Vụ tranh chấp của Gia Hân và bài học cho các DN chế biến gỗ

Chiều 24-8-2016, Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP.HCM (HAWA) đã tổ chức buổi gặp gỡ với các hội viên nhằm chia sẻ kinh nghiệm quản trị rủi ro trong mua bán quốc tế, qua vụ tranh chấp hợp đồng giữa Công ty Global Home và Công ty Gia Hân đang gây chú ý trong dư luận thời gian qua.

Ông Nguyễn Thanh Phong, Phó chủ tịch HAWA, cho biết hội nhận được đơn cầu cứu của Gia Hân cách đây 4 ngày và cảm thấy có trách nhiệm phải chia sẻ kinh nghiệm với các hội viên. Ông Phong khẳng định hội không hề đóng vai trò phán xét gì trong vụ việc này.

Luật sư Nguyễn Thế Truyền, văn phòng luật Thiên Thanh, đại diện pháp lý cho Công ty Gia Hân (Đồng Nai) trong vụ tranh chấp này, cho biết hợp đồng ký giữa Global Home và Gia Hân là hợp đồng khung, có các điều khoản bất lợi cho Gia Hân như hợp đồng làm bằng tiếng Anh, không có bản tiếng Việt, chỉ định Trung tâm trọng tài quốc tế Hồng Kông là nơi giải quyết tranh chấp và theo luật lệ Vương quốc Anh…

Cách đây vài ngày, Global Home gửi văn bản đến một số cơ quan báo chí tố cáo Gia Hân giả mạo con dấu kiểm định chất lượng QC của Global Home và cung cấp hàng kém chất lượng. Phản hồi văn bản này, ông Truyền cho biết Global Home toàn quyền kiểm soát các quy trình chất lượng, khi Gia Hân gia công hàng thì tại xưởng của công ty này luôn có 2-5 người của Global Home túc trực giám sát, kiểm tra chất lượng và cùng giao hàng đến kho.

Ông Truyền cho biết, mỗi khi Gia Hân đề nghị thanh toán, người có trách nhiệm bên Global Home thường lấy lý do đi công tác nên việc hẹn nhau rất khó. “Bên Global Home thường yêu cầu xác nhận mail hẹn thanh toán trong vòng 3 giờ, nhưng toàn gửi mail vào trước 5 giờ sáng, mà bộ phận hành chính của công ty bắt đầu làm việc vào 8 giờ sáng nên thường bị trễ trong việc xác nhận mail. Trọng tài kinh tế thường xem việc không trả lời như vậy là không hợp tác”, ông Truyền kể.

Hiện nay, theo phía Gia Hân thì Global Home đang nợ họ 493.000 đô la Mỹ. Xác định số tiền này có thể mất, và mất thêm nhiều khoản chi phí nữa phục vụ cho việc kiện tụng nhưng ông Nguyễn Hữu Ngọc, đại diện Công ty Gia Hân, khẳng định sẽ quyết tâm theo vụ tranh chấp đến cùng “nhằm để các DN Việt Nam khác hiểu rõ mọi việc, chứ không nhằm đả kích, bôi xấu ai”.

Theo ông Truyền, việc tranh tụng ở Trung tâm trọng tài quốc tế Hồng Kông theo như hợp đồng khiến cho Công ty Gia Hân tốn rất nhiều chi phí đi lại ăn ở, tiền thuê luật sư ở Hồng Kông thường là 2.000 đến 2.500 đô la Mỹ/giờ, riêng việc chuẩn bị hồ sơ đã mất khoảng 30 giờ làm việc. Thường phải ít nhất 3 đến 6 tháng mới có phán quyết trọng tài, có khi kéo dài đến vài năm. Có phán quyết rồi, về thực thi ở Việt Nam cũng là một điều rất khó khăn nữa. Từ những việc này, nhiều DN sẽ đánh mất niềm tin khi làm việc với đối tác nước ngoài.

Đại diện của Công ty Cửu Long, một DN sản xuất gỗ ở phía Bắc, cũng kể những “trải nghiệm” với Global Home. DN nghiệp này “bị sốc” khi nhiều lần bị Global Home phạt vì giao hàng chậm mặc dù chưa đến ngày giao hàng theo thỏa thuận. Có một giai đoạn vào năm 2013, Global Home nợ Cửu Long 119.000 đô la Mỹ nhưng số tiền họ bắt phạt Cửu Long vượt quá số đó: 122.000 USD. Bị phạt vạ, bị nợ tiền, không có tiền trả cho công nhân, công nhân đình công, Cửu Long gần đi đến bước phá sản, và không biết bày tỏ nỗi đau với ai. Sau này, họ cải thiện tình hình kinh doanh bằng các đơn hàng với đối tác khác mới tồn tại.

