Tháng 11/2026 đánh dấu hơn 12 năm kể từ thời điểm CTCP Tập đoàn Phượng Hoàng Xanh A&A (Phenikaa) chính thức nắm quyền kiểm soát CTCP Vicostone (mã: VCS).
Theo báo cáo tài chính hợp nhất quý III/2026, tính đến ngày 30/9, Phenikaa là cổ đông lớn duy nhất tại Vicostone với phần vốn góp 1.346 tỷ đồng trên tổng vốn điều lệ 1.600 tỷ đồng, tương đương tỷ lệ sở hữu hơn 84%.
Đứng sau cấu trúc sở hữu này là ông Hồ Xuân Năng - Chủ tịch HĐQT Vicostone, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Phenikaa và Chủ tịch Hội đồng Đại học Phenikaa.
Năm 2025, ông được Hội đồng Giáo sư Nhà nước công nhận đạt tiêu chuẩn chức danh Giáo sư ngành Cơ khí - Động lực, sau khi được công nhận phó giáo sư vào năm 2022.
Trên thị trường tài chính, ông thường được nhắc đến với danh xưng "Giáo sư giàu nhất Việt Nam" gắn liền với một thương vụ thâu tóm ngược diễn ra vào năm 2014.
Chủ tịch VCS - Hồ Xuân Năng. (Ảnh: VCS).
Ông Hồ Xuân Năng sinh năm 1964 tại Nam Định. Ông tốt nghiệp Đại học Bách khoa Hà Nội năm 1986 và nhận bằng tiến sĩ kỹ thuật ngành Cơ khí động lực tại trường này vào năm 1992, trước khi làm cán bộ nghiên cứu khoa học tại Viện Cơ điện nông nghiệp và chế biến nông sản (Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn).
Giai đoạn 1996 - 1999, ông chuyển sang làm việc tại doanh nghiệp với vai trò Giám đốc sản xuất Nhà máy ô tô Ford Việt Nam, rồi rời Ford năm 1999 để làm Thư ký Chủ tịch HĐQT Tổng công ty Xuất nhập khẩu và Xây dựng Việt Nam (Vinaconex).
Cuối năm 2002, Vinaconex quyết định thành lập CTCP Vicostone để đầu tư dây chuyền sản xuất đá ốp lát nhân tạo sử dụng chất kết dính hữu cơ (Bretonstone) và chất kết dính xi măng (Terastone) theo công nghệ chuyển giao từ hãng Breton S.P.A (Ý).
Theo hồ sơ pháp lý doanh nghiệp, Vicostone nhận Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu vào ngày 2/6/2005 và chính thức niêm yết cổ phiếu VCS tại HNX vào ngày 5/12/2007.
Trong giai đoạn đầu vận hành, Vicostone đã ba lần thay đổi Tổng giám đốc. Năm 2007, ông Hồ Xuân Năng được bầu làm Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vinaconex. Đến năm 2014, ông giữ cương vị Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc tại Vicostone.
Tuy nhiên, quá trình điều hành của ban lãnh đạo Vicostone trước năm 2014 diễn ra trong bối cảnh bất đồng kéo dài với nhóm cổ đông lớn nước ngoài. Ba cổ đông ngoại gồm hai quỹ Red River Holding, DWS Vietnam Fund (nắm tổng cộng hơn 33% vốn) và Wonderful Kitchens (sở hữu gần 13%) kiểm soát khoảng 46% cổ phần doanh nghiệp.
Tại các kỳ Đại hội đồng cổ đông, nhóm cổ đông này nhiều lần phủ quyết những nội dung quan trọng, khiến các quyết sách của công ty không thể thông qua.
Bước ngoặt về cơ cấu sở hữu tại Vicostone diễn ra liên tiếp trong nửa cuối năm 2014.
Cụ thể, tháng 6/2014, sau thời gian mâu thuẫn, cả ba cổ đông nước ngoài quyết định thoái toàn bộ khoảng 46% cổ phần Vicostone cho một nhóm nhà đầu tư cá nhân trong nước.
Giao dịch được thực hiện qua Trung tâm Lưu ký Chứng khoán với mức giá không được công bố; tại thời điểm đó, cổ phiếu VCS giao dịch quanh mức 14.000 đồng/cổ phiếu.
Tới tháng 8 cùng năm, pháp nhân mới xuất hiện trong cơ cấu cổ đông là CTCP Phượng Hoàng Xanh A&A (Phenikaa). Trước đó, Phenikaa đã ký hợp đồng độc quyền thời hạn 6 năm với hãng Breton về công nghệ sản xuất đá tấm thạch anh, đồng nghĩa với việc Vicostone không còn quyền đầu tư mua thiết bị từ đối tác Ý này.
