Xuất khẩu hồ tiêu tăng mạnh, dòng chảy sang Trung Đông có sự dịch chuyển

Xuất khẩu hồ tiêu tăng mạnh, dòng chảy sang Trung Đông có sự dịch chuyển

Theo Hiệp hội Hồ tiêu và cây gia vị Việt Nam (VPSA), bức tranh chung của toàn ngành hồ tiêu và gia vị trong 4 tháng đầu năm cho thấy đà tăng trưởng khá tích cực, trong đó tăng trưởng về lượng cao hơn tăng trưởng về giá trị, phản ánh xuất khẩu được mở rộng mạnh về quy mô hàng hóa nhưng tốc độ tăng kim ngạch chưa tương ứng hoàn toàn do giá xuất khẩu của một số nhóm mặt hàng chưa tăng đồng đều.

Hồ tiêu tiếp tục là mặt hàng dẫn dắt toàn ngành, trong khi một số mặt hàng như quế, bạch đậu khấu, nhục đậu khấu, hoa hồi, ớt và nhóm gừng, nghệ ghi nhận biến động không đồng nhất, cho thấy tăng trưởng của toàn ngành vẫn có sự phân hóa giữa các nhóm sản phẩm.

Số liệu của Cục Hải quan Việt Nam cho thấy, trong tháng 4, Việt Nam xuất khẩu 30.945 tấn hồ tiêu các loại, kim ngạch đạt 193,9 triệu USD, so với tháng trước tăng 1,3% về lượng nhưng giảm 2,8% về kim ngạch, còn so với cùng kỳ năm ngoái tăng 17,3% về lượng và 5,4% về kim ngạch.

Tính chung trong 4 tháng đầu năm, Việt Nam xuất khẩu 96.833 tấn hồ tiêu các loại, kim ngạch đạt 623 triệu USD, tăng mạnh 31,6% về lượng và 22,6% về giá trị kim ngạch so với cùng kỳ năm 2025.

Đây cũng là mức kim ngạch xuất khẩu cao nhất ghi nhận được của ngành hồ tiêu trong 4 tháng đầu năm kể từ trước đến nay, dù giá xuất khẩu bình quân giảm 6,8%, xuống còn 6.434 USD/tấn.

Xét về thị trường xuất khẩu, Mỹ tiếp tục là khách hàng lớn nhất của hồ tiêu Việt Nam với khối lượng đạt 24.763 tấn, tăng 39,4% so với cùng kỳ năm ngoái và chiếm 25,6% tổng thị phần xuất khẩu.

Đứng thứ hai là Trung Quốc với 13.124 tấn, tăng mạnh gần 4 lần (289,3%) so với cùng kỳ, chiếm 13,6% thị phần.

Bên cạnh đó, xuất khẩu hồ tiêu sang nhiều thị trường khác cũng ghi nhận mức tăng trưởng ấn tượng như: Thái Lan tăng 130,1%; Ai Cập tăng 113,4%; Philippines tăng 48%; Hà Lan tăng 45,1%...

Đà tăng tại các thị trường trên đã phần nào bù đắp cho sự sụt giảm xuất khẩu sang Đức (-26,4%), Ấn Độ (-36,1%) và Anh (-13,8%)…

Đáng chú ý, xuất khẩu hồ tiêu sang UAE trong 4 tháng đầu năm đã giảm tới 57,1%, xuống còn 1.254 tấn. Nếu như cùng kỳ năm ngoái UAE đứng thứ 5 trong số các thị trường nhập khẩu hồ tiêu lớn nhất của Việt Nam, thì nay đã tụt xuống vị trí thứ 19, với thị phần giảm từ 4% xuống còn 1,3%.

Cuộc xung đột tại Trung Đông đang ảnh hưởng đáng kể đến hoạt động xuất khẩu sang thị trường tiêu thụ hồ tiêu lớn nhất của Việt Nam trong khu vực. Riêng trong tháng 4, xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam sang UAE chỉ đạt 89 tấn, giảm tới 93,8% so với cùng kỳ. Trước đó, trong tháng 3, hoạt động xuất khẩu sang thị trường này thậm chí đã tạm ngưng.

Mặc dù vậy, xuất khẩu hồ tiêu sang một thị trường quan trọng khác trong khu vực là Ả Rập Xê Út bất ngờ tăng mạnh trong tháng 4, lên 726 tấn – mức cao nhất trong 9 năm qua, tương ứng tăng 3,2 lần so với tháng trước và 2,2 lần so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 4 tháng đầu năm đạt 1.494 tấn, tăng 68,8%.

