Từ đồn điền Đông Nam Á đến nhà máy lốp xe: Ai chịu nhiệt khi giá cao su lập đỉnh 9 năm?

Cột mốc giá kỳ hạn lập đỉnh 9 năm

Khép lại quý III/2026, giá cao su tự nhiên kỳ hạn tháng 1/2027 trên Sàn Giao dịch Kỳ hạn Thượng Hải (SHFE) tăng vọt hơn 5,5%, chính thức vượt mốc 20.000 nhân dân tệ/tấn, trong đó hợp đồng tháng 1/2027 chạm 20.095 nhân dân tệ (tương đương 2.997,51 USD)/tấn, theo dữ liệu từ Barchart Commodities Futures và Reuters Commodity Markets. Đây là mức giá cao nhất trên sàn giao dịch kỳ hạn cao su lớn nhất thế giới kể từ ngày 20/2/2017, đánh dấu đỉnh giá trong gần một thập kỷ qua.

Cùng lúc đó, làn sóng tăng giá lan rộng khắp các sàn châu Á. Tại Nhật Bản, giá cao su kỳ hạn tháng 3/2027 trên Sàn Giao dịch Osaka (OSE) dao động khoảng 452,1 - 452,9 yên (2,86 - 2,89 USD)/kg, trong khi trên nền tảng SICOM thuộc Sàn Singapore (SGX), hợp đồng cao su TSR20 giao tháng 12 tăng vọt 4,7% lên mức 256,3 US cent/kg.

Khác với các đợt hồi phục ngắn hạn trong hai năm qua, bước nhảy vọt lần này phản ánh sự dịch chuyển căn bản của dòng tiền quốc tế. Dữ liệu từ Trading Economics và phân tích của Huatai Futures chỉ rõ, đà tăng mạnh mẽ đã kích hoạt làn sóng tất toán vị thế bán khống trên diện rộng từ các quỹ đầu cơ khi các ngưỡng cản kỹ thuật bị phá vỡ.

Lũ lụt lịch sử tại Thái Lan và nguy cơ đứt gãy nguồn cung Đông Nam Á

Động lực thổi bùng đà tăng giá bắt nguồn từ thiên tai nghiêm trọng tại Thái Lan - quốc gia chiếm hơn 1/3 sản lượng cao su tự nhiên xuất khẩu toàn cầu. Báo cáo thực địa từ The Thai Rubber Association (ThaiNR) và số liệu từ Bộ Nội vụ Thái Lan công bố ngày 29/9/2026 cho thấy, mưa lũ xối xả từ ngày 16/9 đã gây ngập lụt tại 42 tỉnh, cướp đi sinh mạng của ít nhất 23 người và làm tê liệt sản xuất nông nghiệp. Đáng lo ngại hơn cả, thảm họa này lại ập đến vào đúng mùa thu hoạch cao điểm nhất trong năm - giai đoạn từ tháng 9 - 11 vốn đóng góp trên 30% tổng sản lượng mủ cho cả niên vụ.

Triển vọng phục hồi nguồn cung ngắn hạn đang đối mặt với thách thức khốc liệt. Theo cảnh báo từ Cơ quan Khí tượng Thái Lan (TMD) trên The Star ASEAN News, các đợt mưa dông cực đoan sẽ tiếp tục trút xuống các vùng đồn điền cao su trọng điểm ở miền Nam và Đông Bắc nước này trong các ngày 4 - 5/10/2026, đe dọa trực tiếp hoạt động cạo mủ. Tình trạng ngập úng không chỉ ngăn công nhân ra vườn mà còn gia tăng nguy cơ bùng phát nấm bệnh Phytophthora và dịch rụng lá sau lũ. Điều này được dự báo làm suy giảm năng suất tiết mủ trong nhiều tháng tới, khiến sản lượng quý IV khó có thể bù đắp lại khối lượng đã mất mát.

Cuộc khủng hoảng tại Thái Lan làm trầm trọng thêm sự thiếu hụt mang tính cơ cấu của nguồn cung toàn cầu. Theo khảo sát định kỳ từ Hiệp hội Các nước sản xuất Cao su tự nhiên (ANRPC), ngành cao su thế giới đang gánh chịu hậu quả từ chuỗi thời tiết bất thường kéo dài. Dư âm khô hạn El Niño hồi đầu năm tại Indonesia và Malaysia làm suy kiệt sức sinh trưởng của cây, nay tiếp nối bằng các đợt bão lũ La Niña dồn dập tại Thái Lan và Việt Nam. ANRPC dự báo, mức thâm hụt nguồn cung cao su toàn cầu năm 2026 sẽ nới rộng lên gần 300.000 tấn, đánh dấu năm thứ 5 liên tiếp tiêu thụ vượt sản lượng (sản lượng dự kiến đạt 15,279 triệu tấn so với nhu cầu 15,356 triệu tấn), do nguồn cung không thể co giãn nhanh theo giá.

Tồn kho Thanh Đảo cạn kiệt, giá dầu neo cao 

Sức ép từ việc đứt gãy nguồn cung thượng nguồn lập tức va chạm thực trạng cạn kiệt tồn kho tại các trung tâm tiêu thụ lớn. Theo dữ liệu theo dõi kho bãi từ Longzhong Information, tính đến ngày 27/9/2026, tổng tồn kho cao su tự nhiên tại Thanh Đảo - kho trung chuyển hàng thực lớn nhất Trung Quốc - đã giảm 1,73% so với tuần trước đó, xuống 575.200 tấn. Tình trạng sụt giảm liên tục từ mức đỉnh 696.800 tấn hồi tháng 6 phản ánh lượng cao su nhập khẩu từ Đông Nam Á liên tục bị chậm tiến độ, buộc các nhà máy phải rút hàng dự trữ để duy trì vận hành dây chuyền.

