Vận tải đường thủy lao đao vì giá dầu tăng gấp đôi

Ông Nguyễn Văn Minh, Giám đốc Công ty Vận tải thủy Khánh Vương (An Giang), cho biết doanh nghiệp hiện có 4 tàu chuyên chở vật liệu xây dựng từ cảng Phú Mỹ đi Campuchia. Các hợp đồng vận chuyển thường được ký theo quý hoặc năm nhằm đảm bảo nguồn hàng ổn định.

Đầu năm nay, khi ký hợp đồng, giá dầu diesel khoảng 18.000 đồng một lít. Sau khi xảy ra xung đột Trung Đông, đến tháng 3 giá dầu tăng vọt lên 30.000 đồng, có thời điểm vượt 39.000 đồng một lít. Với mỗi chuyến hàng đi Campuchia, tàu tiêu thụ khoảng 6.000 lít dầu. Trước đây, chi phí nhiên liệu khoảng 100 triệu đồng, nay tăng thêm hơn 100 triệu đồng mỗi chuyến.

"Chúng tôi đã thương lượng với đối tác và được hỗ trợ khoảng 50% phần chi phí tăng thêm, phần còn lại phải tự gánh. Hiện doanh nghiệp gần như không còn lợi nhuận, nếu giá tiếp tục tăng thì sẽ thua lỗ", ông Minh nói.

Dù chi phí nhiên liệu tăng mạnh, doanh nghiệp vẫn không thể dừng hợp đồng đã ký hoặc cắt giảm vận chuyển do phải duy trì hoạt động, trả lương người lao động và chi phí vay vốn đầu tư phương tiện.

Cùng cảnh ngộ, Hợp tác xã Rạch Gầm (Đồng Tháp) sở hữu 6 sà lan chở thức ăn gia súc từ các cảng Phú Mỹ, Cái Mép đến Đồng Nai, Tiền Giang, Vĩnh Long và Campuchia. Mỗi chuyến đi kéo dài 4-6 ngày, tiêu tốn khoảng 2.000-3.000 lít dầu.

Ông Huỳnh Văn Mười Hai, Phó tổng giám đốc Hợp tác xã, cho biết mỗi chuyến đơn vị phải bù thêm hàng chục triệu đồng chi phí nhiên liệu. Dù một số chủ hàng hỗ trợ thêm khoảng 10.000 đồng mỗi tấn, song vẫn không đủ bù đắp khi giá dầu tăng cao.

Ông cũng lo ngại tình trạng thiếu hụt nguồn cung nhiên liệu tại đồng bằng sông Cửu Long. Các tàu cần lượng dầu lớn và ổn định, nhưng không nhiều cửa hàng có thể đáp ứng, buộc phải chuyển hướng tìm nơi tiếp nhiên liệu, làm tăng chi phí và kéo dài thời gian vận chuyển.

Tại miền Bắc, một doanh nghiệp vận tải thủy cho biết với các tuyến đường dài, chỉ cần giá dầu tăng vài nghìn đồng mỗi lít cũng khiến chi phí mỗi chuyến tăng thêm hàng triệu đồng. Trong khi đó, giá cước khó điều chỉnh ngay do ràng buộc hợp đồng và áp lực cạnh tranh.

Theo ông Trần Đỗ Liêm, Chủ tịch Hội Vận tải thủy nội địa Việt Nam, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 20-25% doanh thu của doanh nghiệp. Với tàu trọng tải lớn, mức tiêu hao nhiên liệu càng cao. Các hợp đồng nguyên tắc thường có điều khoản điều chỉnh giá khi nhiên liệu biến động, song hợp đồng cụ thể theo đơn hàng lại giữ giá ổn định để chủ hàng tính toán chi phí.

Khi giá nhiên liệu tăng 1-2%, doanh nghiệp còn có thể chịu đựng, nhưng nếu tăng gấp đôi thì lợi nhuận giảm mạnh, thậm chí thua lỗ nếu không được hỗ trợ. "Giá dầu biến động hàng ngày khiến doanh nghiệp khó đàm phán với khách hàng. Thời điểm này, nhiều chủ tàu buộc phải chuyển sang ký hợp đồng ngắn hạn", ông cho hay.

Theo Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, nhiên liệu hiện chiếm khoảng 30-40% tổng chi phí vận tải. Trước áp lực này, nhiều hãng tàu trong nước đã điều chỉnh giá cước.

Cụ thể, với hàng container nội địa, giá cước tăng 7-12% vào giữa tháng 3. Tuyến Hải Phòng - TP HCM dao động 2,5-2,8 triệu đồng mỗi container 20 feet và 4,8-5,3 triệu đồng với container 40 feet. Dự kiến cuối tháng 3, một số hãng tàu tiếp tục tăng thêm 17-30%. Đối với tàu chở hàng rời, giá cước tăng 30-45% tùy tuyến.

Ngoài ra, nhiều doanh nghiệp phản ánh tình trạng một số cảng không cung cấp đủ nhiên liệu, buộc tàu phải dừng hoạt động hoặc di chuyển sang cảng khác để tiếp dầu. Điều này làm tăng chi phí và kéo dài thời gian vận chuyển, tác động trực tiếp đến giá cước.

Cơ quan chuyên ngành đánh giá chi phí vận tải tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành hàng hóa xuất nhập khẩu, làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp, đặc biệt với các ngành có giá trị gia tăng thấp và phụ thuộc lớn vào vận tải.

Trước thực trạng này, Cục Hàng hải và Đường thủy Việt Nam kiến nghị Bộ Công Thương phối hợp triển khai các giải pháp bình ổn giá và đảm bảo nguồn cung nhiên liệu. Đồng thời, cần duy trì dự trữ hợp lý, tránh gián đoạn nguồn cung và chỉ đạo các doanh nghiệp đầu mối cung ứng đầy đủ, liên tục, nhất là tại các khu vực cảng biển và đầu mối giao thông.

Trong bối cảnh giá nhiên liệu còn nhiều biến động, các doanh nghiệp vận tải thủy nội địa vẫn phải tiếp tục xoay xở để thích ứng. Ông Nguyễn Văn Minh cho biết doanh nghiệp đều đang trông chờ vào chính sách bình ổn giá từ Nhà nước. Nếu không có giải pháp kịp thời, làn sóng tăng giá nhiên liệu có thể tạo ra những tác động lan rộng đến toàn bộ chuỗi logistics và ngành xây dựng trong nước.