VN-Index giảm gần 300 điểm, nhà đầu tư ‘cứ mua là lỗ’, chuyên gia nói gì?

Sau chuỗi giảm kéo dài từ cuối tháng 2, áp lực bán gia tăng trong phiên 23/3 đã đẩy VN-Index giảm 56,6 điểm, xuống 1.591 điểm. Tính chung từ cuối tháng 2 đến nay, chỉ số đã mất khoảng 288 điểm, khiến nhiều nhà đầu tư rơi vào trạng thái thua lỗ liên tiếp, với cảm giác “cứ mua là lỗ”.

Trong phiên 23/3, VN-Index có thời điểm mất hơn 60 điểm, xuyên thủng mốc 1.600 điểm – vùng được nhiều nhà đầu tư xem là “lằn ranh” của tâm lý thị trường. Diễn biến này không chỉ phản ánh áp lực bán ngắn hạn, mà còn đặt ra câu hỏi lớn hơn về xu hướng và dòng tiền trong giai đoạn hiện tại, khi các nhịp hồi trước đó đều nhanh chóng bị thay thế bởi các đợt giảm sâu hơn.

Trao đổi với người viết, một số chuyên gia cho rằng nhịp điều chỉnh hiện tại cần được nhìn nhận trong bối cảnh rộng hơn, nơi các yếu tố vĩ mô, dòng tiền và hành vi nhà đầu tư đang cùng lúc tạo áp lực lên thị trường.

Áp lực bán gia tăng 

Nhìn lại diễn biến gần đây, ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc Khối Nghiên cứu và Phát triển khách hàng cá nhân của Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng xu hướng giảm đã được xác lập trong khoảng ba tuần qua, đặc biệt từ khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông gia tăng. Theo ông, những cú sốc tương tự trong quá khứ thường khiến thị trường chịu áp lực điều chỉnh trong ngắn hạn, thay vì phản ánh một sự thay đổi mang tính dài hạn.

Ông Minh cũng lưu ý rằng dù xu hướng giảm chưa cho thấy dấu hiệu kết thúc rõ ràng, nhưng mức chiết khấu của thị trường đã tăng lên đáng kể so với trước đó. Điều này phần nào cho thấy áp lực bán không hoàn toàn đến từ sự suy yếu của yếu tố cơ bản, mà còn đến từ phản ứng ngắn hạn trước các biến động bên ngoài.

Ở góc nhìn khác, ông Huỳnh Hoàng Phương, chuyên gia phân tích, cho rằng nguyên nhân sâu xa hơn nằm ở việc thị trường đã bước sang năm thứ tư của chu kỳ tăng giá. Khi bước vào giai đoạn này, rủi ro gia tăng trong khi lợi nhuận kỳ vọng không còn hấp dẫn như trước. Tuy nhiên, hành vi của nhà đầu tư lại chưa kịp điều chỉnh, khi vẫn giữ kỳ vọng như giai đoạn trước.

Theo ông, hiện tượng “mua là lỗ” phản ánh sự lệch pha giữa bối cảnh thị trường và hành vi đầu tư. Khi chu kỳ thay đổi nhưng kỳ vọng không điều chỉnh tương ứng, các quyết định giao dịch dễ rơi vào trạng thái kém hiệu quả, từ đó làm gia tăng cảm giác thất vọng và bi quan.

Đồng quan điểm về việc thị trường đang phản ứng với những yếu tố bên ngoài, ông Lê Tự Quốc Hưng, Trưởng phòng Cao cấp, Trung tâm Phân tích Chứng khoán Rồng Việt, cho rằng diễn biến hiện tại phản ánh quá trình định giá lại rủi ro vĩ mô. Cụ thể, xác suất xảy ra cú sốc cung năng lượng do căng thẳng Trung Đông gia tăng đã làm dấy lên lo ngại về kịch bản đình lạm trong năm 2026.

Theo ông Hưng, trong bối cảnh đó, thị trường buộc phải nâng mức chiết khấu đối với triển vọng lợi nhuận của doanh nghiệp. Nhịp giảm vì vậy không đơn thuần là phản ứng nhất thời, mà là sự điều chỉnh lại kỳ vọng trước những kịch bản bất lợi hơn.