Bên cạnh yếu tố nông nghiệp, thị trường còn nhận lực đẩy từ giá dầu thô thế giới neo cao do lo ngại gián đoạn nguồn cung tại Trung Đông, kéo theo chi phí nhóm hóa dầu tăng vọt. Đặc biệt, giá monome Butadien - nguyên liệu cơ bản sản xuất cao su nhân tạo - tăng lên mức cao kỷ lục, kéo theo giá hợp đồng cao su butadiene kỳ hạn tháng 11 trên Sàn SHFE tăng gần 4% lên 16.000 nhân dân tệ/tấn vào ngày 29/9, theo Barchart. Chi phí cao su tổng hợp đắt đỏ đã triệt tiêu động lực pha trộn thay thế của các nhà máy, buộc các đơn vị tiêu thụ dồn đơn hàng sang cao su tự nhiên, từ đó càng “khoét sâu” thêm tình trạng khan hiếm hàng thực.

Bức tranh thị trường càng thêm nóng khi tín hiệu phục hồi vĩ mô từ phía cầu xuất hiện đồng bộ cuối tháng 9. Theo các báo cáo kinh tế công bố trên Reuters, chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) ngành sản xuất chính thức và tư nhân của Trung Quốc đều bất ngờ quay lại vùng mở rộng (>50 điểm) trong tháng 9. Sự khởi sắc của công nghiệp đại lục cùng các biện pháp nới lỏng tín dụng hạ tầng được công bố ngày 29/9 đã giải tỏa lo ngại suy giảm sức mua tại thị trường tiêu thụ số một thế giới, tạo lực đẩy cho làn sóng gom hàng trước kỳ nghỉ lễ.

Cuộc khủng hoảng chi phí của các nhà sản xuất lốp xe toàn cầu

Giá nguyên liệu thượng nguồn tăng phi mã đang đẩy ngành sản xuất săm lốp toàn cầu vào cuộc khủng hoảng chi phí mới. Tình thế nan giải này được phác họa trong nghiên cứu chuyên sâu của Hiệp hội Các nhà sản xuất Lốp xe Châu Âu (Tyres Europe - ETRMA) công bố ngày 28/9/2026. Báo cáo chỉ rõ ngành lốp xe châu Âu - lĩnh vực tạo ra 1,5 nghìn tỷ euro GDP (chiếm 9% GDP khối) và hỗ trợ 30,5 triệu việc làm (chiếm 13% lực lượng lao động EU) - đang bị kẹp ở hai đầu chuỗi giá trị. Ở đầu vào, ngành lốp xe EU phụ thuộc 100% vào nguồn cao su tự nhiên nhập khẩu từ Đông Nam Á, với chi phí nguyên liệu thô nhập khẩu chiếm 11,9% tổng giá trị sản xuất, cao gần gấp đôi mức trung bình 7% của toàn nền kinh tế khối. Trong khi đó ở đầu ra, các nhà máy châu Âu vấp phải cạnh tranh khốc liệt khi lốp xe thành phẩm nhập khẩu giá rẻ đã chiếm lĩnh tới 40% thị phần lốp xe lắp mới tại EU.

Trước áp lực chi phí nguyên liệu chiếm 40 - 50% giá thành lốp xe, các tập đoàn hàng đầu đã buộc phải điều chỉnh giá bán. Theo khảo sát của Hiệp hội Các nhà sản xuất Ô tô Trung Quốc (CAAM), hàng loạt thương hiệu lớn gồm Bridgestone, Michelin, Continental, Goodyear cùng các hãng sản xuất lốp xe lớn của Trung Quốc như ZC Rubber và Sailun Tire đã liên tiếp thông báo tăng giá bán sản phẩm thêm từ 2 - 5%. Tuy nhiên, mức điều chỉnh này vẫn được đánh giá là chưa đủ để bù đắp tốc độ leo thang phi mã của giá mủ cao su tự nhiên và cao su tổng hợp. Biên lợi nhuận hoạt động của phần lớn các nhà sản xuất lốp xe đang bị bào mòn nghiêm trọng, đặc biệt là ở nhóm doanh nghiệp vừa và nhỏ chưa kịp áp dụng các công cụ phòng vệ giá kỳ hạn.

Triển vọng thị trường quý IV

Theo đánh giá tổng hợp từ Ngân hàng Thế giới (World Bank) và Huatai Futures, tổn thất sản lượng tại Thái Lan cùng lượng tồn kho cạn kiệt ở các cảng lớn sẽ tiếp tục đóng vai trò bệ đỡ giữ giá cao su ở vùng đỉnh mới xuyên suốt quý IV/2026. Trong bối cảnh các hãng săm lốp đang là bên chịu sức ép tài chính nặng nề nhất trong chuỗi giá trị, các chuyên gia của ETRMA khuyến nghị doanh nghiệp hạ nguồn cần chủ động quản trị rủi ro tồn kho và tận dụng các công cụ hợp đồng kỳ hạn để chốt giá nguyên liệu, nhằm bảo toàn biên lợi nhuận hoạt động.