Việt Nam ứng phó thế nào trước nguy cơ thiếu hụt nguồn cung xăng dầu?

Cuộc xung đột tại Trung Đông bùng phát vào cuối tháng 2 đã tác động trực tiếp đến nguồn cung dầu mỏ, khí đốt và than trên thế giới. Với một nền kinh tế vẫn phụ thuộc đáng kể vào nhập khẩu xăng dầu, Việt Nam không tránh khỏi những tác động lan toả, từ chi phí sản xuất, vận tải đến áp lực lạm phát, đặc biệt là rủi ro đứt gãy nguồn cung.

Trước rủi ro đứt gãy nguồn cung, việc xây dựng các kịch bản ứng phó đã trở thành nhiệm vụ cấp bách để bảo vệ an ninh năng lượng quốc gia. Hiện Chính phủ và các bộ ngành đang bám sát diễn biến thị trường, sẵn sàng các phương án điều tiết nhằm giữ vững ổn định nguồn cung và giá nhiên liệu trong nước.

Giảm thuế phí, sử dụng Quỹ Bình ổn xăng dầu

Ngày 9/3, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 72 sửa đổi mức thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với một số mặt hàng xăng dầu, nguyên liệu sản xuất xăng, dầu đến hết tháng 4 tới.

Đáng chú ý, từ ngày 10/3, Quỹ Bình ổn giá xăng dầu đã được kích hoạt trở lại sau ba năm. Thủ tướng Phạm Minh Chính đã nhấn mạnh mục tiêu "dứt khoát không để thiếu năng lượng trong bất kỳ hoàn cảnh nào" và chỉ đạo sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu, áp dụng ngay ngày 11/3.

Chính phủ còn cho phép ứng ngân sách nhà nước từ nguồn tăng thu năm 2025 cho Quỹ bình ổn giá xăng dầu, sau đó sẽ lấy nguồn của Quỹ để trả lại ngân sách khi khủng hoảng qua. 

Theo cập nhật mới nhất của liên Bộ Công Thương - Tài chính, mức chi sử dụng Quỹ bình ổn giá xăng dầu ở nhiều kỳ điều hành lên tới 3.000 – 4.000 đồng/lít,kg tùy từng loại, đóng góp đáng kể vào việc "hạ nhiệt" giá xăng dầu.

Thủ tướng cũng yêu cầu sớm xây dựng chiến lược quốc gia về cung ứng, dự trữ nguyên liệu, nhiên liệu trong trước mắt và lâu dài.

Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam được giao chỉ đạo các tổ chức tín dụng tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi về hỗ trợ lãi suất, vay vốn, nhu cầu ngoại tệ để các doanh nghiệp sản xuất kinh doanh xăng dầu tiếp cận nguồn vốn phục vụ nhập khẩu, dự trữ và kinh doanh xăng dầu theo đúng quy định của pháp luật.

Bên cạnh các chỉ đạo, chính sách, Thủ tướng cũng liên tục có các cuộc điện đàm, công thư tới lãnh đạo nhiều nước, cũng như làm việc với đại sứ của các nước tại Việt Nam và các tập đoàn đề nghị hỗ trợ Việt Nam đảm bảo an ninh năng lượng.

Trong tháng 3, Việt Nam đã tăng cường nhập khẩu xăng dầu. Theo số liệu sơ bộ từ Cục Hải quan, trong 15 ngày đầu tháng, Việt Nam đã nhập khẩu hơn 533.000 tấn xăng dầu, tăng 41,4% về sản lượng nhập khẩu và giá trị tăng tới 89,2% do biến động giá năng lượng toàn cầu.

Ngoài ra, ngày 25/3, Công ty TNHH Lọc hoá dầu Nghi Sơn (NSRP) cho biết vào giữa tháng 3 này, đơn vị đã tiếp nhận lô dầu thô gần nhất từ Kuwait.

Ngay sau khi những diễn biến địa chính trị tại khu vực eo biển Hormuz đã ảnh hưởng đến tiến độ các chuyến hàng tiếp theo, công ty đã chủ động triển khai các biện pháp tăng cường thu xếp nguồn dầu thô và kịp thời bố trí được nguồn thay thế phù hợp, qua đó bảo đảm duy trì vận hành ổn định trong thời gian tới.