Theo tờ trình tại Đại hội đồng cổ đông bất thường tháng 8/2014, cổ đông Vicostone thông qua phương án tái cấu trúc, chấp thuận để Phenikaa mua từ 51% đến 58% cổ phần mà không phải thực hiện chào mua công khai. Cuối tháng 8/2014, Phenikaa hoàn tất mua 58% cổ phần và trở thành công ty mẹ của Vicostone.
Tháng 9/2014, Vicostone chi khoảng 369 tỷ đồng để mua lại 10,6 triệu cổ phiếu quỹ, tương đương 20% lượng cổ phiếu đang lưu hành. Giao dịch này làm tăng tỷ lệ quyền biểu quyết của Phenikaa tại Vicostone từ 58% lên 72,5%.
Cuối năm đó, theo đề xuất của nhóm cổ đông Phenikaa và được HĐQT Vicostone chấp thuận, ông Hồ Xuân Năng - khi đó là Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Vicostone, đã mua lại cổ phần của chính Phenikaa. Tính đến ngày 31/12/2014, ông Năng nắm giữ 54 triệu cổ phần, tương đương 90% vốn điều lệ tại Phenikaa (cùng với vợ ông sở hữu 9%).
Qua chuỗi giao dịch này, người đứng đầu doanh nghiệp bị mua lại đã trở thành cổ đông chi phối của công ty mẹ đi thâu tóm, từ đó nắm quyền kiểm soát gián tiếp đối với Vicostone.
Đồ hoạ: Đức Huy.
Sau khi ổn định cơ cấu sở hữu cuối năm 2014, kết quả kinh doanh của Vicostone ghi nhận sự tăng trưởng liên tục trong 8 năm từ 2014 đến 2021.
Lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp từ mức 68 tỷ đồng năm 2013 đã tăng lên 212 tỷ đồng năm 2014, 405 tỷ đồng năm 2015, 676 tỷ đồng năm 2016 và lần đầu vượt ngưỡng nghìn tỷ vào năm 2017 với 1.122 tỷ đồng.
Trong ba năm tiếp theo, chỉ tiêu này tiếp tục đi lên đạt 1.124 tỷ đồng năm 2018, 1.410 tỷ đồng năm 2019 và 1.428 tỷ đồng năm 2020.
Năm 2021 đánh dấu mức kết quả cao nhất trong lịch sử hoạt động của Vicostone: doanh thu thuần đạt 7.070 tỷ đồng, lợi nhuận trước thuế đạt 2.097 tỷ đồng và lợi nhuận sau thuế đạt 1.772 tỷ đồng.
Trong giai đoạn tăng trưởng này, biên lợi nhuận gộp có thời điểm vượt 35 - 40%, biên lợi nhuận trước thuế trên doanh thu ở vùng đỉnh quanh 30%, và tỷ suất sinh lời trên vốn chủ sở hữu (ROE) duy trì quanh mức 25 - 30%.
Song song với Vicostone, công ty mẹ Phenikaa cũng mở rộng quy mô hoạt động. Theo thông tin tự công bố của tập đoàn này, trong giai đoạn 2010 - 2019, tốc độ tăng trưởng kép hàng năm của tổng doanh thu và lợi nhuận trước thuế lần lượt đạt 169% và 231%.
Cả năm 2020 ghi nhận doanh thu thuần 5.659 tỷ đồng và lợi nhuận trước thuế 1.667 tỷ đồng, phát triển hệ sinh thái với hơn 20 đơn vị thành viên trong các lĩnh vực công nghiệp, công nghệ, giáo dục đào tạo và nghiên cứu khoa học.
Trên sàn chứng khoán, diễn biến thị giá cổ phiếu VCS phản ánh kết quả kinh doanh của doanh nghiệp qua từng giai đoạn.
Trong đó, phiên giao dịch ngày 29/3/2018, cổ phiếu VCS đạt mức 262.500 đồng/cổ phiếu - thị giá cao nhất trên thị trường chứng khoán Việt Nam thời điểm đó, ngay trước đợt trả cổ tức bằng cổ phiếu tỷ lệ 1:1. Sau điều chỉnh, vùng đỉnh đầu năm 2018 tương đương khoảng 76.000 đồng/cổ phiếu, gấp khoảng 46 lần mức giá cuối năm 2013.
Sau nhịp điều chỉnh trong năm 2018, cổ phiếu VCS tăng trở lại trong giai đoạn 2020 - 2021, đạt mức 128.900 đồng/cổ phiếu trong phiên 1/9/2021 và thiết lập đỉnh lịch sử vào giữa tháng 10/2021.
Theo giá điều chỉnh, thị giá tại vùng đỉnh năm 2021 gấp khoảng 55 lần so với cuối năm 2013. Vào đầu năm 2021, vốn hóa thị trường của Vicostone từng đạt xấp xỉ 15.000 tỷ đồng.
