Chủ tịch FiinGroup: Muốn tăng trưởng hai con số, Việt Nam phải trả lời được câu hỏi: ‘Tiền đâu?’

Phát biểu tại Hội thảo “Động lực tăng trưởng kinh tế 2 chữ số và Cơ hội đầu tư năm 2026” diễn ra ngày 13/1, ông Nguyễn Quang Thuân, Chủ tịch kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phẩn FiinGroup cho hay để tăng trưởng hai con số thì câu hỏi lớn nhất là: “Tiền đâu?”, đặc biệt là nguồn vốn dài hạn bởi việc dùng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn đang bộc lộ nhiều rủi ro.

Từ góc độ một đơn vị đối tác của các định chế tài chính nước ngoài lớn như S&P Global hay các quỹ quản lý tài sản có quy mô lên tới hàng nghìn tỷ USD, Chủ tịch FiinGroup cho biết, nhiều tổ chức đánh giá, Việt Nam hoàn toàn có khả năng thực hiện hoá mục tiêu tăng trưởng 8-9%. Tuy nhiên, để đạt mức hai con số, Việt Nam cần nhiều nỗ lực hơn, trong đó vấn đề đầu tiên là nguồn vốn cho tăng trưởng.

Nhấn mạnh các tổ chức quốc tế đánh giá rất cao Việt Nam, ông Thuân cho biết, họ đánh giá rất cao tinh thần: "Nơi nào có ý chí, nơi đó có con đường", S&P Global - một tổ chức xếp hạng uy tín thế giới cũng đã nâng dự báo GDP của Việt Nam lên thêm 0,8 điểm %.  Đặc biệt, các nhà đầu tư nước ngoài rất ưa chuộng các doanh nghiệp Việt Nam có tham vọng lớn thay vì những đơn vị chỉ duy trì tăng trưởng bình bình.

Trở lại câu chuyện hiện thực hoá tham vọng tăng trưởng của Việt Nam năm 2026, ông Nguyễn Quang Thuân chỉ ra các điểm nghẽn của nền kinh tế vốn đang tăng trưởng dựa trên đầu tư. Trong năm qua, tăng trưởng vẫn dựa nhiều vào vốn mồi đầu tư công (tăng gần 30%) và dòng vốn FDI ổn định là hai động lực chính "gánh" chỉ số GDP còn đầu tư của khu vực tư nhân vẫn đang rất là yếu, tiêu dùng chưa phục hồi như trước.

Bên cạnh đó, bất động sản chưa thực sự "ngấm" vào GDP bởi dù nhiều dự án được cấp phép, khởi công nhưng GDP chỉ ghi nhận khi giá trị hàng hóa, dịch vụ cuối cùng được tạo ra. Vì vậy, khi nào dự án được triển khai, sử dụng nguyên vật liệu xây dựng thì lúc đấy bắt đầu kích thích tiêu dùng. Đến khi hoàn thành, đưa vào vận hành, khai thác, cho thuê hoặc tạo công ăn việc làm thì mới tạo thu nhập cho người dân, đóng góp vào tăng trưởng của nền kinh tế.

Chủ tịch FiinGroup cũng nhận định, chỉ khi nào thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam tiệm cận mức 10.000 USD/năm thì cầu tiêu dùng mới có đột phá mạnh mẽ, còn trong 3 - 5 năm tới thì nền kinh tế Việt Nam vẫn phải tăng trưởng dựa trên đầu tư.

Tuy nhiên, để tăng trưởng dựa trên đầu tư thì câu hỏi lớn nhất là: “Tiền đâu?” trong khi đó, vị chuyên gia từ FiinGroup đánh giá, dư địa từ hệ thống ngân hàng không còn nhiều. Việc dùng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn đang bộc lộ nhiều rủi ro, minh chứng là sự đổ vỡ của nhiều doanh nghiệp năng lượng tái tạo dù mô hình kinh doanh rất tốt.

