Xiaomi, Oppo, Vivo nguy cơ bù lỗ: Ngành smartphone khủng hoảng chưa từng có

Các nhà sản xuất điện thoại thông minh hàng đầu Trung Quốc, bao gồm Xiaomi, Oppo và Vivo, vừa hạ mục tiêu xuất xưởng trong năm nay. Một số hãng cắt giảm kỷ lục lên tới 30% trong bối cảnh chi phí leo thang và tình trạng khan hiếm linh kiện không ngừng bóp nghẹt thị trường.

Xiaomi - ông lớn dẫn dắt thị trường smartphone Trung Quốc vốn nổi tiếng với các dòng sản phẩm giá rẻ - hồi đầu năm nay chỉ đặt mục tiêu xuất xưởng khoảng 135 triệu máy, giảm mạnh so với con số 170 triệu chiếc của năm 2025.

Trong dự báo mới nhất vừa được tiết lộ, hãng phải tiếp tục cắt giảm triển vọng này thêm 30%, xuống chỉ còn khoảng 95 triệu máy. Các nguồn tin cho biết, tình trạng khan hiếm linh kiện trầm trọng cùng giá cả leo thang đã làm đảo lộn hoàn toàn lộ trình phân phối. 40 triệu sản phẩm Xiaomi, theo đó, sẽ không thể xuất hiện trên thị trường như kế hoạch. 

Là thương hiệu smartphone lớn thứ ba thế giới chỉ sau Samsung và Apple, Xiaomi cũng đã bắn tín hiệu cảnh báo tới một số nhà cung ứng rằng mục tiêu này có thể sẽ còn bị điều chỉnh giảm sâu hơn nữa nếu các điều kiện trên chuỗi cung ứng không có dấu hiệu cải thiện.

Các đối thủ đồng hương là Oppo và Vivo cũng lần lượt hạ dự báo sản lượng xuống dưới ngưỡng 90 triệu máy. Honor trong khi đó tuyên bố sẽ không duy trì được đà tăng trưởng trong năm 2026, sau khi vừa lập kỷ lục xuất xưởng 71 triệu máy vào năm ngoái.

“Mức sụt giảm sản lượng 15% đã trở thành mức sàn chung cho hầu hết các khách hàng Trung Quốc. Có những bên cắt giảm hơn 20%, hoặc thậm chí 30% so với kế hoạch năm 2026”, giám đốc một nhà cung ứng linh kiện chia sẻ với Nikkei Asia.

“Chúng tôi lo ngại nhất cho trường hợp của Xiaomi, bởi sức mạnh thương hiệu dựa trên lợi thế về giá của họ đang bị thách thức nghiêm trọng khi chi phí của mọi thứ đều tăng vọt”, vị giám đốc này nói thêm. “Các dự báo đã bị điều chỉnh giảm một cách chóng mặt kể từ tháng 3, khi khủng hoảng nguồn cung và chi phí leo thang siết chặt ngành smartphone”.

Trái ngược với sự ảm đạm của máy mới, nhu cầu linh kiện cho thị trường hậu mãi (sửa chữa) và điện thoại tân trang lại tăng mạnh trong năm nay, đặc biệt là tại Trung Quốc. Nguyên nhân là do người tiêu dùng có xu hướng kéo dài thời gian sử dụng thiết bị lâu hơn dự kiến trước làn sóng tăng giá chung của các dòng máy mới.

“Hiện tại rất khó để lên kế hoạch cho các sản phẩm mới của ngay cả năm sau, bởi chúng tôi hoàn toàn mù tịt về việc mình có thể gom được những loại linh kiện nào để lắp ráp cho phù hợp với thiết kế”’, một quản lý cấp cao tại một hãng smartphone Trung Quốc ngậm ngùi thừa nhận. “Bài toán không chỉ nằm ở chip nhớ, mà còn ở một số loại bảng mạch in (PCB) cùng các dòng chip bổ trợ khác”.