Diễn biến giá cổ phiếu VCS 5 năm trở lại đây. Nguồn: TradingView.
Từ năm 2022, hoạt động kinh doanh của Vicostone đảo chiều và bước vào giai đoạn đi xuống trong bốn năm liên tiếp. Lợi nhuận sau thuế giảm lần lượt về mức 1.149 tỷ đồng năm 2022, 846 tỷ đồng năm 2023, 807 tỷ đồng năm 2024 và 694 tỷ đồng năm 2025.
Tính chung cả năm 2025, doanh thu thuần đạt 4.129 tỷ đồng, giảm 42% so với đỉnh năm 2021 và lợi nhuận sau thuế giảm 61% so với vùng đỉnh; lợi nhuận trước thuế đạt hơn 823 tỷ đồng. Biên lợi nhuận trước thuế trên doanh thu năm 2025 lùi về mức 20% - mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ.
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên tháng 4/2026, ban lãnh đạo Vicostone lý giải sự suy giảm đến từ việc thị trường bất động sản và xây dựng tại các thị trường xuất khẩu chủ lực (Mỹ, Canada, châu Âu) chịu tác động của mặt bằng lãi suất cao, chi phí vật liệu và nhân công gia tăng, cũng như việc Chính phủ Mỹ đóng cửa ảnh hưởng đến chi tiêu và đầu tư.
Bên cạnh đó, doanh nghiệp còn đối mặt với chi phí logistics tăng, áp lực từ chính sách thuế đối ứng, các biện pháp phòng vệ thương mại tại Mỹ và sự cạnh tranh từ các nhà sản xuất tại Việt Nam và khu vực châu Á - Thái Bình Dương.
Đồ hoạ: Đức Huy.
Bước sang năm 2026, Vicostone đặt kế hoạch kinh doanh với doanh thu mục tiêu 4.186 tỷ đồng (tăng 1,4% so với năm 2025) và lợi nhuận trước thuế 744 tỷ đồng (giảm gần 11%), tương ứng biên lợi nhuận dự kiến ở mức 18% (tương đương mức thấp của năm 2015).
Ban lãnh đạo xác định không tham gia cạnh tranh giá thấp mà tập trung vào phân khúc chất lượng cao, kiểm soát chi phí và ưu tiên sự ổn định.
Trong lộ trình tự chủ chuỗi cung ứng bên cạnh tỷ lệ 95% nguyên liệu đầu vào đã chủ động được, HĐQT trình cổ đông thông qua việc nhận chuyển nhượng dự án nhà máy sản xuất nhựa polyester không no (resin) tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc từ công ty mẹ Phenikaa với tổng mức đầu tư khoảng 400 tỷ đồng, công suất thiết kế 25.000 tấn/năm, dự kiến hoàn tất thủ tục chuyển giao trong năm 2026.
Thực tế kết quả kinh doanh 9 tháng đầu năm 2026 tiếp tục ghi nhận xu hướng suy giảm chung so với cùng kỳ. Lũy kế 9 tháng đầu năm, Vicostone ghi nhận doanh thu thuần hợp nhất 2.464 tỷ đồng, giảm 20% so với mức 3.061 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025; và lợi nhuận sau thuế 390 tỷ đồng, giảm 24%.
Trên bảng cân đối kế toán tại ngày 30/9, tổng tài sản của Vicostone đạt 6.495 tỷ đồng; vốn chủ sở hữu đạt 5.170 tỷ đồng. Tổng nợ phải trả tăng từ 618 tỷ đồng đầu năm lên 1.326 tỷ đồng (trong đó vay và nợ thuê tài chính ngắn hạn là 948 tỷ đồng, vay dài hạn là 93 tỷ đồng).
Ở phía tài sản, tổng lượng tiền, tương đương tiền và đầu tư nắm giữ đến ngày đáo hạn đạt 2.764 tỷ đồng, tăng 64% so với đầu năm, trong đó bao gồm 1.687 tỷ đồng các khoản cho vay ngắn hạn kỳ hạn gốc 11 tháng (lãi suất 8,8% - 9,0%/năm tại ngày 30/9/2026) đối với bốn đơn vị liên quan trong hệ sinh thái Phenikaa.
Về chính sách phân phối lợi nhuận, công ty đã chi trả cổ tức năm 2025 với tổng tỷ lệ 38% (tương đương 608 tỷ đồng), thấp hơn mức cổ tức tiền mặt 40 - 60% thường duy trì ở các năm trước.
Đường dẫn bài viết: https://vietnambiz.vn/tung-lam-thue-roi-tu-mua-lai-cong-ty-me-giao-su-giau-nhat-san-chung-khoan-dang-cheo-lai-vicostone-ra-sao-2026111616175626.htm
In bài biếtBản quyền thuộc https://vietnambiz.vn/