Bộ trưởng Indonesia đề xuất thu phí tàu qua eo biển Malacca, tương tự như Iran thu qua Hormuz

Đề xuất bất ngờ

Vào ngày 22/4, Bộ trưởng Bộ Tài chính Indonesia Purbaya Yudhi Sadewa đã nêu ý tưởng áp phí đối với tàu thuyền đi qua eo biển Malacca, như một phần của nỗ lực tối ưu hóa vị thế của nước này trên các tuyến đường thương mại và năng lượng toàn cầu.

Truyền thông Indonesia dẫn lời ông Purbaya cho biết đề xuất này phù hợp với chỉ thị của Tổng thống Prabowo Subianto, rằng Indonesia nên coi mình là một “nhân tố chủ chốt” trên trường kinh tế toàn cầu.

Tại một hội thảo ở Jakarta, ông Purbya phát biểu: “Như tổng thống đã chỉ thị, Indonesia không phải một quốc gia ngoại vi. Chúng ta nằm trên tuyến đường thương mại và năng lượng chiến lược toàn cầu, vậy mà tàu thuyền vẫn đi qua eo biển Malacca mà không bị tính phí - tôi không chắc điều đó đúng hay sai”.

Eo biển Malacca là tuyến hàng hải quan trọng đối với thương mại và năng lượng toàn cầu, hiện không thu phí với tàu thuyền quá cảnh. Eo biển này chủ yếu nằm giữa Indonesia, Malaysia và Singapore, đồng thời kết nối Ấn Độ Dương và Thái Bình Dương. 

Ông Purbaya cho biết ý tưởng trên được lấy cảm hứng từ kế hoạch của Iran về việc thu phí tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Vị bộ trưởng tin rằng cách tiếp cận tương tự tại eo biển Malacca có thể đem lại lợi ích kinh tế đáng kể nếu ba quốc gia ven eo biển phối hợp triển khai.

Ông gợi ý: “Iran đang lên kế hoạch thu phí với tàu thuyền đi qua eo biển Hormuz. Nếu chia khoản thu [tại Malacca] cho ba bên - Indonesia, Malaysia và Singapore - số tiền có thể khá đáng kể. Đoạn eo biển của chúng ta là lớn nhất và dài nhất”.

Tuy nhiên, ông cũng thừa nhận việc hiện thực hóa đề xuất đó sẽ không đơn giản. Bất kỳ cơ chế thu phí nào cũng cần có sự đồng thuận của Malaysia và Singapore. Hiện tại, chính phủ Indonesia mới chỉ coi đây là một ý tưởng ban đầu.

Đề xuất của ông Purbaya đã được nhiều hãng tin Indonesia đăng tải, bao gồm Detik, Berita Satu, Inilah.com, Periskop.id và Kompas. Hiện tại, chính phủ Indonesia vẫn đang coi đề xuất trên là một ý tưởng sơ khai. 

Lập trường của Singapore và Malaysia 

Giới chức Singapore và Malaysia có vẻ có lập trường trái với ông Purbaya. Ngoại trưởng Singapore Vivian Balakrishnan đã tuyên bố rằng các tuyến hàng hải qua Malacca và Singapore phải luôn mở cửa cho tất cả các tàu. Ông còn nhấn mạnh Singapore sẽ không ủng hộ bất kỳ nỗ lực nào nhằm hạn chế tự do hàng hải.

Phát biểu tại một sự kiện của CNBC tại Singapore vào sáng 22/4, ông Balakrishnan nói: “Quyền quá cảnh tự do được đảm bảo cho tất cả tàu thuyền. Chúng tôi sẽ không tham gia vào bất kỳ nỗ lực nào nhằm đóng cửa, ngăn chặn hoặc áp phí trong khu vực lân cận của mình”.

Ông cũng lưu ý nền kinh tế của cả Malaysia, Indonesia và Singapore đều phụ thuộc vào thương mại, do đó việc duy trì tự do hàng hải là vì lợi ích chung.

“Cả ba nước đều hiểu rõ việc giữ eo biển Malacca luôn thông suốt là vì lợi ích của chúng ta. Chúng tôi có một cơ chế hợp tác chung - không phải để thu phí - mà để bảo đảm tuyến hàng hải này vận hành trôi chảy và duy trì trạng thái đó.

Điểm mấu chốt là cả ba quốc gia có lợi ích chiến lược chung trong việc giữ cho tuyến đường này luôn mở”, ông nhấn mạnh.

Bộ trưởng Bộ Giao thông Vận tải Malaysia là ông Anthony Loke cũng có lập trường tương tự. Khi tham dự Tuần lễ Hàng hải Singapore 2026 tại Trung tâm Hội nghị Suntec vào ngày 21/4, ông khẳng định Malaysia vẫn cam kết đảm bảo tự do hàng hải và quá cảnh qua eo biển Malacca.

“Với tư cách là một quốc gia có chủ quyền và là thành viên của Tổ chức Hàng hải Quốc tế, chúng tôi cam kết tuân thủ hệ thống dựa trên luật lệ, trong đó các thành viên thực hiện vai trò của mình trong việc tôn trọng luật pháp quốc tế”, hãng thông tấn nhà nước Bernana dẫn lời ông Loke.