CEO Điện Máy Xanh: IPO không phải vì tiền, mà muốn tạo ra một cột mốc để bắt đầu lại ở một tầm cao hơn

Có một câu hỏi ông được hỏi đi hỏi lại là "Tại sao lại là bây giờ?". Câu trả lời không phải là con số. Nó là một triết lý.

Khi đang ở đỉnh, lựa chọn leo tiếp

Năm 2025 vừa qua, Điện Máy Xanh ghi nhận kết quả kinh doanh cao nhất kể từ khi thành lập, với doanh thu gần 4 tỷ USD. Doanh nghiệp hiện nắm khoảng 55% thị phần và gần như không có đối thủ đáng kể trong ngành bán lẻ điện máy. Lợi nhuận cũng tăng trưởng mạnh hai năm liên tiếp sau giai đoạn thị trường gặp nhiều khó khăn.

Đối với hầu hết doanh nghiệp ở vị trí đó, lựa chọn thường là giữ nguyên, ổn định và tận hưởng thành quả. Nhưng với Điện Máy Xanh, lựa chọn lại khác.

"Chúng tôi đang ở trên một cái đỉnh của một hình sin. Thay vì cố gắng ở lại đó lâu hơn, chúng tôi chọn vẽ ra một cái hình sin mới, với những thách thức lớn hơn, những lý tưởng và mục tiêu cao hơn để chinh phục", ông Hiểu Em chia sẻ.

Đó là lý do Điện Máy Xanh lựa chọn IPO. Không phải vì cần tiền, mà vì muốn tạo ra một cột mốc để bắt đầu lại ở một tầm cao hơn. Giá chào bán là 80.000 đồng/cổ phiếu, dự kiến niêm yết vào tháng 8/2026, với mục tiêu doanh thu đạt 7 tỷ USD vào năm 2030, tăng khoảng 70% so với hiện tại.

Hai thập kỷ "trồng cây" - giờ đến lúc "tỉa cành"

Nhìn lại hành trình phát triển của Điện Máy Xanh, công thức tăng trưởng suốt nhiều năm qua khá đơn giản: mở cửa hàng và tăng trưởng. Mở thêm cửa hàng và tiếp tục tăng trưởng. Chuỗi phủ khắp cả nước, đạt hơn 3.000 điểm bán. Thị phần tăng từ con số 0 lên 55%.

Nhưng khi đã phủ rộng, mở thêm cửa hàng không còn là câu trả lời duy nhất.

"Nó giống như câu chuyện trồng cây. Hai thập kỷ qua chúng tôi đi trồng. Bây giờ là lúc tỉa cành - những cành già úa, bị sâu - để cái cây tiếp tục phát triển cho giai đoạn tiếp theo", ông Hiểu Em chia sẻ.

Từ cuối năm 2024 đến năm 2025, Điện Máy Xanh chủ động đóng cửa khoảng 400 cửa hàng hoạt động kém hiệu quả. Tuy nhiên, doanh thu vẫn tăng trưởng. Đây là minh chứng sớm nhất cho chiến lược dịch chuyển từ lượng sang chất, đồng thời được xem là trụ cột đầu tiên và quan trọng nhất trong kế hoạch phát triển 5 năm tới.

Ông Hiểu Em cũng thừa nhận, bên cạnh trụ cột đầu tiên này, Điện Máy Xanh đang xây dựng thêm bốn trụ cột mang tính dài hạn hơn, gồm giải pháp tài chính, Thợ Điện Máy Xanh, Super App và mô hình "Điện Máy Xanh thứ hai" là Era Blue tại Indonesia.

"Nếu như trước đây Điện Máy Xanh chúng tôi bán sản phẩm là gần như kết thúc một giao dịch. Bán một cái tivi thì sau khi bán và giao lắp cho khách hàng xong là coi như xong rồi đó. Bây giờ chúng tôi không chỉ bán sản phẩm, chúng tôi bán giải pháp để giúp khách hàng sở hữu cái sản phẩm đó một cách dễ dàng hơn", theo ông Hiểu Em.

Hiện nay, doanh nghiệp muốn đi theo hai hướng song song là giải pháp tài chính và dịch vụ trọn đời.

Với giải pháp tài chính, khách hàng không cần có sẵn tiền mặt vẫn có thể mua sản phẩm. Chương trình trả chậm lên tới 24 tháng với chi phí thấp giúp việc tiếp cận các sản phẩm điện máy trở nên dễ dàng hơn.

"Nhiều khi bây giờ khách hàng không cần tiền nhưng vẫn có thể đến với Điện Máy Xanh để sở hữu sản phẩm một cách dễ dàng."

Mô hình này đặc biệt có ý nghĩa trong bối cảnh sức mua đang hồi phục, khi người tiêu dùng vẫn có nhu cầu nhưng chưa sẵn sàng chi trả một lần.

Với dịch vụ trọn đời, nếu khách hàng mua máy điều hòa tại Điện Máy Xanh, ngoài thời gian bảo hành của nhà sản xuất, doanh nghiệp sẽ bảo hành thêm 4 năm và thực hiện vệ sinh định kỳ 2 lần mỗi năm trong suốt thời gian đó.

