Xuất khẩu linh kiện ô tô của Toyota Việt Nam vượt mốc 1 tỷ USD

Theo số liệu công bố, trong nửa đầu năm nay, giá trị xuất khẩu phụ tùng của Toyota Việt Nam đạt 37 triệu USD, đóng góp vào mức tích lũy hơn 1 tỷ USD.

Bên cạnh hoạt động xuất khẩu linh kiện, sản lượng sản xuất của đơn vị này trong 6 tháng đầu năm 2026 đạt 11.995 xe, nâng tổng sản lượng tích lũy lên 733.101 xe.

Về mặt phân phối, doanh số bán hàng của Toyota Việt Nam đạt 36.669 xe (bao gồm cả thương hiệu Lexus), tương đương mức tăng 22% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó đáng nói là sự dịch chuyển cơ cấu sản phẩm của Toyota Việt Nam đối với mảng xe lai (Hybrid Electric - HEV). Doanh số xe HEV trong 6 tháng đầu năm đạt 7.081 xe (bao gồm 5 mẫu xe), tăng 106% so với cùng kỳ năm trước. 

Đồng thời, TMV ghi nhận mức đóng góp ngân sách nhà nước hơn 482 triệu USD trong nửa đầu năm 2026, đưa tổng số tiền đóng góp tích lũy lên hơn 15,4 tỷ USD.

Tại một hội nghị diễn ra vào tháng 9/2024 do Chính phủ tổ chức, công nghiệp phụ trợ được định nghĩa bao gồm các sản phẩm có vai trò hỗ trợ sản xuất thành phần chính như linh kiện, phụ liệu, phụ tùng, bao bì, nguyên liệu sơn, nhuộm.

Việc phát triển phân khúc này được xác định là giải pháp để tăng khả năng thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, đẩy mạnh tiếp nhận, chuyển giao công nghệ và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Việt Nam.

Cột mốc xuất khẩu 1 tỷ USD linh kiện của TMV diễn ra trong bối cảnh bên ngoài Việt Nam - thị trường xuất khẩu của Toyota, ngành công nghiệp phụ trợ ô tô toàn cầu đang đối mặt với sự thu hẹp của thị trường xe động cơ đốt trong. 

Theo đánh giá của Ernst & Young Global, ngành công nghiệp ô tô đang trải qua một cuộc chuyển đổi mang tính lịch sử.

Ngành công nghiệp phụ trợ trị giá 1.900 tỷ USD phục vụ xe động cơ đốt trong được dự báo sẽ ghi nhận mức tăng trưởng chậm lại. Các nhà cung cấp linh kiện từ bình xăng đến kim phun nhiên liệu đang chứng kiến thị trường thu hẹp. 

Ernst & Young dự báo khoảng 25% lợi nhuận hiện nay đến từ các linh kiện xe xăng/dầu cũ sẽ chịu ảnh hưởng, với mức giảm dự kiến 50% so với hiện tại vào năm 2030.

Sự khác biệt về cấu tạo vật lý là nguyên nhân cốt lõi. Một hệ thống truyền động của xe Tesla chỉ có khoảng 20 bộ phận chuyển động (bao gồm hộp số một cấp không cần bánh răng), trong khi xe chạy xăng cần hàng trăm bộ phận như bộ tản nhiệt, kim phun nhiên liệu, bugi và hệ thống ống xả.

Tại Mỹ, Hiệp hội Thị trường Thiết bị chuyên dụng (SEMA), đại diện cho 7.000 nhà cung cấp (chủ yếu là doanh nghiệp nhỏ), cho biết khoảng 30% sản phẩm của các thành viên phụ thuộc vào động cơ đốt trong. 

Doanh số của nhóm này trong năm trước đó đạt 52 tỷ USD. Các chính sách vĩ mô cũng đang tạo áp lực lên chuỗi cung ứng cũ: Mỹ đề xuất giới hạn khí thải yêu cầu 2/3 số xe bán ra vào năm 2032 phải là xe điện, trong khi bang California yêu cầu 100% xe mới bán ra sau năm 2035 là xe không phát thải.

Ông Julie Fream, Chủ tịch Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô & thiết bị - Nhà cung cấp thiết bị gốc (MEMA) nhận định, thách thức lớn nhất của các công ty sản xuất linh kiện là xác định thời điểm chuyển đổi, nhằm tránh tình trạng đầu tư quá sớm dẫn đến dư thừa công suất, hoặc quá muộn sẽ đánh mất thị phần.

Sự chuyển dịch đang tạo ra các luồng phân bổ vốn trái chiều trong ngành phụ trợ. 

Theo ghi nhận của Ernst & Young, một đơn vị cung cấp linh kiện ô tô tại Mỹ ban đầu lên kế hoạch thoái vốn khỏi mảng sản xuất linh kiện xe xăng để đầu tư xe điện. 

Tuy nhiên, định hướng này đã thay đổi sau khi bộ phận linh kiện xe xăng được mua lại với giá 7 tỷ USD vào năm 2022. Hiện doanh nghiệp này tập trung phát triển các sản phẩm dùng được cho cả hai loại xe, như hệ thống treo và phanh.

Ở chiều ngược lại, một doanh nghiệp khác đã quyết định phân bổ 4 tỷ USD vào công nghệ xe điện, thực hiện các thương vụ mua lại doanh nghiệp sạc và pin, đồng thời thoái vốn 3 - 4 tỷ USD tại các bộ phận truyền thống. 

Hoạt động kinh doanh phụ tùng xe điện của công ty này ghi nhận mức tăng trưởng 72% trong năm trước đó (với 25% doanh thu đến từ xe điện) và kỳ vọng đạt điểm hòa vốn vào đầu năm nay.

Dữ liệu từ Mordor Intelligence ước tính thị trường phụ tùng và linh kiện xe điện toàn cầu đạt 124,5 tỷ USD vào năm 2024 và dự kiến đạt 323,5 tỷ USD vào năm 2029, tương đương tốc độ tăng trưởng kép hàng năm (CAGR) ở mức 21,22%. 

Động lực tăng trưởng được xác định đến từ các tiêu chuẩn khí thải khắt khe của các chính phủ, các chính sách ưu đãi thuế, trợ cấp tài chính, cũng như sự gia tăng số lượng và công nghệ của các trạm sạc.