VPBankS: Xung đột Trung Đông thường ít ảnh hưởng đến VN-Index

VPBank Securities (VPBankS) mới có báo cáo cập nhật đánh giá nhanh tác động của xung đột Mỹ và Israel phát động tấn công chống lại Iran. Chiến dịch vẫn đang diễn ra, chưa có dấu hiệu kết thúc và có nguy cơ lan rộng trong khu vực. 

Với dầu thô, sản lượng dầu của lran hiện đạt 3,3 triệu thùng mỗi ngày nhưng nước này chỉ xuất khẩu 1,5 triệu thùng và hầu hết số dầu đó đều được xuất sang Trung Quốc. Sản lượng phần lớn nằm trên đất liền (86%) và tập trung ở Tây Nam, Khuzistan và gần biên giới với lraq.

Chuyên gia VPBankS đánh giá "nếu chỉ để bù đắp ảnh hưởng thiếu hụt từ lran thì không đáng ngại khi các thành viên OPEC+ cam kết tăng sản lượng nếu nguồn cung bị gián đoạn".

Chỉ riêng Ả Rập Xê Út cũng có thể bù đắp lượng xuất khẩu của lran trong vài tuần, vài tháng. Mỹ hiện là nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới và sự phụ thuộc toàn cầu vào dầu mỏ của lran gần như không đáng kể (ngay cả Trung Quốc cũng có nguồn cung dồi dào).

Nhóm các nhà sản xuất dầu OPEC+ đã nhất trí vào Chủ nhật về việc tăng sản lượng thêm 206.000 thùng mỗi ngày (bpd) kể từ tháng Tư, một mức tăng khiêm tốn, chiếm chưa đến 0,2% nhu cầu toàn cầu.

Tuy nhiên, việc đóng cửa Eo biển Hormuz có thể ảnh hưởng lớn đến diễn biến giá dầu trong tuần này do đây là tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, với khoảng 20-22% nguồn cung dầu toàn cầu (khoảng 20-21 triệu thùng/ngày) và một phần lớn khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG) đi qua đây (từ Saudi Arabia, Iraq, UAE, Kuwait, Qatar, và Iran).

Hiện tàu chở dầu và khí đốt gần như ngừng hoạt động tại eo Hormuz. Theo dữ liệu theo dõi tàu, sáng ngày 1/3, chỉ một số ít tàu đang rời khỏi eo biển, trong khi không có tàu nào đi vào (Bloomberg).

Hiện khoảng 3/4 lượng dầu qua Hormuz đến Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản và Hàn Quốc. Trung Quốc nhận 50% lượng nhập khẩu dầu thô từ tuyến đường này.

VPBankS đánh giá nguồn cung có thể ảnh hưởng giảm đột ngột nếu hạn chế kéo dài (dù chỉ vài ngày), điều đó có thể đẩy giá dầu tăng vọt. Giá xăng dầu bán lẻ toàn cầu (bao gồm Việt Nam) sẽ tăng theo, gây lạm phát và áp lực kinh tế. 

Nếu Mỹ can thiệp hải quân để mở lại eo biển, thời gian gián đoạn có thể ngắn hơn. Nhưng nếu xung đột leo thang (Iran tấn công tàu chở dầu hoặc cơ sở dầu mỏ vùng Vịnh), nguồn cung mất 10-20% toàn cầu, có thể đẩy giá dầu lên mức kỷ lục.

Tác động đến giá vàng, vàng tăng gần 2% ngay sau tấn công và đã tăng khoảng 22% trong 2 tháng đầu năm 2026 - mức tăng mạnh nhất kể từ năm 2012, phản ánh nhu cầu trú ẩn an toàn ở mức tối đa.

Vàng được dự báo sẽ tăng mạnh như tài sản trú ẩn an toàn, dự kiến một "gap up" ngay đầu tuần tới khi thị trường mở cửa do rủi ro địa chính trị cao. Chuyên gia dự báo vàng có thể tiếp tục tăng mạnh trong tuần để hướng tới kháng cự 5.429 - 5.734 USD/oz. 

