Tỷ lệ nợ quá hạn tại Canada chạm mức cao nhất một thập kỷ

Các quốc gia thường không có bảng điểm, nhưng vẫn có những dữ liệu thực tế có thể được tổng hợp, đánh giá và so sánh. Đó là lý do ra đời của "Benchmark Canada" – một Dự án mới từ Viện Macdonald-Laurier, tập hợp hơn 40 chỉ số khác nhau để đo lường hiệu quả hoạt động của Canada.

Dữ liệu mới nhất từ Benchmark Canada cho thấy, người Canada đang ngày càng chậm trễ trong việc thanh toán các khoản vay mua ô tô, nợ thẻ tín dụng và các khoản vay cá nhân. Tỷ lệ nợ quá hạn ở cả ba hạng mục này đều chạm mức cao nhất trong suốt thập kỷ qua. Áp lực nợ nần tại Canada thể hiện rõ nhất ở các khoản vay trả góp – bao gồm các khoản vay cá nhân không có tài sản bảo đảm và các hình thức tài trợ tiêu dùng tại điểm bán hàng.

Theo Dự án của Viện Macdonald-Laurier, tỷ lệ các khoản vay này bị quá hạn từ 90 ngày trở lên tại Canada đã lên tới 2,95%, cao hơn gấp 3 lần so với mức 0,95% ghi nhận vào cuối năm 2015. Trong khi đó, tỷ lệ nợ quá hạn đối với các khoản vay mua ô tô là 0,87%, tăng so với mức thấp nhất trong thời kỳ đại dịch là 0,39% vào năm 2021. Tỷ lệ nợ quá hạn thẻ tín dụng đạt 0,80%, gần gấp đôi so với mức thấp nhất là 0,44% vào năm 2021.

Ông Doug Hoyes, đồng sáng lập công ty tư vấn giải quyết nợ Hoyes, Michalos & Associates Inc., cho biết, người vay thường sử dụng hạn mức tín dụng để bù đắp cho phần thu nhập bị mất. Khi nguồn này cạn kiệt, họ chuyển sang dùng thẻ tín dụng, rồi đến các khoản vay trả góp với chi phí cao hơn hoặc các dịch vụ cho vay nhanh.

Theo ông Hoyes, nhiều khách hàng của ông sử dụng các khoản vay này để chi trả hóa đơn sau khi đã cạn kiệt các nguồn tín dụng với chi phí thấp hơn, với hy vọng rằng thu nhập của họ sẽ phục hồi trước khi các khoản nợ trở nên vượt quá khả năng chi trả. Khách hàng của công ty ông gánh khoản nợ không bảo đảm trung bình hơn 67.000 đô la Canada (CAD) vào năm ngoái, tăng 11% so với một năm trước đó và tăng 37% trong vòng 3 năm. Trung bình mỗi người nợ tiền từ 10 chủ nợ khác nhau.

Matt Fabian, Giám đốc cấp cao phụ trách nghiên cứu và tư vấn dịch vụ tài chính tại TransUnion Canada, cho biết, mặc dù người dân Canada đang gặp khó khăn trong việc hoàn trả các khoản vay, họ vẫn tương đối kiểm soát được gánh nặng nợ nần của mình. Ông lưu ý rằng, các biện pháp hoãn thanh toán, sự hỗ trợ từ chính phủ và việc cắt giảm chi tiêu trong thời kỳ đại dịch đã giúp đẩy tỷ lệ nợ quá hạn xuống mức thấp bất thường – thấp hơn cả giai đoạn suy thoái 2008-2009 – trước khi tăng trở lại trong năm qua.

Ông Fabian cho biết thêm, các khoản vay trả góp có kết quả kém hơn, một phần là do đặc thù của nhóm người đi vay. Những người tìm kiếm các khoản vay để hợp nhất nợ thường đã gặp sẵn các vấn đề tài chính, trong khi các đơn vị cho vay thay thế (không phải ngân hàng truyền thống) thường phục vụ nhóm khách hàng có rủi ro cao – những người có thể không đủ điều kiện vay vốn tại các ngân hàng thương mại thông thường. Nhóm khách hàng này phải chịu lãi suất cao hơn và có ít dư địa tài chính hơn để đối phó với tình trạng chi phí sinh hoạt tăng cao hoặc sụt giảm thu nhập.

Báo cáo tín dụng hàng quý mới nhất của TransUnion cho thấy, nợ không bao gồm thế chấp tại Canada đạt trung bình 28.118 CAD trên mỗi khách hàng trong quý II, tăng 7,6% so với một năm trước đó. Tổng nợ tiêu dùng, bao gồm cả các khoản vay thế chấp, đã lên tới con số khổng lồ là 2,64 nghìn tỷ CAD.

Dữ liệu từ TransUnion cũng cho thấy, tỷ lệ người vay chậm thanh toán từ 30 ngày trở lên đã giảm xuống còn 4,27%, so với mức 4,34% của một năm trước đó. Tuy nhiên, tỷ lệ các khoản nợ quá hạn từ 90 ngày trở lên đã tăng từ 1,77% lên 1,81%. Các số liệu chuẩn tại Canada – được tổng hợp dựa trên các tính toán của Ngân hàng trung ương Canada (BoC) sử dụng dữ liệu từ TransUnion – đo lường tỷ lệ các khoản vay bị quá hạn từ 90 ngày trở lên.

Ông Fabian cho biết, tốc độ gia tăng của các khoản nợ quá hạn đang nhanh hơn tốc độ tăng thu nhập của người dân. Điều này cho thấy những người vay nợ lớn đang gặp nhiều khó khăn hơn trong việc duy trì các khoản thanh toán, đồng thời phải đối mặt với áp lực ngày càng tăng từ các khoản thanh toán tối thiểu cao hơn.

Một báo cáo từ Viện Chính sách công Canada (C.D. Howe) công bố trong tháng này chỉ ra rằng, các số liệu nợ quốc gia đang che khuất những khó khăn ngày càng lớn mà nhóm người trẻ tuổi và người có thu nhập thấp tại Canada đang phải gánh chịu. Theo phân tích của Viện C.D. Howe, tỷ lệ thu nhập khả dụng của hộ gia đình được dùng để trả nợ đã giảm xuống còn 14,5% trong quý II, so với mức đỉnh 15,2% ghi nhận vào năm 2023. Tuy nhiên, những người trẻ tuổi tại Canada lại đang gánh các khoản nợ không có tài sản bảo đảm, trong khi không có được "lớp đệm" an toàn từ giá trị vốn chủ sở hữu nhà ở – một lợi thế mà những người lớn tuổi hơn tại Canada có được nhờ thị trường bất động sản đang tăng nóng.

Ngày càng có nhiều người vay tìm kiếm các giải pháp giảm nợ chính thức. Theo báo cáo từ TransUnion, các đề xuất giải quyết nợ tiêu dùng chiếm gần 80% số hồ sơ mất khả năng thanh toán trong quý II, tăng so với mức khoảng 60% trước đại dịch. Ông Fabian cho biết, các ngân hàng thường có sẵn những chương trình hỗ trợ tái cơ cấu các khoản thanh toán; họ cũng có động lực để duy trì mối quan hệ với những khách hàng đang mở tài khoản thanh toán hoặc tài khoản tiết kiệm tại ngân hàng của mình.