Mô hình này không chỉ tạo ra nguồn doanh thu dịch vụ mới mà còn giúp duy trì mối liên kết với khách hàng trong suốt vòng đời sản phẩm. Khi đến thời điểm thay thế thiết bị, khách hàng có xu hướng quay trở lại Điện Máy Xanh một cách tự nhiên.

Đây cũng là nền tảng cho hai trụ cột tiếp theo là Thợ Điện Máy Xanh và Super App.

Động lực mới từ thị trường Indonesia

Nếu Việt Nam đã là sân nhà với khoảng 55% thị phần, thì Indonesia được Điện Máy Xanh xem là một "trang giấy trắng". Theo ông Hiểu Em, quốc gia này có quy mô dân số lớn gấp khoảng 2,5 - 3 lần Việt Nam, GDP bình quân đầu người cao hơn, trong khi khoảng 90% thị trường điện máy vẫn thuộc về các cửa hàng truyền thống.

EraBlue - liên doanh giữa Điện Máy Xanh và Tập đoàn Eraya của Indonesia (theo tỷ lệ sở hữu 45% - 55% theo quy định pháp luật tại nước bạn).

Sau 3 năm hoạt động với tổng vốn góp khoảng 50 triệu USD, Era Blue hiện sở hữu 250 cửa hàng và đạt doanh thu khoảng 3.700 tỷ đồng trong năm 2025.

Tuy vậy, đây vẫn là giai đoạn đầu tư và hoàn thiện mô hình kinh doanh hơn là giai đoạn tăng tốc. Mục tiêu của doanh nghiệp là nâng số lượng cửa hàng lên 500 vào đầu năm 2028, đạt 1.000 cửa hàng vào năm 2030 và hướng tới doanh thu khoảng 800 triệu USD.

Biên lợi nhuận của EraBlue hiện vẫn thấp hơn đáng kể so với hoạt động tại Việt Nam. Dù vậy, ông Hiểu Em cho rằng điều này không quá khác biệt so với giai đoạn đầu phát triển của Điện Máy Xanh cách đây hơn một thập kỷ.

Theo vị CEO, khi quy mô hệ thống đủ lớn, hiệu quả vận hành được cải thiện và khả năng đàm phán với các nhà cung cấp tăng lên, biên lợi nhuận có thể được cải thiện theo thời gian.

Doanh thu bình quân trên mỗi cửa hàng EraBlue hiện đã cao gấp khoảng 2,5 lần so với các cửa hàng có quy mô tương đương tại Việt Nam. Với ông Hiểu Em, điều này cho thấy nhu cầu của thị trường Indonesia là hoàn toàn có thật.

Phá vỡ định kiến bão hòa

Một trong những định kiến lớn nhất mà Điện Máy Xanh phải đối mặt là ngành bán lẻ điện máy đã bão hòa.

55% thị phần rồi, còn tăng trưởng ở đâu? - Đây là một trong những câu hỏi mà Điện Máy Xanh thường xuyên nhận được khi nhắc đến kế hoạch IPO.

Trả lời vấn đề này, ông Hiểu Em cho biết: "Một trong những mục tiêu của đợt IPO lần này là phá vỡ định kiến bão hòa của ngành này."

Theo ông, AI và các công nghệ mới đang rút ngắn chu kỳ thay thế thiết bị điện tử. Những chiếc laptop hay smartphone đã sử dụng vài năm ngày càng có nhiều lý do để được nâng cấp, giúp doanh thu toàn ngành tăng trưởng ngay cả khi sản lượng tiêu thụ không thay đổi đáng kể.

Bên cạnh đó, khoảng 45% thị trường còn lại vẫn đang thuộc về các nhà bán lẻ nhỏ lẻ và kênh truyền thống. Đây là dư địa mà Điện Máy Xanh tin rằng có thể tiếp tục mở rộng thị phần, không phải bằng cạnh tranh giá mà bằng chất lượng dịch vụ.

"Chúng tôi chưa bao giờ đi chệch khỏi định hướng đó - trở thành một nhà bán lẻ đa ngành, không chỉ offline mà có cả online, không chỉ trong nước mà cả ngoài nước. Định hướng này đã được đặt ra từ hơn một thập kỷ trước và giờ chúng tôi đang từng bước hiện thực hóa nó", theo ông Hiểu Em.

Ông Hiểu Em cũng tiết lộ, sau khi hoàn tất niêm yết, Điện Máy Xanh dự kiến trình Đại hội đồng cổ đông thông qua một cơ chế khuyến khích mới có tính chất tương tự chương trình lựa chọn cổ phiếu.

"Nếu mà chúng tôi được thông qua để triển khai chính sách này thì chắc cũng là đơn vị đầu tiên thí điểm một chính sách như thế. Nó sẽ rất khác với chính sách ESOP hiện tại.", ông Hiểu Em chia sẻ.

Theo ông, cơ chế này sẽ gắn với các mục tiêu tăng trưởng doanh thu, lợi nhuận và vốn hóa trong nhiều năm, thay vì mô hình ESOP truyền thống. Các tiêu chí đánh giá được xây dựng ở mức thách thức hơn và hướng tới mục tiêu tạo động lực dài hạn cho đội ngũ lãnh đạo.