Bà Nguyễn Thị Phương Lam (VDSC): Kinh tế Việt Nam nửa cuối năm còn đối mặt nhiều ‘cơn gió ngược’

Tại Hội thảo Đầu tư 2026 “Đón sóng nâng hạng – Vững bước chu kỳ mới” do CTCP Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) tổ chức sáng 20/6, bà Nguyễn Thị Phương Lam, Giám đốc Phân tích VDSC, cho rằng nền kinh tế Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch sang một chu kỳ tăng trưởng mới.

Theo bà Lam, nếu giai đoạn 2011–2019 là chu kỳ tăng trưởng ổn định quanh mức 6–7% và giai đoạn 2020–2023 bị gián đoạn bởi đại dịch COVID-19 cùng các biến động trên thị trường trái phiếu doanh nghiệp, thì từ năm 2024 nền kinh tế đã quay lại quỹ đạo phục hồi rõ hơn.

Điểm khác biệt của chu kỳ tới không chỉ nằm ở mục tiêu tăng trưởng cao hơn, mà còn ở cách Việt Nam cần tăng trưởng để hướng tới mức trên 10% trong giai đoạn 2026 – 2030.

“Muốn đạt tốc độ tăng trưởng cao như vậy, chúng ta rõ ràng không thể áp dụng theo một mô hình tăng trưởng cũ nữa”, bà Lam nhận định.

Tăng trưởng dưới áp lực vĩ mô

Đánh giá về diễn biến kinh tế 5 tháng đầu năm, bà Lam cho rằng có thể tóm gọn bằng cụm từ “tăng trưởng dưới áp lực vĩ mô”.

Ở chiều tích cực, các chỉ tiêu tăng trưởng chính vẫn duy trì mức khả quan so với cùng kỳ nhiều năm. GDP quý I/2026 tăng 7,83%; chỉ số sản xuất công nghiệp 5 tháng tăng 8,8%; doanh số bán lẻ hàng hóa và dịch vụ tăng 11,8%; kim ngạch xuất nhập khẩu tăng 25,8%.

Dòng vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục duy trì xu hướng tăng, với giải ngân FDI 5 tháng tăng 9,6%. Tuy nhiên, một số biến số vĩ mô bắt đầu tạo sức ép rõ hơn. Cán cân thương mại 5 tháng ghi nhận mức âm 13,8 tỷ USD, trong khi lạm phát bình quân ở mức 4,31%, tiệm cận vùng mục tiêu điều hành.

Ở khu vực tiền tệ, tăng trưởng tín dụng đạt 17,94%, trong khi mặt bằng lãi suất có xu hướng tăng nhanh từ đầu năm. Theo bà Lam, thanh khoản trong nền kinh tế đang ở trạng thái tương đối căng thẳng khi nhiều năm liên tiếp tăng trưởng tín dụng cao hơn tăng trưởng huy động.

Trong bối cảnh đó, điều hành chính sách nửa cuối năm phải tiếp tục cân bằng giữa mục tiêu hỗ trợ tăng trưởng, ổn định tỷ giá, hạ nhiệt lãi suất và kiểm soát lạm phát.

Nhiều “cơn gió ngược” trong nửa cuối năm

Theo Giám đốc Phân tích VDSC, bức tranh nửa cuối năm 2026 vẫn đối mặt nhiều “cơn gió ngược” từ bên ngoài và trong nước.

Ở bên ngoài, lạm phát toàn cầu chưa hoàn toàn hạ nhiệt, trong khi xung đột địa chính trị kéo dài có thể khiến giá năng lượng và nguyên vật liệu tiếp tục biến động. Chính sách tiền tệ của các nền kinh tế lớn vẫn còn thận trọng, qua đó ảnh hưởng tới dòng vốn vào các thị trường mới nổi.

Trong nước, doanh nghiệp vẫn chịu áp lực chi phí đầu vào cao, khả năng hấp thụ vốn chưa đồng đều, một số cân đối vĩ mô chịu sức ép, khiến tâm lý đầu tư còn thận trọng.

