Xã, phường quá nhỏ có thể đề xuất sáp nhập, quá rộng có thể chia tách

Thảo luận tại tổ Quốc hội về tình hình kinh tế - xã hội chiều 18/10, Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải cho biết nhiều đại biểu, trong đó có lãnh đạo địa phương, quan tâm liệu thời gian tới có tiếp tục sắp xếp, sáp nhập các xã, phường hay không.

Theo ông, Trung ương đã có kết luận về vấn đề này, giao các tỉnh, thành phố chủ động rà soát, xem xét và đề xuất điều chỉnh đơn vị hành chính cấp xã phù hợp với tình hình thực tế.

Với những xã, phường có quy mô quá nhỏ, không bảo đảm không gian và dư địa phát triển, địa phương có thể đề xuất sáp nhập. Việc này cần xem xét khi hai đến ba xã, phường liền kề có điều kiện kinh tế, văn hóa, xã hội tương đồng, giao thông thuận lợi, có thể kết hợp để quy hoạch và phát triển hiệu quả hơn.

Tuy nhiên, Bộ trưởng lưu ý việc sáp nhập phải được tập thể lãnh đạo địa phương bàn bạc, thống nhất, lấy ý kiến người dân, tạo sự đồng thuận trước khi trình Trung ương xem xét, quyết định.

Ngược lại, với những xã, phường được hình thành từ việc sáp nhập ba đến bốn đơn vị trước đây nhưng địa bàn quá rộng, phát sinh khó khăn trong quản lý, điều hành và phục vụ người dân, địa phương có thể chủ động đề xuất chia tách.

"Việc điều chỉnh phải tuân thủ đúng quy trình, thẩm quyền, trên tinh thần địa phương quyết, địa phương làm, địa phương chịu trách nhiệm", Bộ trưởng Nội vụ nói.

Nghiên cứu xây dựng xã, phường hạt nhân để thúc đẩy phát triển

Bộ trưởng Nội vụ cho biết cơ quan này đang nghiên cứu, tham mưu Chính phủ và Bộ Chính trị về mô hình xã, phường tiêu biểu đóng vai trò hạt nhân phát triển, tạo động lực cho các địa bàn lân cận.

Theo định hướng đang nghiên cứu, Trung ương sẽ ban hành nguyên tắc, tiêu chí chung, còn địa phương căn cứ điều kiện thực tế để lựa chọn.

Mỗi tỉnh, thành phố chỉ nên chọn khoảng 3-4 xã, phường làm hạt nhân. Các địa bàn được lựa chọn cần có quy mô phù hợp, vị trí tương đối trung tâm, thuận lợi kết nối với khu vực xung quanh. Đồng thời, phải có điều kiện tốt về hạ tầng, giao thông, thông tin liên lạc, đội ngũ cán bộ và chuyển đổi số.

Sau khi lựa chọn, địa phương sẽ tập trung đầu tư hạ tầng, nhân lực và quy hoạch theo hướng liên kết với các xã, phường lân cận, thay vì phát triển riêng lẻ.

Theo Bộ trưởng, mô hình này có thể hình thành các khu vực liên kết về đầu tư, sản xuất, cung ứng nguyên vật liệu, thương mại và dịch vụ.

Những địa bàn có lợi thế về giao thông, công nghiệp, thương mại sẽ kết nối thành chuỗi, qua đó thúc đẩy kinh tế và nâng cao đời sống người dân trong cả khu vực. "Việc xây dựng xã, phường hạt nhân không làm thay đổi mô hình tổ chức hay phát sinh thêm cấp hành chính", ông khẳng định.

Sau đợt sắp xếp đơn vị hành chính giữa năm 2025, cả nước có 3.321 xã, phường, đặc khu. Theo thống kê của Bộ Nội vụ, 705 xã, phường chưa đạt tiêu chuẩn về diện tích tự nhiên hoặc quy mô dân số theo quy định của Ủy ban Thường vụ Quốc hội. Trong đó, 17 đơn vị chưa đạt cả hai tiêu chuẩn, 529 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn diện tích và 159 đơn vị chưa đạt tiêu chuẩn dân số.