Xuất khẩu gạo sang Trung Đông gặp khó, Thái Lan xoay trục sang châu Á và châu Phi

Theo Nikkei Asia, căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông, đặc biệt là việc Iran đóng cửa eo biển Hormuz đã ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động vận chuyển nhiên liệu và hàng hóa. Diễn biến này khiến hoạt động xuất khẩu gạo của Thái Lan sang khu vực Trung Đông gặp trở ngại đáng kể.

Theo số liệu thống kê trong năm 2025, Thái Lan xuất khẩu khoảng 1,34 triệu tấn gạo sang Trung Đông, chủ yếu tới Iraq và Yemen, chiếm khoảng 17% tổng kim ngạch xuất khẩu. Tuy nhiên, Chính phủ Thái Lan cho biết lượng hàng xuất khẩu sang khu vực này đã bắt đầu sụt giảm trong tháng gần đây do chi phí logistics tăng cao và các tuyến vận tải bị gián đoạn.

Bà Arada Fuangtong, Tổng giám đốc Vụ Ngoại thương (Bộ Thương mại Thái Lan), nhận định trong kịch bản tiêu cực nhất, phần lớn lượng gạo xuất khẩu hàng năm sang Trung Đông có thể bị mất hoàn toàn.

Theo bà, các đơn hàng từ những thị trường trọng điểm trong khu vực khó có khả năng phục hồi trong ngắn hạn, khi việc đóng cửa eo biển Hormuz tiếp tục cản trở hoạt động vận chuyển.

Không chỉ đối mặt với hạn chế về logistics, các doanh nghiệp xuất khẩu còn chịu áp lực từ chi phí gia tăng. Bộ Thương mại Thái Lan cho biết chi phí nhiên liệu và phí bảo hiểm đều tăng mạnh, trong đó phí bảo hiểm rủi ro đã tăng tới 40%, làm suy giảm khả năng cạnh tranh về giá của gạo Thái Lan trên thị trường quốc tế.

Trước những yếu tố bất lợi này, cơ quan chức năng dự báo xuất khẩu gạo năm nay khó đạt mục tiêu 7 triệu tấn. Trước đó, trong năm 2025, Thái Lan đã xuất khẩu 7,9 triệu tấn gạo ra thị trường toàn cầu. Tuy nhiên, sản lượng xuất khẩu năm nay được dự báo có thể giảm xuống mức thấp nhất trong vòng 5 năm, trong bối cảnh đồng baht tăng giá và cạnh tranh gia tăng từ các quốc gia xuất khẩu lớn như Ấn Độ và Việt Nam.

Để ứng phó, Bộ Ngoại thương Thái Lan dự kiến tổ chức các cuộc họp với Hiệp hội các nhà xuất khẩu gạo nhằm thảo luận các giải pháp thúc đẩy tiêu thụ. Giới chức nước này lo ngại nhu cầu xuất khẩu suy yếu có thể kéo giá lúa trong nước đi xuống, ảnh hưởng trực tiếp tới thu nhập của nông dân và tác động lan tỏa đến nền kinh tế.

Trong ngắn hạn, Thái Lan định hướng chuyển dịch thị trường, tập trung đẩy mạnh xuất khẩu sang các quốc gia châu Á như Trung Quốc, Hồng Kông (Trung Quốc) và Singapore thông qua các hoạt động xúc tiến thương mại.

Bên cạnh đó, Chính phủ quốc gia này cũng lên kế hoạch mở rộng xuất khẩu sang châu Phi bằng cách tăng cường tiếp thị, tổ chức hội chợ thương mại và thúc đẩy các thỏa thuận mua bán cấp chính phủ.

Theo dữ liệu thương mại trong năm 2025, các quốc gia châu Phi chiếm khoảng 33% tổng lượng xuất khẩu gạo của Thái Lan, với các thị trường chủ lực gồm Nam Phi, Senegal và Angola. Trong khi đó, khu vực châu Á chiếm khoảng 22%, dẫn đầu là Trung Quốc, Malaysia và Nhật Bản.