Chuyên gia UBS: Thị trường Việt Nam mới ở đầu hành trình hút vốn tổ chức

Tại hội thảo trực tuyến “What now?” do Chứng khoán SSI tổ chức sáng 15/10, ông Thomas Nguyen, Giám đốc Thị trường Toàn cầu của SSI, đặt câu hỏi về diễn biến giảm điểm và hoạt động bán ra của nhà đầu tư nước ngoài trong bối cảnh Việt Nam đang bước vào giai đoạn mới sau quyết định nâng hạng của FTSE Russell.

Trả lời câu hỏi vì sao một nhà đầu tư đang mua cổ phiếu FPT, Vinamilk hay SSI cần quan tâm đến đầu tư theo chỉ số, ông David Rabinowitz, phụ trách toàn cầu về phân tích chỉ số và cấu trúc thị trường khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại UBS, liên hệ với những thay đổi đã diễn ra tại Trung Quốc.

Theo ông Rabinowitz, Trung Quốc từng có sự tham gia lớn của nhà đầu tư cá nhân. Việt Nam có cấu trúc tương tự, do đó những thay đổi tại thị trường Trung Quốc là cơ sở để ông xem xét và đưa ra kỳ vọng đối với Việt Nam.

Ông cho rằng khi nhà đầu tư gặp phải những rào cản hoặc điều kiện khó giải quyết trên thị trường, họ có thể cảm thấy hoang mang. Ngược lại, việc triển khai các dự án đầu tư phát triển, trong đó có xây dựng hạ tầng, là tín hiệu tích cực để thu hút dòng vốn.

Sự tham gia của nhà đầu tư tổ chức có thể góp phần giúp thị trường ổn định hơn. Nhóm này tạo ra phần “xương sống”, một bộ khung để dòng vốn cá nhân bổ sung vào. Vì vậy, vấn đề đặt ra là làm thế nào để tăng tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức, qua đó cải thiện mức độ ổn định của thị trường.

Hiện nhà đầu tư cá nhân tại Việt Nam chiếm tỷ trọng ở mức khoảng 85–90%, trong khi tổ chức chiếm khoảng 10–15%. Chia sẻ về khả năng thay đổi cơ cấu trong 3 - 5 năm tới, ông Rabinowitz cho rằng, khi Việt Nam tham gia các bộ chỉ số và dòng vốn tiếp tục đi vào qua những giai đoạn tiếp theo, dấu ấn của hoạt động đầu tư theo chỉ số sẽ ngày càng rõ nét và mở rộng hơn.

Ông kỳ vọng Việt Nam sẽ thu hút thêm nhà đầu tư tổ chức, tương tự những thay đổi từng diễn ra tại các thị trường khác, trong đó có Philippines.

“Dựa vào những gì mà tôi quan sát được từ tháng 9 tới nay, tôi đang thấy có rất nhiều nhà quản lý toàn cầu có những góc nhìn và có những hành động rất tích cực. Họ cũng đang muốn tìm kiếm những thị trường mới để đầu tư vào. Tôi nghĩ chắc chắn sẽ có thêm nhiều nhà đầu tư tổ chức tham gia vào thị trường, và chúng ta mới chỉ ở giai đoạn đầu của hành trình này thôi”, ông Rabinowitz chia sẻ.

Bổ sung quan điểm trên, ông Khashayar Surti, CFA, phụ trách giao dịch đa tài sản khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại UBS Asset Management, cho rằng sự tham gia của các quỹ đầu tư chủ động là tín hiệu tích cực.

Theo ông Surti, nhà đầu tư chủ động tìm kiếm cơ hội tại nhiều thị trường trên thế giới. Khi Việt Nam hội nhập sâu hơn vào thị trường vốn toàn cầu, cơ hội thu hút những tổ chức này cũng được mở ra.

Với sự tham gia của cả quỹ chủ động và quỹ thụ động, cơ cấu thị trường có thể trở nên cân bằng hơn giữa nhà đầu tư tổ chức và cá nhân. Theo ông, quá trình này không nhất thiết phải diễn ra ngay lập tức mà tỷ trọng tổ chức có thể tăng dần theo thời gian, từng bước cải thiện cán cân giữa hai nhóm.

Muốn hút thêm dòng vốn, thị trường cần cải thiện điều kiện đầu tư

Về những thay đổi trong điều kiện đầu tư, ông Khashayar Surti cho rằng Việt Nam có thể học hỏi kinh nghiệm từ các thị trường đi trước như Trung Quốc, qua đó kế thừa những cách làm hiệu quả và tránh các hạn chế từng xuất hiện trong quá trình phát triển.

Ông cũng cho rằng, Việt Nam cần tiếp tục cải thiện điều kiện tham gia thị trường và tháo gỡ các điểm nghẽn đối với nhà đầu tư. Cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch, mô hình môi giới toàn cầu và việc nâng cấp hệ thống giao dịch sẽ góp phần nâng cao hiệu quả của hệ sinh thái, đồng thời cải thiện vị thế của Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Để tăng sức cạnh tranh với các thị trường mới nổi khác, Việt Nam cần hoàn thiện môi trường đầu tư, mở rộng các sản phẩm và giải pháp đầu tư. Kinh nghiệm từ Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc) có thể được tham khảo để vận dụng phù hợp với điều kiện trong nước. Bên cạnh đó, các nhà cung cấp chỉ số cần tham gia sâu hơn vào quá trình phát triển thị trường và hệ sinh thái đầu tư.