Khuyến khích làm việc từ xa, triển khai xăng E10

Không chỉ bình ổn giá cả, tìm kiếm nguồn cung, ngày 19/3, Thủ tướng Phạm Minh Chính đã ký ban hành Chỉ thị 09 về việc tăng cường thực hiện tiết kiệm năng lượng, thúc đẩy chuyển dịch năng lượng và phát triển giao thông điện. Trong đó, Thủ tướng cũng khuyến khích các cơ quan, doanh nghiệp chủ động triển khai các giải pháp phù hợp nhằm tiết kiệm năng lượng.

Nhiều doanh nghiệp đã có những động thái đầu tiên trong việc áp dụng mô hình làm việc tại nhà để tiết kiệm năng lượng.

Sacombank mới đây đã ban hành quyết định triển khai mô hình làm việc “hybrid” đối với khối back-office từ ngày 26/3, Theo đó, cán bộ nhân viên sẽ làm việc luân phiên giữa trực tiếp và trực tuyến, phù hợp với đặc thù từng vị trí, đảm bảo không gián đoạn hoạt động kinh doanh và chất lượng dịch vụ.

Xăng sinh học E10 được đưa ra thị trường sớm hơn 2 tháng cũng góp phần giảm áp lực lên nguồn cung xăng khoáng truyền thông. Theo đúng lộ trình, xăng E10 sẽ được bán rộng rãi trên cả nước từ ngày 1/6 và xăng E5 RON92 vẫn tiếp tục được sử dụng đến hết 2030 tuy nhiên theo chỉ đạo mới nhất của Thủ tướng, quá trình chuẩn bị sẽ được rút ngắn và bán rộng rãi từ 1/4.

Dự kiến cuối tháng 3 này, nhà máy lọc dầu Dung Quất sẽ tiếp nhận khoảng 60.000 tấn Ethanol nhiên liệu từ Nhà máy nhiên liệu sinh học dầu khí Miền Trung để pha chế xăng E10, góp phần gia tăng sản lượng xăng dầu trong nước trong bối cảnh các kênh nhập khẩu bị hạn chế do xung đột tại Trung Đông hiện nay.

Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex) và Tổng Công ty Dầu Việt Nam (PVOIL) cũng đã sớm chủ động mua Ethanol từ các nhà máy trong nước và chủ động ký hợp đồng nhập khẩu Ethanol từ Mỹ và Brazil - nơi nguồn cung dồi dào và không bị ảnh hưởng bởi xung đột Trung Đông - để đảm bảo nguồn nguyên liệu cho pha chế xăng sinh học E10.

Bên cạnh đó, hai doanh nghiệp chiếm tới gần 70% thị phần xăng dầu trong nước này cũng chủ động nâng cấp hệ thống bồn bể chứa, nâng công suất pha chế E10 nhằm đẩy nhanh lộ trình thay thế xăng khoáng bằng xăng sinh học E10, từ đó giảm áp lực nguồn cung xăng khoáng RON95, đồng thời đẩy nhanh chuyển dịch năng lượng.

Trao đổi với chúng tôi, PGS. TS. Hoàng Văn Cường, Uỷ viên Uỷ ban Tài chính - Kinh tế của Quốc hội, đánh giá phản ứng của Chính phủ và các bộ, ngành trước diễn biến giá xăng dầu thời gian qua được thực hiện khá hiệu quả. Theo đó, dù giá xăng dầu tăng nhưng nguồn cung vẫn được duy trì ổn định, không xảy ra tình trạng khan hiếm kéo dài, qua đó đảm bảo nhu cầu tiêu dùng trên thị trường.

Theo ông Cường cơ quan điều hành đã linh hoạt triển khai nhiều công cụ nhằm giảm áp lực chi phí, như cắt giảm thuế nhập khẩu, giảm các loại phí liên quan đến xăng dầu. Trong thời gian tới, ông cho rằng các giải pháp này có thể tiếp tục được mở rộng, bao gồm việc xem xét giảm thuế bảo vệ môi trường, thậm chí tính đến phương án giảm thuế giá trị gia tăng (VAT). Việc tận dụng tối đa các công cụ tài khoá được xem là cần thiết để kéo giảm chi phí đầu vào của xăng dầu.

Bên cạnh đó, việc điều hành Quỹ bình ổn giá xăng dầu được đánh giá là kịp thời, góp phần hạn chế đà tăng giá. Tuy nhiên, dư địa của quỹ không còn nhiều, do đó có thể phải tính đến phương án tạm ứng hoặc huy động thêm nguồn lực để can thiệp, với cơ chế hoàn trả khi điều kiện cho phép. Đây được coi là giải pháp cần thiết nhằm tránh việc giá xăng dầu bị đẩy lên quá cao.