Vết trượt dài của Vicostone

CTCP Vicostone (Vicostone - Mã: VCS) từng là một trong những doanh nghiệp vật liệu xây dựng hiếm hoi trên sàn chứng khoán duy trì được tốc độ tăng trưởng cao và hiệu quả sinh lời vượt trội trong suốt giai đoạn 2015–2021 và nhiều năm liền báo lãi trên nghìn tỷ.

Doanh nghiệp này nổi lên nhờ vị thế hàng đầu trong lĩnh vực đá thạch anh nhân tạo, đặc biệt tại thị trường Mỹ – nơi từng đóng góp phần lớn doanh thu và lợi nhuận. Có giai đoạn, biên lợi nhuận gộp của Vicostone vượt 35–40%, ROE duy trì quanh mức 25–30%, trong khi tăng trưởng lợi nhuận mỗi năm đạt hai chữ số.

Cổ phiếu VCS cũng từng được xem là "cổ phiếu quốc dân" của giới đầu tư giá trị giai đoạn 201x song bắt dầu trượt dài từ 2021 theo chu kỳ kinh doanh.

Sau thời kỳ đỉnh cao, kết quả kinh doanh của Vicostone liên tục suy giảm và chưa cho thấy tín hiệu phục hồi rõ nét. Doanh nghiệp vẫn duy trì nền tảng tài chính tốt, song câu chuyện tăng trưởng mạnh dường như không còn như trước.

Năm 2026, Vicostone đặt kế hoạch doanh thu 4.186 tỷ đồng, tăng nhẹ 1,4% so với thực hiện năm 2025. Trong khi đó, lợi nhuận trước thuế dự kiến giảm gần 11% xuống còn 744 tỷ đồng, thấp nhất kể từ năm 2016.

Kết quả kinh doanh quý I cũng phản ánh phần nào bức tranh kém tích cực này. Doanh thu thuần ghi nhận hơn 744 tỷ đồng, giảm gần 27% so với cùng kỳ; lợi nhuận trước thuế đạt 150 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt hơn 123 tỷ đồng, lần lượt giảm 24% và 25%. Vicostone ghi nhận mức lợi nhuận sau thuế thấp nhất kể từ quý IV/2015.

Sau ba tháng đầu năm, doanh nghiệp đã hoàn thành khoảng 18% kế hoạch doanh thu và 20% mục tiêu lợi nhuận năm.

Vicostone tiếp tục đối mặt với áp lực co hẹp biên lợi nhuận - yếu tố từng tạo nên sức hấp dẫn của doanh nghiệp trong giai đoạn tăng trưởng cao trước đây. Biên lợi nhuận gộp quý I chỉ còn khoảng 29%.

Theo doanh nghiệp, thị trường quốc tế vẫn chịu tác động từ mặt bằng lãi suất cao tại Mỹ và châu Âu, khiến nhu cầu đầu tư và xây dựng phục hồi chậm. Bên cạnh đó, cạnh tranh trong ngành đá thạch anh nhân tạo ngày càng gay gắt, đặc biệt từ các nhà sản xuất châu Á, tiếp tục gây áp lực lên biên lợi nhuận.

Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026 diễn ra hồi tháng 4, ban lãnh đạo Vicostone cho biết biên lợi nhuận của doanh nghiệp hiện đã xuống mức thấp nhất trong khoảng một thập kỷ.

Ban lãnh đạo cho biết, chiến lược hiện nay không còn đặt nặng mục tiêu tăng trưởng nhanh mà ưu tiên sự ổn định, khả năng chống chịu và duy trì vị thế trên thị trường.

Trong bối cảnh đó, Vicostone đang tập trung nhiều hơn vào chiến lược chủ động chuỗi cung ứng. Công ty đã thông qua chủ trương nhận chuyển nhượng dự án nhà máy sản xuất nhựa Polyester (resin) từ Phenikaa với tổng vốn đầu tư khoảng 400 tỷ đồng, dự kiến hoàn tất thủ tục chuyển giao trong năm 2026.

Theo báo cáo thường niên 2025, Vicostone hiện thuộc Top 3 nhà sản xuất đá nhân tạo lớn nhất thế giới, với gần 24 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này và hiện diện tại hơn 50 quốc gia. Doanh nghiệp xuất khẩu tới nhiều thị trường khắt khe như Mỹ, Canada, Australia và châu Âu.

Vicostone là công ty con của Phenikaa, tập đoàn này nắm quyền kiểm soát Vicostone từ tháng 8/2014. Hiện nay, Phenikaa đang nắm giữ hơn 134,6 triệu cổ phiếu tương đương với tỷ lệ sở hữu đạt gần 84,154% và cũng là cổ đông lớn duy nhất của Vicostone.

Trên thị trường chứng khoán, cổ phiếu VCS cũng không còn duy trì được vị thế như giai đoạn đỉnh cao trước đây. Từ vùng đỉnh 128.900 đồng/cổ phiếu từng thiết lập trong phiên giao dịch 1/9/2021, thị giá VCS hiện chỉ còn dao động quanh ngưỡng 39.500 đồng/cổ phiếu trong phiên giao dịch 7/5 tương ứng với vốn hóa 6.320 tỷ đồng.

Có thể thấy giá cổ phiếu VCS đã giảm gần 70%. Diễn biến này phần nào phản ánh sự thay đổi trong kỳ vọng của thị trường đối với câu chuyện tăng trưởng của Vicostone sau nhiều năm kết quả kinh doanh suy giảm và biên lợi nhuận liên tục thu hẹp.