Về triển vọng dòng vốn sau nâng hạng, ông David Rabinowitz, phụ trách toàn cầu về phân tích chỉ số và cấu trúc thị trường khu vực châu Á – Thái Bình Dương tại UBS, cho rằng cần xem xét đồng thời nguồn cung, thanh khoản và khả năng đáp ứng nhu cầu đầu tư. Thị trường không chỉ cần thu hút nhà đầu tư mà còn phải có môi trường, sản phẩm và nguồn cung phù hợp để đáp ứng nhu cầu mua.

Nhu cầu đầu tư đến từ cả nhà đầu tư trong nước và quốc tế. Việc phát triển thêm các phân khúc chỉ số, kết hợp với nâng cao thanh khoản, sẽ góp phần cải thiện sự cân đối giữa nhóm cá nhân và tổ chức.

Việt Nam cũng cần tiếp tục đa dạng hóa các giải pháp đầu tư và sản phẩm chỉ số để tạo thêm lựa chọn cho nhà đầu tư.

Theo ông Rabinowitz, quá trình phát triển cần được đánh giá thông qua các phân tích so sánh giữa những thị trường và các chuẩn tham chiếu của FTSE Russell. Cách tiếp cận này giúp Việt Nam tham khảo kinh nghiệm trong việc tối ưu hóa công cụ, sản phẩm và hệ sinh thái, qua đó đáp ứng nhu cầu của các nhóm nhà đầu tư.

Cả bên mua và bên bán, cũng như nhà đầu tư ngắn hạn và dài hạn, đều cần có góc nhìn cân đối. Những diễn biến trong quá khứ cần được xem xét để đánh giá tác động đến hiện tại và triển vọng tương lai. Đây cũng là cơ sở để đưa ra các dự báo, kỳ vọng phù hợp hơn, trong đó cần chú trọng ảnh hưởng dài hạn của các dự án đầu tư và phát triển hạ tầng.

Liên quan đến diễn biến giảm điểm sau thời điểm được đưa vào chỉ số, ông Rabinowitz cho rằng nhà đầu tư không nên quá lo ngại trước những đợt sụt giảm kéo dài một vài ngày hoặc một tuần, mà cần tập trung đánh giá tác động trong dài hạn.

Minh bạch, hạ tầng giao dịch là những điều kiện để tiến tới MSCI

Về những ưu tiên để tiến tới được MSCI nâng hạng, ông Rabinowitz cho rằng Việt Nam đang có những thay đổi tích cực. Tuy nhiên, thị trường cần ổn định hơn, trong khi hạ tầng cần tiếp tục được xây dựng và hoàn thiện để thu hút sự quan tâm của các nhà đầu tư giàu kinh nghiệm trên thế giới.

Nếu thực hiện được những việc này, sự tham gia của các tổ chức và nhà đầu tư lớn sẽ mang lại tác động lớn hơn cho Việt Nam.

Những bước tiến của thị trường có sự đóng góp từ các công việc Chính phủ và cơ quan quản lý đã thực hiện nhằm phát triển, minh bạch hóa thị trường. Đây cũng là những nội dung cần tiếp tục triển khai.

Theo chuyên gia, MSCI rất quan tâm đến tính minh bạch. Bên cạnh đó, việc tạo ra trải nghiệm tốt cho nhà đầu tư cũng là yêu cầu quan trọng. Các cải cách cần giúp họ tham gia thị trường thuận lợi hơn, đồng thời tiếp cận được thông tin trước khi đưa ra quyết định giao dịch.

Hạ tầng đầu tư cần bảo đảm tính ổn định, hiện đại và đáp ứng nhu cầu của các tổ chức quốc tế. Mô hình môi giới toàn cầu và cơ chế không yêu cầu ký quỹ trước giao dịch là những thay đổi đã được áp dụng, cùng với các hoạt động cải cách nhằm tạo ra môi trường minh bạch, thông thoáng và ổn định.

“Khi mua bán, giao dịch trên thị trường, nhà đầu tư nhìn thấy thông tin, tiếp cận được thông tin trước khi đưa ra quyết định. Đấy là điều vô cùng quan trọng nếu chúng ta muốn phát triển và mở rộng thị trường”, ông Rabinowitz nói.

Trả lời câu hỏi về việc các công việc phát triển hệ sinh thái có đang diễn ra đúng kế hoạch hay không, ông cho biết quá trình này đang đi đúng hướng, song vẫn còn một số lĩnh vực cần được xem xét sâu hơn.

Theo ông Rabinowitz, tạo lập thị trường là một nội dung quan trọng nhằm giảm ma sát. Các khâu xử lý sau giao dịch, thanh toán và bù trừ cũng cần tiếp tục được hoàn thiện.

“Tôi nghĩ rằng không chỉ riêng thị trường Việt Nam gặp phải vấn đề này, mà tất cả các thị trường khác trong hành trình này đều như vậy”, ông Rabinowitz chia sẻ.