Nghe câu chuyện mới của Gia Hân, theo như đại diện của Cửu Long, họ quyết định ra mặt “tham chiến”.

Đại diện Công ty Việt Mỹ, một DN khác có “duyên nợ” với Global Home, cho biết họ đang bị nợ 66.000 đô la Mỹ, lần thanh toán cuối cùng là ngày 8-5-2012. Lý do không trả tiền, Global Home trả lời chung chung hàng giao không đúng chất lượng và không đúng thời gian giao hàng, mà không đưa bằng chứng cụ thể.

Việt Mỹ cũng như Cửu Long đều là điển hình cho những DN Việt Nam thiếu đơn hàng, trong khi phải duy trì đội ngũ công nhân đông, và thường bị choáng ngợp bởi những đối tác đến làm ăn theo kiểu “có bao nhiêu cũng mua, cho anh đăng ký khối lượng sản xuất xem mỗi tháng anh xuất được bao nhiêu container”.

Theo ông Trần Quốc Mạnh, Phó chủ tịch HAWA, các DN xuất nhập khẩu cần phải có những người am hiểu về ngoại thương, nếu hợp đồng lên tới vài trăm ngàn đô la Mỹ thì nên mời luật sư tư vấn, và phải thật chú ý đến những điều khoản liên quan đến tranh chấp, khi tranh chấp thì nên đưa ra trọng tài kinh tế ở đâu.

“Nhiều DN khi nhận được đơn hàng vui quá mà quên mọi chuyện, không đọc kỹ các điều khoản trong hợp đồng bằng tiếng Anh đối tác soạn, chỉ chăm chú vào số tiền, ngày giao hàng”, ông Mạnh nói.

Ông Phạm Ngọc Hưng, Phó chủ tịch Hiệp hội doanh nghiệp TP.HCM, kể chuyện một DN vội vã ký hợp đồng tiếng Anh với đối tác nước ngoài. Sau khi ký bản hợp đồng dài hơn 100 trang, thuê dịch thuật hết mười mấy triệu rồi đưa luật sư xem thì mới biết có rất nhiều bất lợi giấu kín trong các điều khoản. Ông Hưng cho biết hiện Hiệp hội doanh nghiệp TP.HCM có Trung tâm tư vấn pháp luật luôn có luật sư túc trực, các DN có thể đến để nhận tư vấn miễn phí các ngày trong tuần.

Ông Hưng cũng lưu ý Việt Nam cũng có Trung tâm trọng tài quốc tế bên cạnh Phòng thương mại và Công nghiệp Việt Nam, các DN khi ký hợp đồng có thể lấy trung tâm này làm nơi giải quyết tranh chấp.

Ông Nguyễn Chiến Thắng, nguyên Chủ tịch HAWA, cho rằng những đối tác nước ngoài chủ ý lừa đảo thì không nói làm gì, nhưng các DN nước ngoài muốn thực lòng làm ăn rất nhiều. Trước khi làm ăn các DN mình không nên để bị choáng ngợp vì họ ở nước ngoài mà phải tìm hiểu kỹ, loại bỏ những công ty lờ mờ. Khi làm ăn, nếu họ muốn phạt thì phải có bằng chứng rõ ràng, đừng để lép vế.

Khách hàng đàng hoàng có rất nhiều nếu mình chủ động tìm kiếm thị trường, đừng lo thiếu việc. Năm 2015, kim ngạch xuất khẩu đồ gỗ và mỹ nghệ của Việt Nam đạt 6,9 t đô la Mỹ, đứng đầu Đông Nam Á và xếp thứ 4 thế giới.

Cùng lúc HAWA tổ chức chia sẻ kinh nghiệm với các hội viên thì một phó chủ tịch nữa của HAWA là ông Huỳnh Văn Hạnh có cuộc gặp với ông Otto De Jager, người từng đóng vai trò Tổng giám đốc Global Home tại Việt Nam, một nhân vật trung tâm của vụ tranh chấp này. Bên ông Otto đưa ra một số bằng chứng với HAWA, nhận xét hành động gây sức ép của Gia Hân trên dư luận là không đúng đắn.

Ông Hạnh nói rằng bên ông Otto đang có thiện chí trong việc giải quyết các khoản nợ với hai công ty là thành viên của HAWA là Vinafor Đà Nẵng và Cửu Long. Global Home thiếu của Vinafor 240.000 đô la Mỹ, hai bên đồng ý giảm một nửa số tiền nợ này còn 120.000 đô la Mỹ và thanh toán 50%, tức là 60.000 đô la Mỹ trong thời gian sớm tới đây. Theo các diễn giả trong buổi chia sẻ kinh nghiệm, HAWA với tiếng nói, năng lực và quan hệ rộng của mình nên mời hai bên Gia Hân và Global Home gặp gỡ nhằm tìm kiếm sự hòa giải.

Theo Chính Phong

TBKTSG