Xuất khẩu nông sản tăng mạnh, áp lực vẫn lớn

Đây là yêu cầu được Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh trong Hội nghị thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản, tổ chức ngày 8/5 tại TP.HCM. Thông điệp này nhận được sự quan tâm rất lớn của cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu trong bối cảnh ngành hàng đang gặp nhiều thách thức.

Rau quả, thuỷ sản tăng trưởng mạnh nhưng chưa 'dễ thở'

Tại hội nghị, ông Nguyễn Đình Tùng, Phó chủ tịch Hiệp hội rau quả Việt Nam cho biết, 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu rau quả đạt gần hơn 2 tỷ USD, tăng 22% so với cùng kỳ năm 2025.

Trung Quốc vẫn là thị trường lớn nhất chiếm hơn 50% tỷ trọng. Các thị trường trọng điểm khác như Hàn Quốc, Mỹ, Nhật Bản và Trung Đông vẫn duy trì được tốc độ tăng trưởng tốt ở mức 15-20%.

Tuy nhiên, những khó khăn đến từ vấn đề chất lượng và an toàn thực phẩm, những bất cập trong quản lý mã số vùng trồng và giám định, năng lực công nghiệp chế biến còn mờ nhạt. Nhất là áp lực về chi phí logistics đang “cản trở” con đường tăng tốc của ngành hàng rau qua trong những tháng còn lại của năm.

“Giá cước vận tải hiện đang biến động rất bất lợi, tăng gấp 2 đến 3 lần so với giai đoạn 2024-2025 do tác động từ các bất ổn địa chính trị trên thế giới. Tình trạng vi phạm mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói vẫn xảy ra, tiềm ẩn rủi ro rất lớn về việc bị đình chỉ xuất khẩu nếu không kiểm soát chặt chẽ...”, ông Tùng cho biết thêm.

Hiệp hội rau quả Việt Nam cũng kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, yêu cầu các cơ quan chức năng kiểm soát chặt chẽ mã số vùng trồng đã cấp, tăng cường hậu kiểm và xử lý thật nghiêm các trường hợp gian lận để bảo vệ uy tín thương hiệu quốc gia.

Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh đàm phán để mở cửa thị trường cho các mặt hàng tiềm năng như Dứa, Bơ, Na dai (miền Nam gọi là Mãng cầu), Roi (miền Nam gọi là Mận).

Trong khi đó, ông Nguyễn Hoài Nam, Tổng thư ký Hiệp hội chế biến và xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam cho biết 4 tháng qua, xuất khẩu thuỷ sản cũng đã có mức tăng trưởng ấn tượng 15% so với cùng kỳ, đạt 3,7 tỷ USD.

Tuy nhiên, ngành thuỷ sản lại đang đối mặt với khoảng 15 vấn đề tác động tiêu cực đến ngành như: thiếu nguyên liệu, thiếu lao động, giá thành sản xuất cao, dịch bệnh, rào cản thương mại, các điều tra phòng vệ thương mại, các quy định tương đương để hạn chế nhập khẩu, một số bất cập và vướng mắc trong thể chế, quy định pháp luật....

Trong đó, những khó khăn tại 2 thị trường lớn nhất là Mỹ và Châu Âu vẫn chưa được tháo gỡ, có thể khiến hoạt động xuất khẩu bị chậm lại trong thời gian tới.

 “Mục tiêu tăng trưởng của ngành thuỷ sản năm nay là 8-10%, kim ngạch đạt rên 12 tỷ USD. Tuy nhiên, nếu có sự đồng hành, chỉ đạo, hỗ trợ kịp thời của Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng cơ quan có liên quan trong cải cách thể chế, cải thiện môi trường kinh doanh, giảm chi phí tuân thủ và xử lý các rào cản thương mại quốc tế, thì con số này khó có thể đạt được”, ông Nam nói.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết 4 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu nông, lâm, thuỷ sản đạt khoảng 23 tỷ USD, tăng 5,4% so với cùng kỳ năm 2025.

Tuy nhiên, kết quả này cũng cho thấy dù xuất khẩu nông sản tăng trưởng nhưng chưa thật sự đồng đều. Một số lĩnh vực có yếu tố chưa bền vững; một số ngành hàng tăng do phục hồi cục bộ của thị trường thế giới hoặc do thời điểm mùa vụ, trong khi nhiều mặt hàng chủ lực vẫn chịu áp lực về giá, chi phí logistics, rào cản kỹ thuật và thay đổi chính sách của thị trường. 

Nông sản chờ tháo gỡ để bứt tốc

Bộ Nông nghiệp và Môi trường nhận định rằng, quý II và cả năm 2026, tình hình kinh tế - chính trị thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, khó lường. 

Bên cạnh đó, áp lực cạnh tranh từ các quốc gia khác như Thái Lan, Ấn Độ, Brazil, Indonesia cũng sẽ gia tăng. Ngoài ra, những vấn đề trong chính nội tại các ngành hàng cũng sẽ trở thành “nút thắt” để xuất khẩu bứt tốc trong những tháng còn lại của năm 2026.

Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trịnh Việt Hùng cho biết, ngành nông nghiệp đặt mục tiêu kim ngạch xuất khẩu nông lâm thuỷ sản đạt hơn 74 tỷ USD, tăng trên 6% trở lên trong năm 2026.

Để hoàn thành mục tiêu này, ngành nông nghiệp sẽ tập trung thực hiện đồng bộ các giải pháp giữ vững đà tăng trưởng xuất khẩu, đồng thời nâng cao chất lượng tăng trưởng, giảm dần sự phụ thuộc vào xuất khẩu thô, mở rộng thị trường, nâng tỷ trọng chế biến, chủ động đáp ứng các tiêu chuẩn mới, củng cố vị thế nông sản Việt Nam trên thị trường quốc tế.

“Bộ Nông nghiệp và Môi trường sẽ tập trung chỉ đạo, triển khai toàn diện nhiệm vụ thuộc ngành quản lý và sẽ giải quyết những kiến nghị của các doanh nghiệp và hiệp hội ngành hành một cách sớm nhất, cụ thể nhất các khó khăn, ách tắc hiện nay”,  Bộ trưởng nói.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đánh giá, nông nghiệp tiếp tục là trụ đỡ của nền kinh tế, là sinh kế của gần 62% dân số sống ở nông thôn.

“Vì vậy, thúc đẩu sản xuất và xuất khẩu nông lâm thuỷ sản không chỉ là mục tiêu kinh tế mà còn liên quan trực tiếp tới đời sống hàng triệu lao động”, Phó Thủ tướng nói.

Theo Phó thủ tướng, xuất khẩu nông lâm thủy sản đạt hơn 74 tỷ USD là một thách thức lớn, trong bối cảnh thị trường Mỹ, Trung Quốc đều xuất hiện thêm nhiều rào cản, còn xung đột Trung Đông vẫn kéo dài. Do đó, toàn ngành cần phải tập trung tháp gỡ các vướng mắc và quyết tâm phấn đấu đạt được mục tiêu đề ra.

Để thúc đẩy xuất khẩu nông lâm thủy sản, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng yêu cầu các bộ, ngành hoàn thiện thể chế, cải cách thủ tục hành chính mạnh mẽ hơn, tiếp tục tháo gỡ vướng mắc về đất đai, thuế, tín dụng, logistics, truy xuất nguồn gốc, chế biến sâu… Cơ cấu lại sản xuất gắn với thị trường và hội nhập.

“Phải nâng cao chất lượng, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế. Xây dựng thương hiệu nông sản Việt Nam có uy tín trên thị trường thế giới”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.