Dòng tiền rút khỏi tài sản rủi ro, câu chuyện nâng hạng FTSE chưa đủ tạo lực đỡ ngắn hạn

Theo ông Phương, áp lực bán gần đây đến từ ba nguồn chính. Thứ nhất là khối ngoại, với xu hướng giảm tỷ trọng cổ phiếu tại các thị trường có mức độ rủi ro cao khi bất ổn địa chính trị gia tăng. Thứ hai là dòng tiền trong nước có dấu hiệu dịch chuyển sang các kênh an toàn hơn như tiền gửi, trong bối cảnh lãi suất huy động tăng trở lại. Thứ ba là tâm lý chờ đợi, khi nhiều nhà đầu tư chưa sẵn sàng quay lại thị trường cho đến khi xuất hiện tín hiệu xác nhận tạo đáy.

Ông Minh cũng cho rằng dòng tiền hiện tại chịu tác động lớn từ yếu tố ngắn hạn, đặc biệt là các cú sốc bên ngoài. Tuy nhiên, theo ông, đây vẫn là những yếu tố mang tính chu kỳ, chưa làm thay đổi nền tảng dài hạn của thị trường, và dòng tiền có thể quay lại khi các yếu tố bất định dần được giải tỏa.

Ở góc nhìn cấu trúc, ông Hưng nhận định dòng tiền đang rút khỏi các tài sản có beta cao như nhóm chứng khoán, cũng như các cổ phiếu vốn hóa lớn có thanh khoản cao. Đây là phản ứng điển hình khi thị trường chuyển sang trạng thái “risk-off”, trong đó nhà đầu tư ưu tiên bảo toàn vốn thay vì tìm kiếm lợi nhuận.

Nói cách khác, dòng tiền không biến mất, mà đang tạm thời đứng ngoài và dịch chuyển sang trạng thái phòng thủ, chờ đợi những tín hiệu rõ ràng hơn từ thị trường.

Liên quan đến kỳ rà soát giữa kỳ của FTSE Russell, các chuyên gia đều cho rằng yếu tố này không phải động lực chi phối diễn biến ngắn hạn.

Theo ông Phương, câu chuyện nâng hạng cần thời gian để phản ánh vào dòng tiền, trong khi áp lực bán hiện tại lại đến từ những rủi ro đang hiện hữu. Ông Hưng cũng đồng tình khi cho rằng đây là chất xúc tác trung hạn, chỉ có thể phát huy tác động khi các yếu tố bất định được giải tỏa.

Vùng 1.600 điểm mang tính tâm lý, thị trường có thể sớm tìm điểm cân bằng

Trong bối cảnh đó, việc VN-Index liên tục kiểm định vùng 1.600 điểm trở thành tâm điểm chú ý của nhà đầu tư.

Theo ông Minh, đây chủ yếu là một mốc mang tính tâm lý, hơn là ngưỡng kỹ thuật có ý nghĩa quyết định. Ông cho rằng thị trường đã rơi vào trạng thái quá bán trên diện rộng, trong khi định giá đang trở nên hấp dẫn hơn đáng kể với P/E dự phóng khoảng 12 lần.

Ông cũng lưu ý rằng trong quá khứ, việc chỉ số xuyên thủng các đường trung bình dài hạn không nhất thiết đồng nghĩa với việc xu hướng dài hạn bị phá vỡ. Với bối cảnh hiện tại, xác suất thị trường sớm xuất hiện nhịp hồi kỹ thuật và lấy lại mốc 1.600 điểm trong vài phiên tới là tương đối cao.

Ông Phương thận trọng hơn khi cho rằng dòng tiền vẫn đang trong trạng thái chờ đợi, và thị trường cần những tín hiệu rõ ràng hơn để xác nhận vùng đáy trước khi dòng vốn lớn quay trở lại. Điều này cũng giải thích vì sao các nhịp hồi gần đây thường thiếu bền vững.

Trong khi đó, ông Hưng nhấn mạnh rằng thị trường hiện đã chiết khấu một phần đáng kể các rủi ro vĩ mô, thể hiện qua mặt bằng định giá thấp hiếm gặp trong lịch sử. Tuy nhiên, diễn biến tiếp theo sẽ phụ thuộc vào hai kịch bản: nếu căng thẳng địa chính trị sớm hạ nhiệt, thị trường có thể phục hồi nhanh; ngược lại, nếu rủi ro kéo dài và giá năng lượng tiếp tục leo thang, nguy cơ đình lạm sẽ trở nên rõ nét hơn.

Trong bối cảnh này, các chuyên gia cho rằng điều quan trọng không nằm ở việc cố gắng “bắt đáy”, mà là theo dõi liệu các yếu tố đang chi phối kỳ vọng thị trường có dấu hiệu hạ nhiệt hay chưa.