Với thị trường chứng khoán, xu hướng tránh né rủi ro có thể khiến các chỉ số chứng khoán toàn cầu có thể giảm 1-2% hoặc hơn (S&P 500, Nasdaq, Dow Jones).

Cổ phiếu hàng không, logistics, tài chính có thể chịu áp lực do căng thẳng địa chính trị thúc đẩy áp lực bán; cổ phiếu quốc phòng/aerospace và năng lượng tăng.

VPBankS đã có thống kê về tác động các xung đột quân sự lớn ở Trung Đông/Vùng Vịnh và Nga-Ukraine, tập trung vào tác động ngắn hạn (thường là vài ngày đến vài tuần đầu) đến S&P 500 và VN-Index.

Theo đó, tác động thường là giảm tạm thời do lo ngại về giá dầu tăng, áp lực lạm phát, và rủi ro địa chính trị, nhưng thị trường thường phục hồi nhanh nếu xung đột không lan rộng toàn cầu hoặc kéo dài.

VN-Index thường ít bị ảnh hưởng trực tiếp hơn S&P 500 (do quy mô nhỏ, phụ thuộc nhiều vào dòng vốn ngoại và yếu tố nội tại) và phản ứng chủ yếu ngắn hạn (1-2 phiên) trừ khi có tác động gián tiếp qua dầu mỏ hoặc kinh tế toàn cầu.

Riêng các sự kiện Trung Đông thường gây giảm ngắn hạn 0,5-2% cho S&P 500 nhưng phục hồi rất nhanh nếu không lan rộng (thường trong 1-2 tuần).

Chỉ số VN-Index ít phản ứng trực tiếp thường dưới 1%, ngoại trừ lần ảnh hưởng mạnh duy nhất vào ngày 13/4/2024 khi Iran tấn công lsrael chủ yếu do áp lực tỷ giá và áp lực bán ròng từ khối ngoại chứ không ảnh hưởng mang tính trực tiếp từ sự kiện trên.

Dự báo trong tuần 2-6/3, VPBankS cho rằng tác động lên VN-Index chủ yếu là ngắn hạn, biến động và thận trọng nếu xung đột Mỹ & Israel-Iran leo thang, giá dầu có thể tăng vọt (Brent đã tăng mạnh, có nguy cơ lên 90-100 USD/thùng nếu Eo biển Hormuz gián đoạn kéo dài), cùng tâm lý né tránh rủi ro toàn cầu.

Thị trường có thể mở cửa tuần mới với áp lực bán, rung lắc mạnh (điều chỉnh ngắn hạn), đặc biệt nếu giá dầu bật mạnh hơn dự báo và xung đột lan rộng. Chỉ số VN-Index đang ở sát vùng đỉnh lịch sử quanh 1.900-1.920 điểm, dễ xuất hiện nhịp điều chỉnh rung lắc về 1.850-1.870 hoặc sâu hơn (1.800-1.830) nếu lực bán lan rộng (hoặc nước ngoài bán ròng mạnh).

Tuy nhiên, mức giảm tổng thể không quá lớn (dự báo không biến động mạnh như các sự kiện toàn cầu lớn trước đây), thường chỉ ngắn hạn (một vài phiên) và phục hồi nhanh nếu xung đột không kéo dài hoặc không ảnh hưởng nghiêm trọng nguồn cung dầu toàn cầu.

Thị trường Việt Nam ít phụ thuộc trực tiếp vào dầu lran, phản ứng chủ yếu qua tâm lý và dòng vốn ngoại. Nếu giá dầu sớm ổn định nhờ phản ứng của OPEC, VN-Index có thể tích lũy và quay lại đà tăng, với cơ hội vẫn xuất hiện ở một số nhóm ngành.

Chuyên gia VPBank chỉ ra một số nhóm ngành hưởng lợi từ sự kiện như dầu khí và năng lượng, nhờ giá dầu tăng, nhóm hóa chất và phân bón có thể phản ứng tích cực, các cổ phiếu cảng biển và logistics khi giá cước tăng.