Bà Lam cũng lưu ý diễn biến tại khu vực eo biển Hormuz và các yếu tố địa chính trị có thể ảnh hưởng đến giá năng lượng, lạm phát toàn cầu và chính sách tiền tệ của các ngân hàng trung ương lớn. Nếu các rủi ro này hạ nhiệt, Việt Nam sẽ có thêm dư địa để hỗ trợ nền kinh tế.

Không chỉ là câu chuyện đạt mục tiêu tăng trưởng GDP 10%

Ở góc nhìn dài hơn, bà Lam cho rằng để hướng tới tốc độ tăng trưởng cao trong giai đoạn 2026 – 2030, trọng tâm điều hành không chỉ là thúc đẩy các động lực ngắn hạn, mà còn là xử lý các điểm nghẽn nền tảng của nền kinh tế.

Các thông điệp chính sách nổi bật xoay quanh tháo gỡ thể chế, tăng tốc thực thi, phân cấp – phân quyền đi kèm kiểm soát trách nhiệm, tinh gọn bộ máy, thúc đẩy đầu tư công, hạ tầng, logistics, khu công nghiệp và nâng cấp nền kinh tế lên các chuỗi giá trị công nghệ cao.

Theo bà Lam, nhiều văn bản pháp lý đã được ban hành để tháo gỡ khó khăn cho nền kinh tế, song việc cụ thể hóa từ văn bản ra thực tế vẫn còn điểm nghẽn. Các vướng mắc này đến từ thủ tục chồng chéo, tâm lý sợ trách nhiệm và cơ chế xin – cho.

“Ở thời điểm hiện tại rất khó để nói là năm nay có đạt được mục tiêu 10% hay không”, bà Lam nói.

Theo bà, giai đoạn 2026 – 2030 là một lộ trình nhiều năm. Trong những năm đầu của quá trình thay đổi mô hình tăng trưởng, nền kinh tế chưa nhất thiết phải đạt ngay mức tăng trưởng 10% mỗi năm. Nếu nền móng được xây dựng vững chắc trong giai đoạn đầu, đà bứt phá có thể diễn ra ở những năm tiếp theo.

Đầu tư công là trợ lực, chính sách tiền tệ vẫn phải cân bằng

Trong ngắn hạn, tăng trưởng kinh tế vẫn được hỗ trợ bởi khu vực FDI và giải ngân đầu tư công. Với mục tiêu giải ngân đầu tư công lớn trong năm 2026, VDSC ước tính trong 7 tháng còn lại, bình quân mỗi tháng có thể có hơn 110.000 tỷ đồng được giải ngân ra nền kinh tế.

Đây được xem là một trợ lực quan trọng cho thanh khoản trong nửa cuối năm, nhất là trong bối cảnh áp lực lãi suất và thanh khoản hệ thống gia tăng.

Về chính sách tiền tệ, bà Lam cho rằng Ngân hàng Nhà nước vẫn theo hướng cân đối linh hoạt giữa ổn định tỷ giá và hạ nhiệt lãi suất để hỗ trợ nền kinh tế. Từ năm 2022, biên độ tỷ giá đã được mở rộng, cho thấy cơ quan điều hành chấp nhận mức biến động tỷ giá lớn hơn.

Theo bà Lam, khi điều kiện vĩ mô thế giới ổn định trở lại, Ngân hàng Nhà nước có dư địa chấp nhận tỷ giá biến động nhiều hơn một chút để hỗ trợ thanh khoản ra nền kinh tế và hạ nhiệt lãi suất.

Nhìn chung, thông điệp được Giám đốc Phân tích VDSC đưa ra là kinh tế Việt Nam đang có cơ hội bước vào chu kỳ tăng trưởng mới, song nửa cuối năm vẫn là giai đoạn phải xử lý đồng thời nhiều biến số vĩ mô. Trong bối cảnh đó, bài toán không chỉ là đạt một mục tiêu tăng trưởng cụ thể trong một năm, mà còn là xây dựng nền tảng đủ chắc cho một chu kỳ tăng trưởng cao hơn trong các năm tới.