Cơn đau đầu của Iran: Lạm phát chạm mốc 50%, giá trị đồng nội tệ thấp kỷ lục

Người dân Iran đang phải gồng mình trước làn sóng tăng giá phi mã và tình trạng sa thải hàng loạt, trong bối cảnh cuộc chiến Mỹ - Israel đẩy nền kinh tế vốn đã mong manh vào một cuộc khủng hoảng mới.

Theo số liệu từ Ngân hàng Trung ương, lạm phát hàng năm - vốn đã duy trì ở mức trên 40% trước chiến tranh - đã vọt lên ngưỡng 50% tính đến ngày 4/4, ngay trước khi một lệnh ngừng bắn mong manh có hiệu lực. Dù tiếng súng đã tạm ngưng, người tiêu dùng vẫn chưa thể thở phào khi Mỹ tiếp tục phong tỏa Eo biển Hormuz.

Nỗi lo từ mâm cơm đến túi tiền

Tại Tehran, cơn ác mộng tăng giá hiện hữu trong từng nhu yếu phẩm. Một bà nội trợ 56 tuổi chia sẻ, chỉ trong một tuần, giá một miếng phô mai đã tăng từ 5,2 triệu lên 6,7 triệu Rial (khoảng 5,09 USD). 

“Cảm giác như mọi thứ đều trở nên đắt đỏ khủng khiếp so với trước chiến tranh”, bà than thở. Gạo, trứng, thịt gà và cả những mặt hàng xa xỉ hơn như xe hơi cũng không ngoại lệ; một chiếc Peugeot 207 phổ thông đã tăng giá từ 18 tỷ lên 25 tỷ Rial.

Các nhà phân tích dự báo cuộc chiến sẽ khoét sâu hố ngăn cách giữa tăng trưởng tiền lương và lạm phát. Chuyên gia tư vấn kinh doanh Siamak Ghassemi cảnh báo: “Bất kỳ mức tăng lương nào thấp hơn hai lần cũng không đủ để bù đắp chi phí sinh hoạt đang leo thang”. Ông cũng khuyên người dân không nên giữ tiền tiết kiệm bằng đồng Rial khi đồng nội tệ này vừa chạm đáy lịch sử vào thứ Tư vừa qua (1,8 triệu Rial đổi 1 USD), làm dấy lên nỗi hoảng loạn về sự sụt giảm sức mua.

Sản xuất đình trệ, hạ tầng tê liệt

Không chỉ người tiêu dùng, các doanh nghiệp cũng đang bước vào cuộc chiến sinh tồn. Một nhà máy hóa dầu nhỏ ngoại ô Tehran đã buộc phải sa thải gần 30% nhân sự. Một chủ doanh nghiệp may mặc tại thủ đô thừa nhận doanh thu chỉ đạt 2 tỷ Rial trong khi chi phí lên tới 5 tỷ: “Tình trạng này là không thể cứu vãn”.

Nền kinh tế Iran vốn đã suy yếu vì lệnh trừng phạt, nay lại càng kiệt quệ khi hạ tầng dân sự bị tàn phá. Các cuộc không kích của Mỹ và Israel đã nhắm vào hệ thống đường bộ, nhà máy gas, hóa dầu và thép - những nơi đang tạo việc làm cho hàng chục nghìn lao động.

Thế giằng co trên bàn đàm phán

Mặc dù lệnh ngừng bắn đã ngăn chặn đổ máu, nhưng các cuộc đàm phán hòa bình vẫn giậm chân tại chỗ. Tehran kiên quyết yêu cầu Washington dỡ bỏ phong tỏa Eo biển Hormuz trước khi tiếp tục thương thảo. Các chính trị gia Iran tin rằng, với kinh nghiệm chịu đựng cấm vận hàng thập kỷ, quốc gia này có ngưỡng chịu đau cao hơn Mỹ và hy vọng Washington sẽ phải xuống nước.

Tuy nhiên, người dân Iran lại lo sợ trạng thái không chiến tranh, chẳng hòa bình này sẽ mở đầu cho một giai đoạn đình trệ mới. 

Chính quyền của Tổng thống Masoud Pezeshkian nỗ lực trấn an dư luận rằng dự trữ lương thực chiến lược vẫn đủ dùng và đang tích cực sử dụng các tuyến đường bộ cũng như cảng biển phía Bắc (biển Caspian) để lách lệnh phong tỏa. Chính phủ cũng triển khai phiếu mua hàng trị giá 10 triệu Rial (khoảng 7 USD) mỗi tháng cho người dân để giảm bớt gánh nặng.

Dẫu vậy, những con số thực tế vẫn rất ảm đạm. 191.000 lao động đã nộp đơn xin trợ cấp thất nghiệp do ảnh hưởng trực tiếp từ chiến tranh. Các chuyên gia quốc tế cũng cảnh báo Iran có thể phải cắt giảm mạnh sản lượng nếu các kho chứa đầy do không thể xuất khẩu qua eo biển bị phong tỏa.

Bất chấp viễn cảnh u ám, giới chức Tehran vẫn tuyên bố sẽ không nhượng bộ các đòi hỏi quá đáng của Mỹ, bao gồm việc dừng làm giàu uranium trong 20 năm. Một doanh nhân ngành thép chia sẻ: “Chúng tôi vẫn đang xoay xở qua các tuyến biên giới đường bộ. Chúng tôi chưa gục ngã, nhưng thực sự lo ngại nếu tình trạng bất định này kéo dài quá lâu”.