Vì sao đất nền khó 'rã băng'?

Từ sau dịch Covid-19 đến nay, thị trường đất nền chưa ghi nhận điểm sáng rõ rệt khi tỷ lệ hấp thụ liên tục duy trì ở mức thấp, phổ biến dưới 20%. Báo cáo của DKRA Consulting cho thấy năm 2023, tỷ lệ hấp thụ đất nền chỉ khoảng 10%, năm 2024 là 15,15% và năm 2025 thanh khoản cải thiện không đáng kể, với tỷ lệ hấp thụ toàn thị trường khoảng 18%. Cả năm qua, thị trường phía Nam ghi nhận khoảng 9.450 nền đất được mở bán, với gần 1.700 sản phẩm được hấp thụ.

Các nền tảng dữ liệu trực tuyến cũng phản ánh xu hướng tương tự. Theo chuyên trang mua bán nhà đất trực tuyến Batdongsan, sau đợt tăng nóng mang tính cục bộ hồi tháng 4, nhu cầu tìm mua đất nền nhanh chóng hạ nhiệt, giảm trung bình 15-20% so với cùng kỳ năm trước, nhiều thời điểm lượng tìm mua đất nền giảm 30-40%. Tiêu thụ đất nền với các dự án mở bán duy trì khoảng 20-30% rổ hàng.

Còn Nhà Tốt đánh giá nếu bỏ qua giai đoạn nóng sốt cục bộ sau thông tin sáp nhập tỉnh thành, thị trường đất nền năm vừa qua nhìn chung vẫn trầm lắng, lượng tìm mua sụt từ 35-50% so với cùng kỳ 2024, giảm tại hầu hết khu vực.

Lý giải nguyên nhân khiến thanh khoản đất nền phục hồi chậm, ông Phan Đình Phúc, CEO Seenee Việt Nam, cho rằng rào cản lớn nhất hiện nay nằm ở dòng tiền và tâm lý nhà đầu tư.

Trong chu kỳ trước, phần lớn nhà đầu tư thua lỗ khi rót vốn vào đất nền - loại tài sản mang tính "bất động" đúng nghĩa, chủ yếu mua để chờ tăng giá rồi bán, không tạo ra giá trị sử dụng hay dòng tiền trong quá trình nắm giữ.

Khi thị trường đi xuống, thanh khoản kém khiến nhiều người mua đất nền bị mắc kẹt vốn trong thời gian dài. Trải nghiệm này khiến không ít nhà đầu tư nhìn lại và đánh giá cao các phân khúc có khả năng khai thác dòng tiền như căn hộ, bởi ngay cả khi chưa bán được, tài sản vẫn có thể cho thuê.

Ở góc độ nguồn cung, ông Võ Hồng Thắng, Phó tổng giám đốc DKRA Group, phân tích thị trường đất nền đang thiếu hụt nghiêm trọng dự án mới khi nhiều chủ đầu tư dần rút lui khỏi phân khúc này. Trong năm qua, nguồn cung mở bán mới chỉ chiếm khoảng 13% tổng cung sơ cấp, phần lớn sản phẩm trên thị trường là hàng tồn kho từ các năm trước.

Tây Ninh là địa phương chiếm tỷ trọng nguồn cung đất nền lớn nhất phía Nam nhưng cũng chỉ ghi nhận hai dự án mới, gồm khu dân cư Dragon Eden quy mô 146,8 ha và khu đô thị The Solia 20,5 ha. Tại TP HCM (sau sáp nhập Bình Dương và Bà Rịa - Vũng Tàu), nguồn hàng chào bán chủ yếu là sản phẩm tồn kho hoặc tái khởi động các giai đoạn cũ.

Cung - cầu vì vậy lệch pha khi khoảng 69% sức cầu tập trung vào các dự án mới, thể hiện qua việc các dự án tại Tây Ninh chiếm hơn 53% thanh khoản thị trường đất nền phía Nam trong năm qua.

Về phía doanh nghiệp, xu hướng rút lui khỏi đất nền ngày càng rõ nét. Nhiều chủ đầu tư như Thắng Lợi Group, Cát Tường, Trần Anh hay Khải Hoàn Land từng xem phân khúc này là trụ cột đều không còn đặt trọng tâm trong kế hoạch kinh doanh năm 2026.

