Dòng tiền nâng hạng FTSE không đến ngay, phần lớn dồn về 2027

Việc FTSE Russell xác nhận giữ nguyên lộ trình nâng hạng thị trường chứng khoán Việt Nam lên nhóm mới nổi thứ cấp từ tháng 9/2026 đánh dấu một bước tiến trong quá trình hội nhập của thị trường vốn.

Sau nhiều năm nằm trong danh sách theo dõi, việc chính thức bước vào lộ trình nâng hạng không chỉ mang ý nghĩa về mặt phân loại, mà còn mở ra kỳ vọng về sự thay đổi trong cấu trúc dòng vốn, đặc biệt là sự tham gia của các nhà đầu tư tổ chức quốc tế.

Tuy nhiên, trái với kỳ vọng dòng tiền sẽ sớm phản ánh ngay khi nâng hạng có hiệu lực, các phân tích gần đây cho thấy diễn biến có thể thận trọng hơn. Dòng vốn không được dự báo xuất hiện theo dạng “bùng nổ”, mà phân bổ theo từng giai đoạn với quy mô tăng dần theo thời gian.

Theo một báo cáo cập nhật của bộ phận phân tích Chứng khoán BIDV (BSC Research), dòng vốn từ các ETF theo dõi chỉ số FTSE sẽ không giải ngân dồn dập ngay từ đầu, mà đi theo lộ trình tăng dần về tỷ trọng. Cách tiếp cận này phản ánh đặc thù của dòng tiền thụ động gắn với cấu trúc chỉ số, đồng thời cho thấy sự thận trọng của các nhà đầu tư tổ chức khi tiếp cận một thị trường mới được nâng hạng.

Đợt đầu mang tính “bước thử lửa”, phần lớn dòng vốn tập trung vào 2027

Theo lộ trình của FTSE Russell, cổ phiếu Việt Nam sẽ được đưa vào các bộ chỉ số toàn cầu qua 4 giai đoạn, với tỷ trọng lần lượt là 10% vào tháng 9/2026, 20% vào tháng 3/2027 và 35% trong hai kỳ cuối vào tháng 6 và tháng 9/2027. Việc phân bổ theo nhiều giai đoạn thay vì đưa vào toàn bộ ngay từ đầu là cách tiếp cận quen thuộc nhằm hạn chế biến động đột ngột, đồng thời tạo điều kiện để thị trường thích nghi dần.

Trong đó, giai đoạn đầu được đánh giá mang tính “bước thử lửa”, khi tỷ lệ phân bổ ở mức 10% đủ nhỏ để hạn chế tác động lên thị trường. Đây cũng là thời điểm các nhà đầu tư nước ngoài có điều kiện kiểm chứng mức độ vận hành của hệ thống, đặc biệt là các cơ chế mới như giao dịch không yêu cầu ký quỹ trước.

Ở góc độ vận hành, các ETF theo dõi chỉ số dù có lịch phân bổ cụ thể, nhưng việc triển khai trên thị trường mới nâng hạng vẫn phụ thuộc vào khả năng hấp thụ của hệ thống. Việc phân bổ ở mức thấp trong giai đoạn đầu vì vậy vừa mang tính kỹ thuật, vừa giúp thị trường có thời gian điều chỉnh trước khi dòng vốn gia tăng ở các giai đoạn sau.

Theo các tính toán trong báo cáo, hai đợt triển khai vào tháng 6 và tháng 9/2027 chiếm khoảng 70% khối lượng vốn mục tiêu. Điều này cho thấy phần lớn dòng tiền dự kiến sẽ tập trung vào các giai đoạn sau của lộ trình.

BSC Research cho rằng sự gia tăng đáng kể của dòng vốn thụ động sẽ không diễn ra ngay tại thời điểm bắt đầu nâng hạng, mà nhiều khả năng chỉ trở nên rõ hơn sau gần một năm.

