Dự trữ ngoại hối gần 88 tỷ USD, NHNN đề xuất thêm công cụ can thiệp thị trường

Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đang lấy ý kiến đối với dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 50/2014/NĐ-CP về quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động quản lý nguồn lực ngoại hối quốc gia.

Dự trữ ngoại hối đạt gần 87,6 tỷ USD

Theo cơ quan soạn thảo, sau hơn 10 năm thực hiện, Nghị định 50 đã tạo nền tảng pháp lý quan trọng cho công tác quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước, góp phần chuẩn hóa các nghiệp vụ theo hướng tiệm cận thông lệ quốc tế. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cũng bộc lộ một số bất cập, phát sinh những nội dung cần được sửa đổi, bổ sung để phù hợp với bối cảnh mới của thị trường tài chính trong nước và quốc tế.

Trong giai đoạn điều kiện thị trường thuận lợi, NHNN đã liên tục mua vào ngoại tệ để tăng quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước, qua đó tạo dư địa cho điều hành chính sách tiền tệ và nâng cao khả năng chống chịu của nền kinh tế trước các cú sốc bên ngoài.

Số liệu từ NHNN cho thấy quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước đã tăng từ 34,3 tỷ USD vào cuối năm 2014 lên mức cao kỷ lục hơn 111,8 tỷ USD vào tháng 1/2022. Đây được xem là giai đoạn tích lũy mạnh nhất của dự trữ ngoại hối Việt Nam kể từ trước đến nay.

Tuy nhiên, kể từ đầu năm 2022, thị trường tài chính và tiền tệ toàn cầu liên tục biến động đã tạo áp lực lớn lên tỷ giá và thị trường ngoại hối trong nước. Đến cuối năm 2022, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước giảm xuống còn 86,7 tỷ USD. Theo cập nhật mới nhất của NHNN, đến ngày 18/6/2026, quy mô dự trữ ngoại hối nhà nước ở mức gần 87,6 tỷ USD.

NHNN cho biết giai đoạn vừa qua chứng kiến nhiều yếu tố bất lợi như chu kỳ tăng lãi suất mạnh của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), tác động kéo dài của đại dịch COVID-19, căng thẳng địa chính trị tại nhiều khu vực, biến động giá năng lượng và các chính sách thương mại, thuế quan khó lường. Trong bối cảnh đó, dự trữ ngoại hối tiếp tục đóng vai trò là bộ đệm quan trọng giúp cơ quan điều hành ổn định thị trường ngoại hối, kiểm soát lạm phát và hỗ trợ ổn định kinh tế vĩ mô.

Tại dự thảo mới, NHNN đề xuất sửa đổi nhiều nội dung liên quan đến nguyên tắc đầu tư, cơ chế quản lý và sử dụng dự trữ ngoại hối nhà nước. Một trong những điểm đáng chú ý là việc tiếp tục duy trì cơ chế Bộ Tài chính gửi ngoại tệ của Kho bạc Nhà nước tại NHNN, ngoại trừ một số trường hợp đặc thù. Bộ Tài chính sẽ trình Thủ tướng phê duyệt hạn mức ngoại tệ được giữ lại để phục vụ nhu cầu chi ngân sách, phần còn lại được sử dụng để bổ sung dự trữ ngoại hối nhà nước.

Bổ sung nghiệp vụ quyền chọn ngoại tệ và vàng

Dự thảo cũng bổ sung cơ chế xử lý trường hợp ngân sách nhà nước thiếu hụt nguồn ngoại tệ, qua đó làm rõ trách nhiệm phối hợp giữa Bộ Tài chính và NHNN trong việc cân đối nguồn ngoại tệ của quốc gia.

Đáng chú ý, NHNN đề xuất bổ sung Quyền rút vốn đặc biệt (SDR) của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) vào nguồn hình thành dự trữ ngoại hối nhà nước. Theo dự thảo, SDR được IMF phân bổ hoặc phân phối sẽ được NHNN ghi nhận vào Quỹ dự trữ ngoại hối. Cơ quan soạn thảo cho rằng quy định này sẽ giúp hoàn thiện cơ sở pháp lý đối với việc quản lý một loại tài sản dự trữ đặc thù mà Việt Nam đang nắm giữ.

Bên cạnh đó, NHNN cũng đề xuất bổ sung nghiệp vụ quyền chọn ngoại tệ và vàng vào các hình thức can thiệp thị trường trong nước. Theo cơ quan quản lý, việc mở rộng công cụ này sẽ giúp tăng tính linh hoạt trong điều hành khi thị trường xuất hiện các biến động bất thường.

Một nội dung mới khác là việc bổ sung quy định về giao dịch ngoại tệ giữa dự trữ ngoại hối chính thức với các tổ chức tín dụng bị rút tiền hàng loạt. Theo đó, NHNN sẽ có cơ sở pháp lý để hỗ trợ thanh khoản bằng ngoại tệ trong các trường hợp đặc biệt, phù hợp với các quy định mới của Luật Các tổ chức tín dụng năm 2024.

Ngoài ra, dự thảo còn đề xuất bãi bỏ quy định Bộ Tài chính kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước của NHNN hằng năm; đồng thời sửa đổi chế độ báo cáo theo hướng tập trung vào diễn biến và biến động của dự trữ ngoại hối nhà nước. NHNN cũng sẽ trình Chính phủ dự thảo báo cáo gửi Ủy ban Thường vụ Quốc hội về tình hình biến động dự trữ ngoại hối của năm trước.

Đối với Quỹ bình ổn tỷ giá và quản lý thị trường vàng, NHNN đề xuất mở rộng phạm vi sử dụng theo hướng cụ thể hóa các nhu cầu ngoại hối phục vụ hoạt động nghiệp vụ của ngân hàng trung ương như chi trả phí ở nước ngoài, góp vốn vào các tổ chức quốc tế, mua sắm thiết bị, phần mềm từ nước ngoài hoặc thuê chuyên gia nước ngoài phục vụ công tác quản lý và điều hành.