Vì sao giá quặng sắt tăng mạnh ngay từ đầu năm 2026?

Đà khởi đầu mạnh mẽ của quặng sắt trong năm nay tiếp tục làm nổi bật điều mà nhiều nhà quan sát cho rằng là sự lệch pha kéo dài giữa mức giá trên thị trường và các điều kiện thực tế, theo Bloomberg.

Hợp đồng tương lai quặng sắt tại Singapore đã vượt 109 USD/tấn trong tuần này, mức giá gần nhất được ghi nhận cách đây 15 tháng, khi chính phủ Trung Quốc đang triển khai các biện pháp kích thích kinh tế. Trung Quốc hiện là quốc gia mua quặng sắt lớn nhất thế giới, nguyên liệu đầu vào chủ chốt cho sản xuất thép.

Tuy nhiên, sức chống chịu của thị trường đang ngày càng khó dung hòa với các yếu tố cơ bản. Dù nhập khẩu quặng sắt của Trung Quốc đạt mức kỷ lục trong năm ngoái, sản lượng thép năm 2025 của nước này được dự báo sẽ xuống mức thấp nhất trong vòng bảy năm.

Tồn kho tại các cảng đã tăng mạnh lên gần mức cao nhất trong bốn năm, cho thấy áp lực nhu cầu vẫn kéo dài khi lĩnh vực bất động sản tiếp tục suy yếu và các nhà hoạch định chính sách nhấn mạnh cải cách nhằm giảm tình trạng dư thừa công suất.

“Đà tăng mạnh của hợp đồng tương lai quặng sắt trong những tuần đầu năm 2026 ngày càng cho thấy sự tách rời khỏi các yếu tố cơ bản nền tảng,” bà Ewa Manthey, chiến lược gia hàng hóa tại ING Groep NV (London), nhận định.

Theo bà, đợt tăng giá hiện nay chủ yếu được thúc đẩy bởi tâm lý chấp nhận rủi ro của các quỹ đầu cơ và kỳ vọng về hỗ trợ chính sách, thay vì sự thắt chặt bền vững của thị trường vật chất.

“Sự phân kỳ này khiến giá trở nên dễ tổn thương hơn nếu tâm lý vĩ mô hoặc vị thế đầu tư đảo chiều,” bà Manthey cho biết.

Trong ngắn hạn, giá có thể đang được hỗ trợ bởi kỳ vọng Bắc Kinh sẽ đẩy mạnh chi tiêu tài khóa sớm trong năm 2026, thời điểm bắt đầu kế hoạch 5 năm mới. “Một cú hích mạnh hơn từ đầu tư hạ tầng và các hoạt động liên quan sẽ giúp hỗ trợ nhu cầu hàng hóa,” HSBC Holdings Plc cho biết trong một báo cáo.

Bóng mây Simandou

Tuy nhiên, triển vọng dài hạn kém tích cực hơn. Nhu cầu thép của Trung Quốc đã bước vào xu hướng suy giảm dài hạn, ngay cả khi nguồn cung quặng sắt tiếp tục gia tăng, chủ yếu từ siêu dự án Simandou vừa đi vào hoạt động tại Guinea. Một khảo sát của Bloomberg đối với các nhà phân tích dự báo giá giao ngay sẽ giảm dần, từ mức trung lập 100 USD/tấn trong quý I/2026 xuống 90 USD/tấn vào quý II/2027.

“Bước sang năm 2026, thị trường quặng sắt được dự báo sẽ tiếp tục trong tình trạng dư cung, đặt ra câu hỏi về khả năng hấp thụ khối lượng dư thừa,” BRS Shipbrokers nhận định trong một báo cáo.

Simandou đang tạo áp lực đáng kể lên giá. Chuyến hàng thương mại đầu tiên dự kiến sẽ cập cảng Trung Quốc trong tháng này, và mỏ trị giá 23 tỷ USD này cuối cùng sẽ chiếm khoảng 5% sản lượng toàn cầu.

“Mức giảm nhiều khả năng sẽ diễn ra từ từ, thay vì đột ngột, bởi phần lớn nguồn cung dư thừa — từ Simandou — cần thời gian để tăng công suất và đạt được hiệu quả kinh tế theo quy mô,” ông Jack Teah, chuyên gia phân tích tại Shanghai Metals Market, cho biết.

Việc giải quyết tranh chấp về cơ chế định giá giữa BHP Group Ltd. và doanh nghiệp nhà nước Trung Quốc chuyên mua quặng sắt cũng có thể mở khóa thêm nguồn cung và tạo áp lực giảm giá.

“Khi các cuộc đàm phán này có tiến triển, một lượng lớn quặng trước đây bị hạn chế chắc chắn sẽ tác động đến giá thị trường,” ông nói. “Tuy nhiên, không ai có thể dự đoán chính xác khi nào điều đó sẽ xảy ra.”