Ở góc độ kỹ thuật, việc các giai đoạn sau chiếm tỷ trọng lớn đồng nghĩa với việc các ETF sẽ phải thực hiện điều chỉnh danh mục với quy mô lớn hơn đáng kể trong năm 2027. Điều này có thể kéo theo sự gia tăng giá trị giao dịch tại các cổ phiếu đáp ứng tiêu chí về vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng.

Về quy mô, dòng vốn thụ động từ các ETF theo dõi chỉ số FTSE được ước tính trong khoảng 0,7 – 1,5 tỷ USD. Quy mô này phụ thuộc vào tỷ trọng của Việt Nam trong các bộ chỉ số toàn cầu, hiện ở mức tương đối khiêm tốn, như khoảng 0,037% trong FTSE Global All Cap và 0,35% trong FTSE Emerging All Cap.

Trong khi đó, dòng vốn chủ động được ước tính có thể đạt khoảng 5 – 6 tỷ USD, tùy thuộc vào mức độ gia tăng phân bổ của các nhà đầu tư tổ chức trong giai đoạn sau.

Dòng tiền ETF gắn với nhóm cổ phiếu đủ điều kiện

Theo danh sách sàng lọc sơ bộ được dẫn lại từ FTSE Russell, các cổ phiếu Việt Nam có khả năng đáp ứng tiêu chí để được đưa vào rổ chỉ số toàn cầu tập trung chủ yếu ở nhóm vốn hóa lớn và thanh khoản cao, như HPG, VCB, BID, VHM, VIC, MSN, FPT, VNM, SSI, STB, VND, VCI…

Danh sách này mang tính tham khảo, do FTSE Russell sẽ công bố chính thức vào thời điểm gần ngày triển khai. Việc lựa chọn cổ phiếu dựa trên các tiêu chí như quy mô vốn hóa, thanh khoản, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và phần room còn lại cho nhà đầu tư nước ngoài, do đó có thể thay đổi theo từng kỳ đánh giá.

Ở góc độ thực tế, dòng tiền từ các ETF sẽ không phân bổ đồng loạt, mà được triển khai theo từng giai đoạn tương ứng với lộ trình nâng tỷ trọng. Điều này khiến tác động lên từng cổ phiếu mang tính phân kỳ, thay vì đồng loạt tại một thời điểm.

Tái phân bổ dòng vốn giữa các nhóm thị trường

Bên cạnh dòng tiền vào từ các ETF theo dõi thị trường mới nổi, quá trình nâng hạng còn đi kèm với sự dịch chuyển của dòng vốn hiện hữu. Khi Việt Nam rời khỏi nhóm thị trường cận biên, các ETF theo dõi chỉ số frontier sẽ phải giảm tỷ trọng hoặc thoái vốn khỏi cổ phiếu Việt Nam.

Theo phân tích, một số ETF theo dõi Universe FTSE Frontier Index như Fubon hay CSOP, với quy mô tham chiếu hơn 400 triệu USD, có thể giảm dần tỷ trọng theo lộ trình. Quá trình này thường diễn ra trong một khoảng thời gian nhất định, thay vì tập trung tại một thời điểm.

Ngược lại, dòng tiền từ các ETF theo dõi thị trường mới nổi cũng được phân bổ theo từng bước, khiến hai dòng chảy này có thể chồng lấn trong giai đoạn đầu của quá trình chuyển đổi.

Điều này cho thấy nâng hạng không chỉ là câu chuyện thu hút dòng vốn mới, mà còn là quá trình tái phân bổ giữa các nhóm thị trường. Tác động ròng vì vậy có thể không rõ rệt ngay từ đầu, mà cần thời gian để phản ánh đầy đủ.

Ở góc nhìn tổng thể, nâng hạng FTSE không phải là một sự kiện mang tính bùng nổ, mà là quá trình kéo dài với nhiều lớp tác động. Theo lộ trình hiện tại, quy mô dòng vốn nhiều khả năng sẽ trở nên rõ nét hơn trong năm 2027, khi các đợt phân bổ lớn được triển khai.