Áp lực giải phóng mặt bằng cho đại công trường APEC Phú Quốc

"Xây xong móng, chuẩn bị lắp trụ thì người dân dựng rào, treo bảng đất tranh chấp, không cho thi công", ông Nguyễn Xuân Trường, Chỉ huy trưởng dự án đường dây 110 kV Phú Quốc - Nam Phú Quốc, triển khai phục vụ Hội nghị cấp cao APEC sẽ diễn ra vào năm tới, nói.

Dự án có 79 vị trí trụ, hiện còn 7 vị trí chưa được bàn giao, thậm chí bị tái chiếm. Tại trụ 60 (khu phố Suối Lớn), mặt bằng đã bàn giao cuối năm ngoái, nhà thầu hoàn tất phần móng. Tuy nhiên, khi chuyển sang lắp dựng cột, một hộ dân dựng rào tôn bao quanh, chặn lối vào với lý do ảnh hưởng đường đi của khu đất phía sau.

"Chúng tôi bị kẹt giữa nhiều áp lực", ông Trường nói, cho biết tiến độ gấp trong khi nhân lực hạn chế, đơn vị còn phải bố trí người trông coi vật tư trị giá hơn hai tỷ đồng.

Không chỉ dự án này, ba công trình điện phục vụ APEC vẫn chưa hoàn tất mặt bằng, dù kế hoạch đóng điện vào tháng 11. Đến giữa tháng 4, trạm biến áp 220 kV còn 3 hộ chưa bàn giao; tuyến 110 kV Phú Quốc - Bắc Phú Quốc còn 43/75 vị trí trụ chưa triển khai. Ngoài ra, 24 vị trí vướng thủ tục chuyển mục đích sử dụng đất rừng, trong khi mùa khô thi công chỉ còn chưa đầy hai tháng.

Theo Tổng công ty Điện lực miền Nam, việc chậm bàn giao chủ yếu do tuyến kéo dài, ảnh hưởng nhiều hộ dân, khối lượng đo đạc lớn. Giá bồi thường tại một số khu vực thấp hơn thị trường khiến người dân chưa đồng thuận, phát sinh khiếu nại kéo dài.

Ngoài ra, biến động đất đai, thay đổi thủ tục cũng gây khó cho quản lý. Một số thửa đất chuyển nhượng nhiều lần, khó xác định chủ sử dụng. Với các trường hợp cản trở thi công, việc cưỡng chế không thể thực hiện ngay do phải qua nhiều bước như vận động, đối thoại, hoàn thiện hồ sơ pháp lý.

Mặt bằng cũng là điểm nghẽn tại nhiều dự án trọng điểm khác. Tuyến ĐT975 (quy mô 10 làn xe) kết nối sân bay Phú Quốc với trung tâm hội nghị APEC còn vướng khoảng 4 km, trong đó 2,5 km chưa bàn giao, cùng 15 công trình vi phạm chưa xử lý.

Ở nhóm dự án đô thị, khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ mới đạt hơn 46% mặt bằng sạch (gần 42 ha trên tổng hơn 88 ha), chưa đáp ứng yêu cầu triển khai đồng bộ.

Ông Nguyễn Tiến Hợp, Giám đốc các dự án BT của Sun Group, cho biết sau khoảng 6 tháng thi công, nhiều hạng mục tuyến ĐT975 không thể triển khai đồng loạt do vướng mặt bằng, ảnh hưởng tiến độ dự án khẩn cấp.

Theo ông Hợp, thiếu mặt bằng khiến thi công bị chia cắt, không thể triển khai liên tục; có đoạn đã đào nhưng không có vị trí đắp do khu vực liền kề chưa bàn giao, làm giảm hiệu quả máy móc và tăng chi phí. Dự án đặt mục tiêu hoàn thành trước 30/4 năm sau, song nguy cơ chậm tiến độ nếu vướng mắc không sớm tháo gỡ.

Để phục vụ APEC 2027, tỉnh An Giang triển khai 21 dự án, trong đó 16 dự án cần giải phóng mặt bằng với tổng diện tích khoảng 1.050 ha. Diện tích thu hồi hơn 912 ha, ảnh hưởng gần 4.000 hộ dân; khoảng 2.906 hộ đủ điều kiện bố trí tái định cư.

Ông Trần Minh Khoa, Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quốc, cho biết khó khăn lớn nhất hiện nay là chính sách tái định cư do nhiều người xây nhà trên đất nông nghiệp. Đây cũng là thực trạng tồn tại rất nhiều năm ở địa phương. Theo quy định những trường hợp này không có chính sách tái định cư. Nếu di dời, giải tỏa người dân sẽ không còn chỗ ở.

"Hơn 1.000 hộ rơi vào trường hợp này, đây là bài toán rất khó", ông Khoa nói, cho biết thêm hiện quỹ đất chỉ đáp ứng khoảng 100 suất tạm cư, trong khi các khu tái định cư đang xây dựng.

Phú Quốc kiến nghị cấp thẩm quyền xem xét cơ chế tái định cư cho nhóm này, đồng thời vận động nhà đầu tư hỗ trợ kinh phí để người dân sớm bàn giao mặt bằng. Về lâu dài, địa phương đề xuất phát triển nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp.

Bên cạnh đó, chính quyền cũng tăng cường vận động, đối thoại trực tiếp với từng hộ dân nhằm tháo gỡ vướng mắc. Đồng thời, các xung đột hạ tầng như điện, viễn thông, cấp nước cũng đang được địa phương phối hợp xử lý, dự kiến sớm hoàn tất. "Chúng tôi đang cố gắng để làm sao đảm bảo tiến độ, hạn chế ảnh hưởng đến nhà thầu", ông Khoa nói.