Chuyên gia VIS Rating: Lãi suất tăng cao không chỉ ảnh hưởng đến các DN mà còn gây rủi ro cho các ngân hàng

Nhận định về môi trường tín nhiệm của Việt Nam và nguồn vốn ngân hàng tại buổi toạ đàm do Moody’s Ratings và VIS Rating tổ chức sáng 26/2, ông Phan Duy Hưng, CFA, MBA – Giám đốc, Chuyên gia Phân tích Cao cấp, VIS Rating cho rằng môi trường tín nhiệm tại Việt Nam trong năm 2026 ở mức ổn định so với năm 2025.

Đánh giá này dựa trên 4 điểm nhấn chính: Chính sách hỗ trợ của Chính phủ; Khả năng tiếp cận nguồn vốn huy động của doanh nghiệp; Điều kiện kinh doanh và đòn bẩy tài chính của khối doanh nghiệp.

Doanh nghiệp khó tiếp cận vốn hơn

Ông Hưng cho biết các chính sách hỗ trợ từ Chính phủ là điểm tích cực đầu tiên trong bối cảnh vĩ mô năm 2026.

Chính phủ đã có rất nhiều thay đổi về chính sách trong thời gian qua nhằm thúc đẩy đầu tư hạ tầng liên quan đến các dự án lớn như sân bay, đường cao tốc, đường sắt, đồng thời nỗ lực trong việc sửa đổi hành lang pháp lý liên quan đến các ngành nghề như bất động sản hay năng lượng.

"Với những kỳ vọng này, hoạt động kinh doanh cũng như dòng tiền của các doanh nghiệp liên quan đến lĩnh vực xây dựng, vật liệu xây dựng, logistics sẽ dần cải thiện và tác động tốt lên khu vực bất động sản", ông Hưng nói.

Tuy nhiên, khả năng tiếp cận nguồn vốn của doanh nghiệp lại bớt tích cực hơn so với các năm trước, được lý giải bởi mặt bằng lãi suất cho vay tăng cao và việc kiểm soát nguồn vốn vào lĩnh vực bất động sản khiến các doanh nghiệp phải cạnh tranh mạnh mẽ hơn để tiếp cận nguồn vốn.

Theo chuyên gia của VIS Ratings, đểtiếp tục đẩy mạnh đầu tư hoặc tài trợ cho các dự án đầu tư lớn, các doanh nghiệp vẫn phải dựa vào nguồn vốn đến từ ngân hàng. Tuy nhiên, từ quý IV/2025 trở lại đây, tốc độ tăng trưởng tín dụng đã vượt xa tốc độ tăng trưởng huy động, đẩy mặt bằng lãi suất cho vay tăng lên.

Ông cho biết tỷ lệ tín dụng trên huy động (LDR) của toàn ngành đã lên mức cao nhất trong 5 năm trở lại đây (ước tính khoảng gần 110%), mức rất cao so với ngay cả các ngân hàng trong khu vực. Điều này dẫn tới việc để tiếp tục giải ngân cho vay, các ngân hàng sẽ phải tăng mặt bằng lãi suất huy động để thu hút nguồn tiền gửi.

Trên thực tế, từ tháng 10/2025 trở lại đây cho thấy lãi suất niêm yết của các ngân hàng đã tăng lên khoảng 0,6 - 0,7 điểm % nhưng lãi suất thực mà các ngân hàng đang phải trả cho người gửi tiền còn cao hơn so với lãi suất niêm yết khoảng gần 2%.

Điều này kéo theo lãi suất cho vay mới của ngân hàng cũng bắt đầu gia tăng. Lãi suất cho vay bất động sản của một số ngân hàng quốc doanh thời gian gần đây đã ở mức 14% - một mức khá cao.

Rủi ro đối với khối ngân hàng

Bên cạnh rủi ro cho doanh nghiệp, theo ông Hưng, môi trường lãi suất tăng cũng tạo rủi ro đối với khối ngân hàng từ chất lượng tài sản và khả năng thanh lý tài sản đảm bảo.

Theo ông, mặc dù tỷ lệ nợ xấu có thể dần giảm đi trong thời gian tới nhưng những rủi ro mới phát sinh liên quan đến chi phí đi vay của doanh nghiệp và cá nhân/hộ gia đình lại tăng lên.

Bên cạnh đó, đòn bẩy tài chính của cá nhân có xu hướng tăng rõ rệt trong thời gian gần đây, kết hợp với ảnh hưởng của việc áp thuế quan của Mỹ sẽ tác động tới chất lượng tài sản của một số ngân hàng.

Đồng thời, trong môi trường mặt bằng lãi suất cho vay tăng lên, các ngân hàng sẽ gặp vấn đề liên quan đến các khoản cho vay mua nhà cá nhân mang tính đầu cơ như: Bất động sản nghỉ dưỡng, đất nông nghiệp và việc phát mãi tài sản.