“Ngoài việc tăng năng suất, ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số,…thì chúng ta phải có đủ vốn. Và ở đây không phải vốn ngắn hạn, mà vốn đầu tư dài hạn”, ông Thuân nói.

Ba kênh vốn dài hạn quan trọng cho doanh nghiệp

Trả lời cho câu hỏi này, ông Thuân đề xuất ba kênh vốn chiến lược. Thứ nhất là, trái phiếu doanh nghiệp. cần được tái định nghĩa và phát triển mạnh mẽ. Trong năm tới, Ngân hàng Nhà nước đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15%, đặc biệt là vốn dài hạn không còn nhiều dư bởi vì hệ số án toàn vốn của hệ thống ngân hàng, nhất là nhóm Big4 đã giảm khá mạnh trong thời gian vừa qua.

Bên cạnh đó, mặt bằng lãi suất cho vay cũng có xu hướng tăng do lãi suất huy động tăng. Vì vậy, các doanh nghiệp bắt buộc phải tăng huy động từ kênh trái phiếu doanh nghiệp.

Dự báo năm tới, thị trường trái phiếu doanh nghiệp có thể đạt quy mô 1 triệu tỷ đồng. Đây là kênh vốn dài hạn giúp giảm áp lực lên hệ thống ngân hàng vốn đang gặp rào cản về hệ số an toàn vốn.

Thứ hai là vốn cổ phần, chúng ta có thể kỳ vọng vào dòng vốn ngoại thế hệ mới sau khi thị trường chứng khoán được nâng hạng. Năm qua, việc huy động vốn cổ phần đạt đỉnh lịch sử với khoảng hơn 14 nghìn tỷ đồng là một tín hiệu lạc quan.

Cuối cùng là vốn vay ngoại tệ: Chính phủ đang có chủ trương tăng dư nợ công và vay nợ nước ngoài. Tuy nhiên, rào cản lớn nhất là của các doanh nghiệp Việt Nam khả năng vay vốn của dự án và chi phí vay cao.

 “Chúng tôi làm việc rất nhiều doanh nghiệp, kể cả tập đoàn tài chính lớn của Việt Nam, họ đang chờ đợi lãi suất USD giảm về mức khoảng gần 3% giống như 5-10 năm về trước thì mới có thể đẩy mạnh mô hình này”, ông Thuân cho hay.

Đặc biệt, muốn vay vốn nước ngoài thì phải nâng hạng được tín nhiệm quốc gia. Điều này có giá trị lớn hơn cả nâng hạng chứng khoán. 

Ông Thuân dẫn chứng so sánh với Indonesia: "Dù tình hình vĩ mô của Việt Nam ổn định, nhưng chi phí lãi vay của chúng ta đang cao hơn Indonesia từ 100-200 điểm cơ bản. Một doanh nghiệp Indonesia có thể vay USD với lãi suất 3-4%, trong khi doanh nghiệp lớn của Việt Nam phải trả 7-9%".

Do đó, việc nâng hạng tín nhiệm quốc gia lên mức "Đầu tư" (Investment Grade) thay vì mức "Đầu cơ" (BB+) như hiện tại sẽ giúp giảm gánh nặng lãi suất cho toàn bộ khối doanh nghiệp tư nhân. Đây là giá trị cốt lõi, bền vững hơn cả việc nâng hạng trên thị trường cổ phiếu.

Cuối cùng, lãnh đạo FiinGroup nhắc đến dư địa khổng lồ từ doanh nghiệp Nhà nước. Nếu cải thiện hiệu quả sử dụng vốn thì đây sẽ là đòn bẩy quan trọng cho tăng trưởng.

"Nếu không khai mở được thị trường vốn, các doanh nghiệp không phát triển được thì sẽ mất rất nhiều thời gian để hiện thức hoá mục tiêu tăng trưởng”, Chủ tịch FiinGroup cho biết.