Khủng hoảng chưa từng có

Ngành công nghiệp điện thoại thông minh, tương tự như ngành sản xuất máy tính cá nhân (PC), đang chật vật trước cuộc khủng hoảng chip nhớ kéo dài, khi các nguồn lực linh kiện cốt lõi đều đang bị ưu tiên phân bổ cho hạ tầng trí tuệ nhân tạo (AI). Các nhà sản xuất PC đã phải tăng giá bán để bù đắp chi phí chip và linh kiện đắt đỏ, trong đó, Apple gần đây buộc tăng giá MacBook và iPad do chi phí chip nhớ leo thang.

Trước tình hình đó, công ty nghiên cứu thị trường Counterpoint Research đã điều chỉnh hạ dự báo đối với thị trường smartphone toàn cầu, ước tính mức sụt giảm lên tới 14% trong năm 2026 - đợt lao dốc nghiêm trọng nhất từng được ghi nhận trong lịch sử do khủng hoảng linh kiện. IDC, một hãng nghiên cứu uy tín khác, cũng dự báo thị trường điện thoại sẽ bốc hơi 14%. Hệ điều hành Android, nơi cả Xiaomi, Oppo, Vivo và Honor đều đang sử dụng, được dự báo chứng kiến mức suy giảm nặng nề lên tới 21%.

Tuy nhiên, các nhà phân tích của IDC nhận định Samsung - một đại diện khác của phe Android - lại nắm giữ vị thế tốt hơn để chiếm lĩnh thị phần từ tay các đối thủ nhờ chiến lược tập trung vào phân khúc cao cấp và có năng lực tiếp cận nguồn chip nhớ mạnh mẽ hơn.

Một trong những lý do khiến sự bùng nổ của hạ tầng AI tác động lên các hãng smartphone là việc họ buộc phải giành giật linh kiện trực tiếp với các gã khổng lồ như Nvidia. Lấy ví dụ, các dòng chip nhớ DRAM năng lượng thấp (LPDDR) vốn trước đây dành riêng cho thiết bị di động, thì nay lại ngày càng được săn đón ráo riết để trang bị cho các máy chủ AI (AI servers). Chỉ riêng một khay vi xử lý Vera CPU của Nvidia đã ngốn một lượng khổng lồ chip LPDDR. Hệ quả là, các nhà sản xuất điện thoại thông minh ngay lập tức bị đẩy xuống cuối hàng trong danh sách ưu tiên.

Hai nhà phát triển chip di động lớn nhất hành tinh là MediaTek và Qualcomm đều đã chủ động dịch chuyển trọng tâm chiến lược sang mảng trung tâm dữ liệu (data center) vốn mang lại biên lợi nhuận béo bở hơn nhiều. MediaTek nằm trong số nhiều nhà phát triển chip và sản xuất linh kiện tăng giá bán do chi phí sản xuất và vật liệu đầu vào phi mã. 

Trước đó, Nikkei Asia từng đưa tin gần như mọi linh kiện điện tử đều đang chứng kiến làn sóng tăng giá hoặc siết chặt nguồn cung, từ chip nhớ, bộ xử lý trung tâm (CPU) cho đến bảng mạch in và vải thủy tinh. Năng lực đóng gói và các dịch vụ chế tạo chip tiên tiến cũng rơi vào tình trạng quá tải và liên tục tăng giá.

Một giám đốc khác đến từ nhà cung ứng linh kiện phân tích rằng, việc chi phí chip nhớ và các linh kiện khác leo thang đang đặt ra gánh nặng đặc biệt cho các hãng smartphone vốn sống dựa vào các dòng máy phân khúc tầm trung và giá rẻ.

“Tệp khách hàng mục tiêu của họ là những người cực kỳ nhạy cảm về giá, do đó các hãng xe hay hãng điện thoại phân khúc này rất khó để đổ toàn bộ chi phí tăng thêm lên vai người tiêu dùng. ... Cắt giảm mục tiêu sản xuất là lựa chọn tối ưu duy nhất của họ lúc này, nếu không, họ sẽ phải chấp nhận bù lỗ trên mỗi chiếc máy bán ra”, vị giám đốc này đúc kết.