Chính quyền ông Trump đấu trí với Fed về lãi suất: Yếu tố nào sẽ thực sự quyết định?

Chính quyền ông Trump gây sức ép lên Fed

Tại cuộc họp chính sách diễn ra trong hai ngày 16 - 17/9, Fed nhiều khả năng sẽ cân nhắc tăng lãi suất. Chính quyền Tổng thống Doanld Trump có vẻ đang dốc sức ngăn kịch bản đó xảy ra.

Trong tuần qua, đích thân Tổng thống Trump, Phó tổng thống JD Vance, Bộ trưởng Bộ Tài chính Scott Bessent và một cố vấn cấp cao của Nhà Trắng đã lên tiếng kêu gọi Fed giữ nguyên hoặc giảm lãi suất. Đây là một chiến dịch gây sức ép công khai bất thường, ngay cả khi xét đến việc ông Trump vốn thường xuyên chỉ trích ngân hàng trung ương.

Vào ngày 4/9, ông Trump đe dọa sẽ dừng giao thương với nhiều nước trừ khi Fed hạ lãi suất. Trước đây vị tổng thống chưa từng trực tiếp đe dọa áp thuế quan nếu Fed không giảm lãi suất.

Sau đó, ông Peter Navarro, cố vấn kinh tế cấp cao của Nhà Trắng, đã tham gia một cuộc phỏng vấn và cảnh báo việc tăng lãi suất sẽ là hành động “thiếu suy nghĩ” và gây ảnh hưởng tiêu cực đến những lĩnh vực mà Mỹ cần nhất. Ông còn đi xa hơn nữa khi chê bai các thành viên của Ủy ban Thị trường Mở liên bang (FOMC, cơ quan ấn định lãi suất của Fed) là “những gã hề”.

Trước đó hồi đầu tuần, Phó Tổng thống Vance phát biểu: “Chúng tôi tin rằng Fed nên hạ lãi suất”. Ông nói thêm: “Chúng tôi đang nỗ lực rất nhiều để cố đẩy lãi suất xuống, nhưng sẽ thật tốt nếu có một chút giúp đỡ từ Fed”.

Ngoài ra, Bộ trưởng Bộ Tài chính Scott Bessent lưu ý trong cuộc phỏng vấn với CNBC rằng Fed thường không tăng lãi suất trong các cú sốc nguồn cung, trừ khi xuất hiện các tác động lạm phát vòng hai hoặc vòng ba.

Chủ tịch Fed đứng trước thế khó

Chiến dịch gây áp lực của chính quyền ông Trump diễn ra vào thời điểm nhạy cảm với Chủ tịch Fed Kevin Warsh.

Thị trường hiện đánh giá có khoảng 60% Fed sẽ tăng lãi suất tại cuộc họp kế tiếp, được thúc đẩy một phần bởi báo cáo việc làm tháng 8. Cuộc họp sẽ diễn ra chỉ hai tháng trước kỳ bầu cử Quốc hội giữa kỳ, trong bối cảnh đa số cử tri không hài lòng với chính quyền ông Trump vì giá cả và lãi suất cao.

Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng của chiến dịch gây sức ép từ Nhà Trắng đối với ông Warsh vẫn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Tháng trước, Wall Street Journal đưa tin ông Trump thường xuyên trò chuyện với ông Warsh. Một số trợ lý của Tổng thống Trump công khai xác nhận thông tin này, dù ông chủ Nhà Trắng phủ nhận.

Bản thân ông Warsh khẳng định ông Trump không ảnh hưởng đến quyết định của mình. Khi điều trần trước Quốc hội, ông Warsh chỉ ra việc Fed giữ nguyên lãi suất thay vì cắt giảm là bằng chứng cho thấy tính độc lập của tổ chức này. Nhưng mặt khác, ông từng nói tổng thống Mỹ và các chính trị gia có quyền bình luận về chính sách của Fed.

Hồi tháng 5/2019, trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Phó Tổng thống Mike Pence, Bộ trưởng Bộ Tài chính Steve Mnuchin và cố vấn kinh tế Larry Kudlow đều bình luận về việc Fed cần cân nhắc giảm lãi suất. Fed không lập tức phản ứng với áp lực này nhưng đã giảm lãi suất hai tháng sau.

Lập luận của chính quyền ông Trump khi đó và nay về căn bản đều giống nhau: tăng trưởng kinh tế tự thân không gây ra lạm phát, và việc mở rộng năng lực cung ứng của nền kinh tế thông qua chương trình cắt giảm thuế và đầu tư tài sản cố định mạnh mẽ sẽ giúp nâng cao khả năng tăng trưởng mà không tạo thêm áp lực lạm phát.

Trong bài đăng trên Truth Social vào ngày 4/9, ông Trump lập luận rằng vì nền kinh tế đang tăng trưởng rất nhanh, Mỹ nên có lãi suất thấp nhất thế giới.

Các quan chức trong chính quyền ông Trump nhấn mạnh rằng chỉ số CPI lõi (core CPI) đang tăng với tốc độ quy đổi theo năm 1,6% trong ba tháng gần nhất. Tuy nhiên, chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân lõi (core PCEPI) - thước đo lạm phát được Fed ưa chuộng - lại đang tăng với tốc độ quy đổi theo năm trên 3% trong cùng khoảng thời gian.

Bên cạnh đó, một số quan chức Fed đã công khai bày tỏ lo ngại rằng lạm phát đã vượt quá mục tiêu 2% trong hơn 5%, đồng thời chỉ ra những dấu hiệu cho thấy lạm phát đang chịu tác động từ các yếu tố khác ngoài thuế quan hay chi phí năng lượng gia tăng do xung đột giữa Mỹ và Iran. Trong cuộc họp chính sách tháng 7, ba chủ tịch chi nhánh của Fed đã bỏ phiếu trái ngược với các đồng nghiệp để ủng hộ tăng lãi suất 0,25 điểm %.

Trong bài phát biểu tại Jackson Hole cuối tháng 8, ông Warsh cho biết Fed cần phải tập trung hoàn toàn vào lạm phát, lưu ý rằng 54% trong số 199 thành phần của PCEPI đã tăng hơn 3% trong 12 tháng qua.

Tâm điểm của thị trường trong tuần này sẽ là báo cáo CPI được công bố vào ngày 11/9. Giới chức Fed đã nói đây sẽ là một chỉ báo quan trọng để đánh giá liệu lạm phát đang tiếp tục hạ nhiệt hay bắt đầu tăng tốc trở lại, qua đó có thể ảnh hưởng lớn đến quyết định tăng hay giảm lãi suất của Fed. Cho đến nay, chưa có thành viên nào của FOMC công khai thảo luận về khả năng cắt giảm lãi suất.