Diễn biến này cho thấy dòng chảy xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam vào khu vực Trung Đông đang có sự dịch chuyển trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị tiếp tục diễn biến phức tạp. Hoạt động lưu thông qua Eo biển Hormuz vẫn gần như tê liệt bất chấp lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran.

Dự báo hai kịch bản xuất khẩu

Mặc dù đạt được những kết quả khả quan, VPSA cho biết hoạt động xuất khẩu hồ tiêu và gia vị vẫn đang đối mặt với nhiều thách thức. Các thị trường nhập khẩu ngày càng yêu cầu cao về dư lượng thuốc BVTV, truy xuất nguồn gốc, chứng nhận bền vững, kiểm soát chất lượng.

Ngoài ra, cạnh tranh từ các quốc gia sản xuất khác ngày càng cao (Brazil và Campuchia đối với hồ tiêu).

Việc xác nhận vùng trồng cũng gặp nhiều khó khăn khi một số xã có các loại cây gia vị (hồ tiêu, quế, hồi, thảo quả…) không xác nhận diện tích và sản lượng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn gặp khó trong tiếp cận vốn khi lãi suất tăng và tín dụng bị siết chặt.

Đặc biệt, tình hình xung đột vũ trang tại Trung Đông khiến chi phí logistics và vận chuyển quốc tế bị phát sinh thêm các khoản phí bất khả kháng, ảnh hưởng tiến độ giao hàng. Một số cont hàng đang vướng mắc tại Trung Đông khi chuyển tải qua nước khác mà bị kẹt tại Jebel Ali trong khi hãng tàu không có phương án xử lý.

VPSA nhận định trong trường hợp xung đột kéo dài, xuất khẩu hồ tiêu của Việt Nam dự kiến vẫn duy trì đà tăng trưởng ổn định. Sản lượng xuất khẩu có thể tương đương hoặc giảm nhẹ khoảng 3-5% so với năm 2025 (248.000 tấn), tuy nhiên kim ngạch xuất khẩu vẫn được kỳ vọng tăng từ 5-10% nhờ mặt bằng giá duy trì ở mức cao.

Ngược lại, trong trường hợp xung đột tại khu vực Trung Đông sớm kết thúc, xuất khẩu có thể ghi nhận mức tăng trưởng tích cực hơn, với sản lượng tăng khoảng 5-10% và kim ngạch tăng xấp xỉ hoặc trên 10%.

Động lực chính đến từ sự phục hồi nhu cầu nhập khẩu tại các thị trường lớn, đặc biệt là Mỹ - nơi dự kiến sẽ tăng nhập khẩu trở lại (ít nhất 20-30%) sau khi sụt giảm trong năm 2025 và Trung Quốc - thị trường đã trì hoãn mua trong hai năm qua để chờ giá giảm.

Tuy nhiên, trong bối cảnh giá hồ tiêu duy trì ở mức cao trong thời gian dài, nhu cầu nhập khẩu của Trung Quốc được dự báo sẽ quay trở lại nhằm phục vụ tiêu dùng nội địa.

Hiện nay, nhu cầu tiêu thụ hồ tiêu của Trung Quốc ước đạt khoảng 90-100 nghìn tấn mỗi năm, trong khi sản lượng sản xuất trong nước chỉ đạt khoảng 30 nghìn tấn, tạo ra khoảng cách cung - cầu đáng kể, buộc thị trường này phải tăng cường nhập khẩu trong năm nay.

Để hỗ trợ doanh nghiệp, VPSA kiến nghị cần tiếp tục cải thiện khả năng tiếp cận tín dụng cho doanh nghiệp nông sản, đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ, đồng thời xây dựng hệ thống thống kê vùng trồng chi tiết để phục vụ quản lý. Hiệp hội cũng đề xuất tăng cường phối hợp với Đài Loan (Trung Quốc) và Trung Quốc nhằm tháo gỡ vướng mắc về cảnh báo Sudan IV và cập nhật dữ liệu doanh nghiệp theo Lệnh 280, tránh gián đoạn xuất khẩu.

Trên thị trường nội địa Việt Nam, giá tiêu trong những tháng đầu năm nay có xu hướng giảm do nguồn cung được bổ sung từ vụ thu hoạch mới và tác động của cuộc xung đột tại Trung Đông. Tính đến ngày 11/5, giá tiêu tại các địa phương sản xuất trọng điểm dao động trong khoảng 141.000 - 144.000 đồng/kg, giảm 5 – 6% (7.000 – 9.000 đồng/kg) so với cuối năm ngoái.