Theo đại diện một doanh nghiệp bất động sản, việc phát triển đất nền ngày càng khó khi pháp lý siết chặt, chi phí đầu tư tăng mạnh từ hạ tầng, tiền sử dụng đất đến tiện ích, trong khi thời gian triển khai kéo dài.

Ngược lại, giá bán lại khó cạnh tranh với nhà liền kề và căn hộ, khiến biên lợi nhuận bị thu hẹp, thậm chí không hiệu quả. Thực tế này buộc nhiều chủ đầu tư phải điều chỉnh, khiến giá sơ cấp đất nền dự án tăng 20-30% trong năm qua, chủ yếu để bù đắp chi phí phát triển.

Dự báo năm 2026, giới chuyên gia cho rằng cán cân đầu tư trên thị trường bất động sản đang dần dịch chuyển, mở ra khả năng đất nền được một bộ phận nhà đầu tư cân nhắc trở lại. Ông Phan Đình Phúc nhận định đà tăng mạnh của giá căn hộ khiến phân khúc này ngày càng mất cân đối so với thu nhập và giá trị sử dụng.

Khi giá căn hộ tại nhiều khu vực vượt ngưỡng hợp lý và tiệm cận giá đất cùng vị trí, sự chênh lệch trở nên khó thuyết phục hơn. Ông dẫn ví dụ tại Long An, nơi giá căn hộ đã lên khoảng 35 triệu đồng mỗi m2, trong khi đất nền tại các dự án có quy hoạch 1/500, hạ tầng hoàn chỉnh chỉ dao động 20-25 triệu đồng mỗi m2.

Tuy nhiên, theo ông Phúc, sự quay lại của đất nền, nếu có, sẽ không diễn ra đại trà như các chu kỳ trước mà mang tính chọn lọc, tập trung tại những khu vực hội tụ đầy đủ hạ tầng, kết nối, tiện ích, việc làm và đặc biệt là dòng tiền thực từ cư dân sinh sống.

Việc thiếu hụt nguồn cung mới, bảng giá đất tiệm cận giá thị trường cùng yêu cầu ngày càng cao về chất lượng sống sẽ tiếp tục tái định hình phân khúc này.

Cùng quan điểm, chuyên gia bất động sản Trần Hoàng cho rằng cuộc chơi đất nền đang thay đổi rõ rệt. Nếu trước đây nhiều dự án chỉ dừng ở việc phân lô, làm đường nội bộ rồi bán, thì nay doanh nghiệp phải phát triển theo hướng bài bản hơn, đầu tư hạ tầng, tiện ích, trường học, trung tâm thương mại và các dịch vụ dân sinh, tiệm cận mô hình khu đô thị hoàn chỉnh. Sự thay đổi này đến từ Luật Đất đai mới có hiệu lực từ ngày 1/8/2024, theo đó hình thức phân lô bán nền truyền thống gần như bị loại bỏ, các dự án phải hoàn thiện hạ tầng, tiện ích và nhà ở theo quy hoạch trước khi được nghiệm thu và cấp sổ.

Theo các chuyên gia, sự dịch chuyển trong mô hình phát triển cùng động lực từ hạ tầng giao thông có thể khiến giá đất nền tăng thêm 10-20% trong năm 2026. Tuy nhiên, biên độ giá giữa các khu vực sẽ tiếp tục phân hóa mạnh, phản ánh sự khác biệt về vị trí, sản phẩm và sức cầu từng địa phương. Đất nền vì vậy khó tạo ra các cơn sốt lớn hay dẫn dắt thanh khoản thị trường như trước, dù có thể xuất hiện những nhịp tăng cục bộ.

Ông Phan Đình Phúc cho rằng phân khúc này vẫn chịu "vết hằn" tâm lý sau chu kỳ vừa qua, đặc biệt liên quan đến thanh khoản và khả năng tạo dòng tiền. Chỉ những dự án được phát triển bài bản, hình thành cộng đồng cư dân ở thực và tạo ra dòng tiền nội khu mới có thể khắc phục điểm yếu này, qua đó đặt nền tảng cho sự phục hồi bền vững của thị trường đất nền.