hạn từ 5 năm trở lên.

Diễn biến này một phần xuất phát từ cơ chế coupon thả nổi điều chỉnh theo lãi suất tiết kiệm kỳ hạn 12 tháng. Tác động đã lan sang mặt bằng lãi suất cho vay, lãi suất cho vay bình quân tăng khoảng 1,55 điểm % trong 7 tháng lên 9,4%, trong khi coupon của các tổ chức phát hành phi ngân hàng tăng lên 12,1%, qua đó hạn chế khả năng vay mới và tái tài trợ của doanh nghiệp.

Tổ chức phát hành điều chỉnh kế hoạch thay vì rời bỏ thị trường, trong bối cảnh chưa có đường cong lợi suất chuẩn, coupon được định giá dựa trên lãi suất huy động, do đó các đợt phát hành trái phiếu doanh nghiệp được thu hẹp quy mô hoặc lùi thời điểm.

Các biện pháp nới lỏng của NHNN (trần SMLR 40%, nới lỏng LDR và loại trừ dự án lớn khỏi hạn mức tín dụng) giải phóng năng lực cho vay trung và dài hạn và góp phần làm chậm đà tăng lãi suất.

Phát hành trái phiếu của nhóm ngân hàng có thể chậm lại

Các nhà phân tích từ FiinRatings dự báo chi phí vốn sẽ đi ngang trong quý IV/2026 và chưa có xu hướng giảm rõ rệt. Điều này qua đó tạo lợi thế cho các tổ chức có chất lượng tín nhiệm cao, trong khi các tổ chức yếu hơn nhiều khả năng sẽ phải trì hoãn hoặc thu hẹp quy mô phát hành.

Các biện pháp nới lỏng củng cố vai trò kênh dẫn vốn chủ đạo của tín dụng ngân hàng. Việc khôi phục trần SMLR ở mức 40%, nới lỏng quy định về LDR và loại trừ các dự án quy mô lớn khỏi hạn mức tín dụng đã giải phóng đáng kể năng lực cho vay trung và dài hạn, với nhóm hưởng lợi lớn nhất là ngân hàng thương mại nhà nước và các ngân hàng thương mại cổ phần đang tiệm cận ngưỡng trần.

Tuy nhiên, chính sách này cũng làm suy giảm một động lực phát hành trái phiếu của khối ngân hàng, vốn là nguồn cung chủ yếu của thị trường trái phiếu doanh nghiệp.

Báo cáo từ FiinRatings đánh giá thị trường vốn tiếp tục giữ vai trò bổ trợ, trong khi các cải cách đang từng bước đặt nền móng cho chiều sâu thị trường. Tín dụng ngân hàng không thể đáp ứng toàn bộ nhu cầu vốn của chương trình đầu tư giai đoạn 2026–2030.

Lộ trình phát triển thị trường tài chính, việc mở rộng cơ sở nhà đầu tư tổ chức cùng các quy định mới về phát hành riêng lẻ và trái phiếu dự án PPP đang định hướng thị trường theo hướng kỳ hạn dài hơn và gắn với xếp hạng tín nhiệm, dù hiệu quả của các cải cách này cần nhiều năm để thể hiện rõ nét.

Nguồn vốn nước ngoài ngày càng cần thiết nhưng bị giới hạn bởi xếp hạng tín nhiệm quốc gia. Nhu cầu vay nợ của khu vực công đang ở mức cao chưa từng có, và việc Chính phủ quay lại thị trường trái phiếu USD sẽ giúp tái lập mức định giá tham chiếu.

Tuy nhiên, khi xếp hạng quốc gia còn thấp hơn một bậc so với mức đầu tư và Fed đã quay lại chu kỳ tăng lãi suất, các tổ chức phát hành Việt Nam vẫn phải chịu mức lợi suất cao. Vì vậy, mục tiêu nâng hạng lên mức đầu tư vào năm 2030 là yếu tố then chốt để tiếp cận nguồn vốn nước ngoài với chi phí thấp hơn và quy mô lớn hơn.